باز کردن منو اصلی

جامعه‌شناسی زبان

جامعه‌شناسی زبان (به انگلیسی: Sociology of language) شاخه‌ای از علم جامعه‌شناسی است که به بررسی اثر زبان بر جامعه می‌پردازد. این علم با شاخهٔ زبان‌شناسی اجتماعی (که به بررسی اثر جامعه بر زبان می‌پردازد) پیوندی نزدیک دارد. از پیشگامان این شاخه از جامعه‌شناسی جاشوا فیشمن که است که سرویراستار ژورنال بین‌المللی جامعه‌شناسی زبان می‌باشد. جامعه‌شناسی زبان به مطالعه زبانی می‌پردازد که مردم یک جامعه در دنیای واقعی از آن بهره می‌برند.

یکی از اصیل‌ترین و قدیمی‌ترین نوع ارتباط انسان‌ها در طول تاریخ و در پهنهٔ جغرافیا، ارتباط کلامی است. نکتهٔ قابل توجه در ارتباط کلامی این است که ارتباط کلامی و گفتاری همیشه با نوعی از نمادهای ارتباط غیر کلامی مانند لب‌خند زدن، نگاه کردن، اخم کردن، سر تکان دادن، تأیید و تکذیب با سر و دست و… همراه است که باعث تعمیق تأثیر این نوع ارتباط می‌گردد. هر جامعه‌ای دارای زبان معیاری است که گونهٔ رسمی زبان آن جامعه بوده و از گونه‌های دیگر معتبرتر و با منزلت‌تر است. زبانی که افراد بشر در سرتاسر جهان به کار می‌برند، اعم از این که آن زبان فارسی یا انگلیسی، عربی یا هر زبان دیگر باشد، نظامی بسیار پیچیده و شگفت‌انگیز دارد. در واقع زبان یکی از پیچیده‌ترین نظام‌هایی است که انسان با آن سر و کار دارد. تأثیر جنبهٔ اجتماعی زبان آن قدر روشن است که حتی برخی نظریه‌هایی که در مورد منشأ زبان انسان وجود دارد، تکامل زبان انسان را در بافت اجتماعی ممکن می‌داند (اعتضادی و علمدار، ۱۳۸۷: ۳)

جامعه‌شناسان زبان، تنوع زبانی را یکی از ویژگی‌های ذاتی زبان در نظر می‌گیرند. آن‌ها معتقد اند که عوامل اجتماعی نظیر جنسیت، طبقهٔ اجتماعی، تحصیلات، سن و قومیت در ایجاد تنوع زبانی نقش اساسی دارند (رضاپور، ۱۳۹۶: ۷۶). جامعه‌شناسان زبان، ترجیح می‌دهند به جای اصطلاح «زبان» از مفهوم «جامهٔ زبانی» استفاده کنند. جامعهٔ زبانی، عبارت از هر گروهی از مردم است که گمان می‌کنند به زبان یک‌سانی سخن می‌گویند (ایچیسون، ۱۳۷۱: ۱۶۶).

منابعویرایش

  • Wikipedia contributors, "Sociology of language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sociology_of_language&oldid=649988867 (accessed July 10, 2015).
  • اعتضادی، شیدا و سادات علمدار، فاطمه (۱۳۸۷)، «تحلیل جامعه شناختی زبان مخفی در بین دختران»، تهران، فصلنامهٔ علمی-پژوهشی زبان‌پژوهی دانشگاه الزهرا.
  • ایچیسون، جین(۱۳۷۱)، «مبانی زبان‌شناسی»، (محمد فائض)، تهران، نشر نگاه.
  • رضاپور، ابراهیم(۱۳۹۶)، «تحلیل جامعه‌شناختی بر کاربرد چند ساخت نحوی فارسی بر اساس نظریهٔ تنوعات زبانی لباو» تهران، فصلنامهٔ علمی-پژوهشی زبان‌پژوهی دانشگاه الزهرا، سال نهم، شمارهٔ ۲۲.