مأموری در راه آهن که مسئولیت تغییر مسیر سوزن ریل ‌را برعهده دارد سوزن‌بان(switchman) یا بهره بردار ایستگاه نامیده می‌شود. سوزن وسیله‌ای است برای تغییر ریل از یک خط برای حرکت قطار به خط دیگر. سوزن‌بان در راه آهن بر سر دوراهی یا ایستگاه موظف است بر سر ساعات خاصی ریل‌ها را برای عبور قطار وصل یا قطع کند.[۱] که این امر برای رساندن قطارها به مقصد اصلی اهمیت کلیدی دارد.

سال ۱۹۴۳. سوزن‌بانی در شهرستان پروویزو. ایالت ایلینوی آمریکا.

معمولاً در بیشتر خطوط، وجود دو سوزن‌بان در یک محل ضروری است.[۲] در راه اهن ایران سوزنبان زیر مجموعه اداره سیر و حرکت راه اهن ، رسته آن فنی و‌مهندسی و رشته شغلی آن بهره بردار ایستگاه میباشد. [۳] از دیگر وظایف سوزنبان میتوان به بازدید از سوزن های ایستگاه هنگام تحویل گرفتن کشیک اشاره کرد که در صورت وجود نقص و یا عیبی در سوزن های ایستگاه میبایست مراتب را به اطلاع مسئول وقت ایستگاه برساند ، همچنین اطمینان از توقف کامل واگن ها بوسیله ترمز دستی و کفش خط در هردوسمت واگن های متوقف و دگاژ بودن واگن ها و سایر وسایل نقلیه متوقف در ایستگاه از دیگر وظایف سوزنبان میباشد (ماده ۲_۲۷ مقررات عمومی سیروحرکت). در مناطق مه‌آلود برخی کشورها علائم همچون سایر مناطق، الکتریکی نیست و سوزن‌بان باید با توجه به میله راهنمایی که به لوکوموتیوران داده می‌شود مسیر خطوط قطار را تغییر دهد. در این موارد سوزن‌بان باید مسیرهای گاه طولانی را در شرایط بد جوی برای انجام تغییر ریل به وسیله میله راهنما طی کند.از سوزن‌بانی می‌توان به شغل‌های درجه‌بالاتری مانند مسئول مانور، متصدی ترافیک ، رئیس قطار و غیره ارتقا پیدا کرد.

با ورودسیستم علائم الکتریکی به راه اهن دنیاوبخش اعظمی از راه اهن ایران و جایگزینی سوزن های الکتریکی باسوزن های دستی امکان تعویض مسیر سوزن ها و تنظیم مسیر ورود وخروج قطار از طریق پانل فرماندهی موجود در دفتر ترافیک ایستگاه ها نیاز به حضور سوزنبان در محل سوزن نمیباشد و عملیات قبول و اعزام وسایل نقلیه ریلی توسط پانل فرماندهی و توسط مامورین ترافیک (مسئول و متصدی ترافیک ) انجام‌ میگرد،اما با توجه مشکلات و امکان خرابی و نقص در سیستم علائم الکتریکی که ممکن است منجر به تاخیر و خلل در عبور و مرور وسائل نقلیه ریلی وحتی سوانح ریلی شود ، وجود سوزنبان همچنان در ایستگاه از ملزومات میباشد،تا در مواقع نقص در سیستم علائم الکتریکی از جمله خرابی سوزن ، خرابی سیگنال ها و... در محل سوزن حاضر بوده و تا رفع نقص وخرابی سیستم علائم الکتریکی‌‌بااستفاده از ابزارهای خاصی که در نظر گرفته شده( هندل مخصوص،کلید SA ) سوزن الکتریکی را با هماهنگی مامور ترافیک به صورت دستی در جهت مورد نظر تغییر داده واجازه ورود‌ وخروج وسایل نقلیه را به ایستگاه با استفاده علایم دستی که در اختیار دارد (از جمله پرچم سبز در روز و چراغ سبز در شب) صادر نماید.[۲][۳]

قطارها مانند هواپیماها دارای جعبه سیاه هستند. پس از بروز سوانح ریلی، مستنداتی که در جعبه سیاه قطار کشف شده با گفته‌های راننده قطار و سوزن‌بان مقایسه می‌شود.[۴]

منابعویرایش

  1. فرهنگ فارسی معین. مدخل سوزن‌بان
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ سایت ارمون: گفتگو با سید محمود تقوی، سوزن بان راه آهن شمال: مردم سوزن بان را نمی‌شناسند بایگانی‌شده در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine. بازدید: آوریل ۲۰۱۷.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ {{https://mehrnews.com/news/4046892
  4. خبرگزاری مهر: تناقض اظهارات سوزن بان و اپراتور با اطلاعات جعبه سیاه قطار. بازدید: آوریل ۲۰۱۷.