جامعه و تاریخ

جامعه و تاریخ کتابی از مرتضی مطهری است که پنجمین کتاب از مجموعه‌ای است که با عنوان مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی از او منتشر شده‌است. مجموعه مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی مشتمل بر ۷ بخش است.

  1. انسان و ایمان
  2. جهان‌بینی توحیدی
  3. وحی و نبوت
  4. انسان در قرآن
  5. جامعه و تاریخ
  6. امامت و رهبری
  7. زندگی جاوید و حیات اخروی

مقدمهویرایش

مطهری در مقدمه می‌نویسد:[۱]

نوع شناخت یک مکتب از جامعه و از تاریخ و طرز برداشت آن از این دو، نقش تعیین‌کننده‌ای در ایدئولوژی آن مکتب دارد. از اینرو ضرورت دارد در متن جهان‌بینی اسلامی، طرز نگرش اسلام به جامعه و به تاریخ روشن گردد. بدیهی است که اسلام نه مکتب جامعه‌شناسی است و نه فلسفه تاریخ، در کتاب آسمانی اسلام هیچ مطلب اجتماعی یا تاریخی با زبان معمول جامعه‌شناسی یا فلسفه تاریخ طرح نشده‌است. هنچانکه هیچ مطلب دیگر اخلاقی، فقهی، فلسفی و غیره با زبان معمول و در لفافه اصطلاحات رایج و تقسیم‌بندی‌های مرسوم بیان نشده‌است. در عین حال مسایل زیادی از آن علوم، کاملاً قابل استنباط و استخراج است.

فهرستویرایش

جامعه
جامعه چیست؟
آیا جامعه وجود اصیل و عینی دارد؟
جامعه و سنت
جبر یا اختیار
تقسیمات و قطب‌بندی‌های جامعه
یگانگی و چندگانگی جامعه از نظر ماهیت
آینده جامعه‌ها
تاریخ
تاریخ چیست؟
تاریخ علمی
اعتبار و بی‌اعتباری تاریخ نقلی
علیت در تاریخ
آیا طبیعت تاریخ مادی است؟
مبانی نظریه مادیت تاریخ
نتایج نظریه مادیت تاریخ
انتقادها
  1. بی‌دلیلی
  2. تجدیدنظر پایه‌گذاران
  3. نقض تطابق جبری زیربنا و روبنا
  4. عدم تطابق پایگاه طبقاتی ایدئولوژیک
  5. استقلال رشد فرهنگی
  6. ماتریالیسم تاریخی خود را نقض می‌کند
اسلام و مادیت تاریخی
انتقاد
  1. استراتژی دعوت
  2. عنوان مکتب
  3. شرایط و موانع پذیرش
  4. تعالی و انحطاط جوامع
تحول و تطور تاریخ
نقش شخصیت در تاریخ

پانویسویرایش

  1. مطهری م، جامعه و تاریخ.