بازار زنجان

مختصات: ۳۶°۴۰′۰٫۶۱″ شمالی ۴۸°۲۸′۴۶٫۷۸″ شرقی / ۳۶٫۶۶۶۸۳۶۱°شمالی ۴۸٫۴۷۹۶۶۱۱°شرقی / 36.6668361; 48.4796611

بازار زنجان طولانی ترین بازار سرپوشیده ایران است.این بازار در دوران آغا محمد خان قاجار آغاز و در سال ۱۲۱۳ در زمان فتحعلی شاه قاجار خاتمه یافته و مساجد و سراها و گرمابه‌ها در سال ۱۳۲۴ به آن اضافه شده‌است. مجموعه بازار قدیمی به صورت یک خط مستقیم به عنوان بازار بالا و پایین به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم شده‌است. گستردگی جغرافیایی بازار زنجان و تنوع راسته‌ها، تعدد سراها و کاروانسراهای درون‌شهری در راسته‌های فرعی که هرکدام به نامی و به فعالیتی خاص اختصاص یافته و وجود مساجد فراوان گویای پویایی این مجموعه در طول زمان‌های گذشته و شرایط حاکم بوده‌است. این بازار که طولانی‌ترین و بزرگترین بازار ایران و جهان است[۱] از سوی غرب و شرق گسترده شده و بدین لحاظ بازار پائین و بازار بالا تقسیم و نامگذاری شده‌است.

بازار زنجان
بازار زنجان
بازار زنجان

تاریخچهویرایش

ساخت بازار زنجان در سال ۱۲۰۵ هجری قمری در دوران حکومت آغامحمد خان قاجار آغاز و به سال ۱۲۱۳ هجری قمری مقارن حکومت فتحعلی شاه قاجار پایان گرفته‌است. در دوره‌های بعد به بنای بازار زنجان از جمله ساخت چندین سرا، مسجد، گرمابه اضافه شده‌است.

راسته‌هاویرایش

بازار زنجان از نظر تولید و نوع فعالیت به هشت راسته تقسیم می‌شود از جمله راسته زرگرها، کفاشها، بزازها، سراجها و چند راسته دیگر. از کاروانسراهای این مجموعه که در قدیم نقش مؤثری در عرضه کالاها ایفا می‌نموده‌است، سرا یا کاروانسرای حاج علی قلی و سرای حاج کربلایی علی را می‌توان نام برد.

فنون معماری و سبک‌هاویرایش

تکنیک‌های معماری و سبکها وشیوه‌های تزئینی دوران قاجار در راسته‌ها، حجره‌ها، چهار سوقها، مساجد، سراها و کاروانسراهای درون‌شهری، گرمابه‌ها به شکل زیبا اجرا شده‌است. این فنون عبارتند از: کاربرد انواع طاق و قوسهای هلالی، جناغی و ضربی، و گهواره‌ای خاصه در راسته‌های اصلی و فرعی، مزین به آجر چینیهایی با طرحهای مختلف هندسی خفته، راسته، و حصیری، و بکارگیری آجر و کاشی به سبک قدیمی، و کاشیکاری به رنگها و طرحهای قاجاری درسطوح خارجی و داخلی بناها، طاقنماها، طاق و قوسها و همچنین ستون نماهای گلدانی. اوج این سبک‌های معماری و شیوه‌ها و نو آوریهای تزئینی در اجزاء و ارکان مساجد تاریخی زنجان مخصوصاً مسجد جامع زنجان به ظهور رسیده‌است.

مجموعه بازار زنجان در فهرست آثار ملی کشور ایران به به ثبت رسیده‌است.

منابعویرایش

  1. «طولانی‌ترین بازار سرپوشیده ایران در مسیر ثبت جهانی/ آغاز مرمت بنا». مهرنیوز. ۲۷ مرداد ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۱۸ شهریور ۱۳۹۴.

سایت سازمان میراث فرهنگی زنجان

پیوند به بیرونویرایش