الانتصار فی انفرادات الامامیه معروف به الانتصار از قدیمی‌ترین و معروف‌ترین منابع فقهی استدلالی شیعه است که توسط سید مرتضی علم‌الهدی (متوفی ۴۳۶ ق) برای دفاع و رفع اتهام از مذهب تشیع به زبان عربی تألیف شد.[۱][۲]

برگی از یک نسخه نفیس قدیمی کتاب الانتصار، مربوط به سال ۱۰۹۵ قمری (قرن ۱۱)

فهرست

ویرایش

این کتاب فقهی مشتمل بر بیش از ۳۳۶ مسئله فقهی است که غالباً برای استدلال به صحت آن احکام به آیات قرآن و اجماع استناد شده‌است. فهرست مباحث این کتاب عبارتند از:[۳][۴]

  • طهارة
  • صلاة
  • صیام
  • زکاة
  • حج
  • نکاح
  • طلاق
  • ظهار
  • ایلاء
  • لعان
  • عدهٔ زنان
  • ایمان
  • نذور و کفارات
  • عتق
  • تدبیر
  • مکاتبه
  • صید و ذبائح
  • اشربه و لباس
  • بیوع و ربا و صرف
  • شفعه
  • قضاء
  • شهادات
  • حدود و قصاص
  • دیات
  • فرائض
  • مواریث
  • وصایا

مقدمه

ویرایش

سیدِ مرتضی در بخشی از مقدمه این کتاب چنین می‌آورد:[۵]

علی أنه لا أحد من فقهاء الأمصار إلا و هو ذاهب إلی مذاهب تفرد بها، و مخالفوه کلهم علی خلافها، فکیف جازت الشناعة علی الشیعة بالمذاهب آلتی تفردوا بها، و لم یشنع علی کل فقیه کأبی حنیفة و الشافعی و مالک و من تأخر عن زمانهم بالمذاهب آلتی تفرد بها؟ و کل الفقهاء علی خلافه فیها، و ما الفرق بین ما انفردت به الشیعة من المذاهب آلتی لا موافق لهم فیها، و بین ما انفرد به أبو حنیفة أو الشافعی من المذاهب آلتی لا موافق له فیها؟

با این حال، هیچ‌یک از فقیهان شهرها نیستند مگر اینکه آراء و نظریاتی داشته باشند که مختص به خودشان باشد و عالمان دیگر مخالف آن نظر باشند. پس چگونه عیب گرفتن بر شیعه بخاطر آراء و نظریات خاصشان جایز است اما بر هر فقیه دیگری مثل ابوحنیفه، شافعی، مالک و کسانی که از حیث زمان متاخر از اینان هستند، جایز نیست؟ در حالی که همه فقیهان مخالف آن آراء و نظریات هستند. چه فرقی بین نظریات خاص شیعه با نظریات خاص ابوحنیفه یا نظریات خاص مالک وجود دارد؟

جایگاه کتاب

ویرایش

اهمیت و جایگاه این کتاب به قدری است که اکنون و پس از گذشت هزار سال از تألیف آن، بارها به زبان‌های مختلف مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته‌است.[۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][۱۶]

منابع

ویرایش
  1. «الانتصار». www.andisheqom.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۴.
  2. «منابع فقهی شیعه - پایگاه تخصصی ائمه اطهار». aemehathar.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۴.
  3. «نمایش محتویات فایل pdf | کتابخانه مجازی الفبا». alefbalib.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۴.
  4. «الانتصار فی انفرادات الامامیه (کتاب) - ویکی فقه». wikifeqh.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۴.
  5. «الانتصار فی انفرادات الإمامیة - السید الشریف المرتضی - کتابخانه مدرسه فقاهت». lib.eshia.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۴.
  6. الفرهودی, علی; البندر, عقیل. "دراسه تحلیلیه لکتاب (الانتصار)". فقه أهل البیت (عربی) (به عربی). 74 (19): 103–152.
  7. شریعتمداری, حمیدرضا. "کاوشی در مبانی نظری استنباطات فقهی سید مرتضی در «ناصریات»". پژوهش‌های فقهی. 15 (9): 127–148.
  8. «منفردات امامیه در حقوق کیفری اسلام توجه و تحقیق کتاب حدود، قصاص و دیات از کتاب الانتصار ((سید مرتضی))». irandoc. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۴ مارس ۲۰۲۰.
  9. ارضی, منصوره; ارضی, زکیه; قاسمی, پروین; سیدمصطفی, احمدزاده. "فهرست پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری به تفکیک گروه‌های پنجگانه دانشکده الهیات". مقالات و بررسی ها. 65 (32): 199–284.
  10. «پایان‌نامه‌های دفاع شده موجود در کتابخانه ملی». نشرحقوقی عدلیه - بسته‌ها و جزوات دکتری و کارشناسی ارشد حقوق. ۲۰۱۴-۰۱-۱۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ فوریه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۴.
  11. «پایان‌نامه‌های مرتبط با سید مرتضی علم الهدی». www.hadithcongresses.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۴.
  12. «ترجمه و تحقیق فصل قضاء و شهادات از کتاب الانتصار سید مرتضی». www.virascience.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۴.
  13. «ترجمه و بررسی مسائل البیع از کتاب الانتصار سید مرتضی». hawzah.net. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۴.
  14. «فهرست ترجمه‌های فارسی آثار سید مرتضی (ره)». manuscripts.
  15. «ترجمه و تحقیق مسائل نکاح از کتاب انتصار سید مرتضی». irandoc. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۴ مارس ۲۰۲۰.
  16. معینی‌فر, محمد. "سید مرتضی علم الهدی (ره) و ایده نگاری فقه مقارن". بساتین. 3–4 (2): 101–108.