حمام و بازار ابراهیم خان

اثر ثبت‌شده در فهرست آثار ملی ایران

مختصات: ۳۰°۱۷′۲۸٫۸۳″ شمالی ۵۷°۴′۴۲٫۲۷″ شرقی / ۳۰٫۲۹۱۳۴۱۷°شمالی ۵۷٫۰۷۸۴۰۸۳°شرقی / 30.2913417; 57.0784083

مجموعه ابراهیم خان در ضلع شمالی مجموعه گنجعلیخان و در جوار میدان گنجعلیخان واقع گردیده است. بانی آنابراهیم خان ظهیرالدوله حاکم کرمان در زمان فتح علیشاه قاجار است و در سال ۱۲۳۱ ه.ق. بنا شده است. این مجموعه شامل: مدرسه، حمام،بازار و آب انبار است. مساحت مجموعه قریب ۴۵۰۰ مترمربع است.[۱][۲]

حمام و بازار ابراهیم خان
مجموعه ابراهیم خان2.jpg
نامحمام و بازار ابراهیم خان
کشور ایران
استاناستان کرمان
شهرستانکرمان
اطلاعات اثر
کاربریبازار، حمام
دیرینگیدوره قاجار
دورهٔ ساخت اثردوره قاجار
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۳۹۷
تاریخ ثبت ملی۱۱ بهمن ۱۳۳۴
اطلاعات بازدید
امکان بازدیددارد

حمامویرایش

حمام ابراهیم خان از دیگر بخش‌های مجموعه‌ی ابراهیم خان در کرمان است که سردر آن در کنج جنوب غربی فضای باز وسط بازار قیصریه قرار دارد. سازندگان این حمام آن را همانند دیگر حمام‌های قدیمی در مکانی پایین‌تر از سطح زمین احداث کرده‌اند تا با این روش، آبرسانی بهتر صورت گرفته و گرمای داخل حمام نیز تا حد قابل توجهی حفظ شود. در این حمام تزئینات کاشی‌کاری از نوع خشتی هفت‌رنگ کار شده است که در سردر حمام می‌توان آن‌ها را مشاهده کرد. همچنین طاق حمام نیز به هنر مقرنس‌کاری مزین شده است. با طی کردن راهرویی زاویه‌دار می‌توان به بخش رخت‌کن حمام رفت که دارای یک گنبد مرکزی، ایوان‌های جانبی و در مرکز نیز حوض آب قرار گرفته است. این حوض آب نه تنها به زیبایی فضای داخل حمام افزوده است، بلکه نقش پررنگی در بازتاب نور به درون رختک‌کن ایفا می‌کند. تزئینات کاربندی از عمده تزئیناتی است که در ستون‌های سنگی که سقف‌های حمام بر آن‌ها قرار گرفته است، مشاهده می‌شود. گرمخانه از دیگر قسمت‌های حمام است که برای رسیدن به آن باید راهرویی طویل و زاویه‌دار را طی کرد.

از ویژگی‌های حمام می‌توان به شکل راهروهای آن اشاره کرد که برای سه اصل محرمیت، جلوگیری از در دید بودن فضای داخلی حمام و نیز ممانعت از خارج شدن هوای گرم، اینگونه ساخته شده است. رخت‌کن دارای سقفی تقریبا کوتاه است که آن را روی ستون‌های سنگی قرار داده‌اند. جالب است بدانید که در قسمت رختکن سازنده بخشی به عنوان اعیان و اشراف بنا کرده است. حجاری‌های تماشایی و نیز تزئینات زیبا با کاشی‌های خشتی هفت‌رنگ در بخش گرم‌خانه انجام شده است. نور گرم‌خانه از طریق سقف این بخش از حمام تامین می‌شود. همچنین بهره‌مندی از الگوهای قرینه و همچنین به‌کار بردن تزئینات زیبا و تماشایی و البته خاص در سقف رختکن، از دیگر خصوصیات قابل توجه در حمام ابراهیم‌خان به‌شمار می‌رود.[۲]

بازار (قیصریه زرگری)ویرایش

بازار مجموعه‌ی ابراهیم خان به قیصریه‌ی زرگری نیز شناخته می‌شود. این قسمت از مجموعه ابراهیم خان در ضلع شرقی مدرسه و حمام ساخته شده و خوشبختانه کاربری این بخش نیز همانند مدرسه همچنان حفظ شده است. این قسمت از مجموعه نیز همانند دیگر بخش‌ها تاثیرگرفته از معماری عصر صفویه ساخته شده و کل سقف‌های آن به همت استادان سازنده کادربندی شده است. این بازارچه دارای 47 باب مغازه و طولی نزدیک به صد متر است که فضای بازار قیصریه در حد فاصل آن ایجاد شده و ورودی به آب‌انبار، حمام و مدرسه نیز در این بخش قرار دارد.[۲]

قیصریه زرگری یک راسته متقاطع عمود بر بازار کلاه مالی و به موازات بازار کفاش ها است.[۳]

 
بازار ابراهیم خان

نگارخانهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «مجموعه ابراهیم خان؛ جامع ترین میراث معماری کرمان».
  3. «درباره بازار زرگری (قیصریه ابراهیم خان)». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۸.