سد خداآفرین

سدی بر روی رودخانهٔ ارس که میان ایران و قره باغ اشغالی قرار گرفته است
سد خداآفرین
تصویری از سد خداآفرین
اطلاعات کلی
نام رسمی: سد خداآفرین
کشور: ایران و جمهوری آذربایجان
رودخانه: رودخانه ارس
محل: شهرستان کلیبر
سد خداآفرین بر ایران واقع شده‌است
سد خداآفرین
نزدیک‌ترین شهر: تبریز
نوع سد: خاکی با هستهٔ رسی
ارتفاع از پی: ۶۴ متر
طول تاج: ۴۰۰ متر
نوع سرریز: آزاد بدون دریچه
ظرفیت تخلیه سرریزها: ۳٬۴۰۰ مترمکعب در ثانیه
تاریخ آغاز ساخت: ۱۳۷۹
تاریخ پایان: ۱۳۸۷
اطلاعات مخزن
حجم مخزن: ۱٫۶ میلیارد مترمکعب
مساحت حوزه آبریز: ۳۰ هزار هکتار
پانویس‌ها
این سد در پایین دست سد ارس قرار دارد.

مختصات: ۴۶°۳۳′۵۸″شمالی ۳۹°۵۵′۵۹″شرقی / ۴۶٫۵۶۶°شمالی ۳۹٫۹۳۳°شرقی / 46.566; 39.933 سد خداآفرین بر روی رودخانهٔ ارس در مرز ایران و جمهوری آذربایجان در فاصلهٔ ۱۹۶ کیلومتری پایین‌دست سد ارس و سد مارازاد و در محدودهٔ شهرستان خداآفرین استان آذربایجان شرقی در ۲۴۰ کیلومتری شمال‌شرقی شهر تبریز میان پل خداآفرین و روستای ساریجالو قرار دارد.

این سد به‌طور مشترک توسط ایران و جمهوری آذربایجان ساخته شده‌است. این سد از نوع سنگ ریزه‌ای با هستهٔ رستی می‌باشد که ارتفاع آن ۶۱ متر و طول تاج آن ۳۹۰ متر می‌باشد. حجم مخزن آن نیز ۱٬۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ متر مکعب می‌باشد.

مطالعهٔ سد خداآفرین در سال ۱۳۵۲ توسط دولت وقت آغاز شد. اما با توجه به وقوع انقلاب در ایران و جنگ ایران و عراق، این پروژه در مراحل ابتدایی متوقف شد. در سال ۱۳۷۹ عملیات ساخت این سد دوباره آغاز و در پانزدهم آذر سال ۱۳۸۷ آبگیری سد آغاز شد.

هدف از احداث این سد مخزنی، ذخیره‌سازی آب و کنترل سیلاب‌های رودخانهٔ ارس به منظور آبیاری ۸۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی پایین‌دست سد و نیز تولید برق‌آبی بوده‌است.

این سد شامل چهار توربین کاپلان (هر طرف دو عدد) جمعاً به قدرت ۲۰۰ مگاوات (هر کدام ۵۰ مگاوات) است که با سرعت ۱۶۶٫۶۷ دور در دقیقه دوران می‌کند. ظرفیت تولید نیروگاه طرف ایران ۱۰۰ مگاوات است.

این سد افزون‌بر جلوگیری از خروج سالانه یک میلیارد مترمکعب آب از کشور توان تولید انرژی برق سالیانه معادل ۵۵۰ گیگاوات ساعت (سهم هر طرف ۲۷۵ گیگاوات ساعت) را دارد.[۱][پیوند مرده]

منابعویرایش