باز کردن منو اصلی

عبدالحمید ثقفی[۱] ملقب به متین‌السلطنه روزنامه‌نگار و سیاستمدار ایرانی دوران مشروطه است.[۲] او پسر حاج میرزا عبدالباقی اعتضادالاطباء پزشک تهران بود و در سال ۱۲۵۷ شمسی (۱۲۹۵ قمری)[۳] یا به تعبیری ۱۲۶۹ شمسی (۱۳۰۸ قمری) به دنیا آمد.[۴][۵] وی مدیر اولین مجله فکاهی و کاریکاتوری ایران به نام طلوع (بوشهر، ۱۳۱۸ قمری) و همچینی مدیر روزنامه عصر جدید بود.[۶] متین‌السلطنه نماینده و دور دوم مجلس شورای ملی از طرف مردم مشهد بود. او جزو اعضای بلندپایه حزب اعتدالیون در مجلس و همچنین نایب رئیس مجلس دوم بود.[۵] پس از مجلس دوم و در سال در سال ۱۲۹۱ شمسی (۱۳۳۰ قمری)، به وزارت مالیه رفت و خزانه دار کل کشور شد. او در این سمت مورد اتهام قرار گرفت و پس از محاکمه از خدمت دولتی منفصل شد.[۷] وی در اول خرداد ۱۲۹۶ در دفتر کار خود در روزنامه عصر جدید توسط کمیته مجازات ترور شد.[۸]

عبدالحمید ثقفی

متین‌السلطنه
Matinolsaltane.png
زادروز۱۲۵۷ شمسی (۱۲۹۵ قمری)
تهران، ایران
درگذشت۱ خرداد ۱۲۹۶ (۳۹ سال)
تهران، ایران
علت مرگترور توسط کمیته مجازات
محل زندگیتهران، ایران
ملیتایرانی
تحصیلاتحقوق و علوم سیاسی
دانش‌آموختهٔدانشگاه آکسفورد، انگلیس
پیشهروزنامه‌نگار، نمایندهٔ مجلس، خزانه‌دار کل کشور
شناخته‌شده برایمدیر روزنامه عصر جدید، نماینده مشهد و نایب رئیس در مجلس دوم شورای ملی
حزب سیاسیاعتدالیون
جنبشجنبش مشروطه ایران
مخالفانکمیته مجازات
دیناسلام
مذهبشیعه
والدینحاج میرزا عبدالباقی اعتضادالاطباء

وی برادر خلیل ثقفی (اعلم‌الدوله) اولین شهردار بعد از مشروطه تهران است[۷].

تحصیلاتویرایش

متین‌السلطنه تحصیلات اولیه خود را در دارالفنون و زبان انگلیسی را در مدرسه آمریکای‌ها آموخت. سپس برای ادامه تحصیلات به فرانسه و انگلیس رفت. وی دانش‌آموخته دانشگاه آکسفورد است. او به زبان انگلیسی و فرانسه تسلط کامل و با زبان‌های عربی و ترکی آشنایی داشت. تحصیلات وی در حوزه حقوق و علوم سیاسی و مالی بود.[۴]

قتلویرایش

کمیته مجازات انجمنی سری بود که در اواخر دوران قاجار اقدام به ترور افرادی که به نظرشان ایادی بیگانه بودند، می‌کرد.[۴] این انجمن متین‌السلطنه را متهم به طرفداری از متفقین که ایران را در آن زمان در اشغال خود داشتند، می‌کرد. وی همچینی جزو معدود افرادی بود که اولین ترور کمیته مجازات (ترور میرزا اسماعیل خان رئیس انبار غله تهران) را به صورت عمومی در روزنامه خود، عصر جدید، محکوم کرد و خواستار مجازات بانی آن شد. او توسط اعضای کمیته مجازات در اول خرداد ۱۲۹۶ (۲۲ می ۱۹۱۷) در محل کار خود به قتل رسید.[۵]

کمیسر ۳ حسن‌آباد، نحوهٔ ترور او را در این روز چنین گزارش داد:[۹]

«ساعت ۸ و نیم بعدازظهر متین السلطنه نویسنده و سردبیر روزنامهٔ عصر جدید در اتاق کار خود به وسیلهٔ شخص ناشناسی به قتل رسید؛ شخص ناشناسی که خود را در عبا پیچیده بود در محل کار متین السلطنه (در خیابان قوام السلطنه) حاضر شده اظهار می‌دارد که کاغذی به نام او دارد...»

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. به گفته جواد تبریزی نسل متین السلطنه به ابوعبیده ثقفی می‌رسد. -تهران: اساطیر، ۱۳۸۵، ص ۲۶.
  2. افشار، ایرج؛ رجال عصر مشروطیت سید ابولحست علوی، تهران ۱۳۸۵، ص ۲۶.
  3. کتابخانه دیجیتالی مجلس شورای اسلامی، نمایندگان مجلس دوم شواری ملی
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ متولی، عبدالله؛ کمیته مجازات-تهران، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر؛ وزارت امور خارجه، ۱۳۷۸، ص ۱۶۴ به نقل از منصور اتحادیه احزاب سیاسی.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ خانیان، فاطمه‌زهرا؛ متین السلطنه و روزنامه عصر جدید-پیام بهارستان، شماره ۳، تهران ۱۳۸۸، صص ۴۵۵–۴۶۷[۱]
  6. تاریخ تحلیل مطبوعات ایران. ص ۲۱۶
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ [۲] بانک اطلاعات رجال
  8. روزی که متین‌السلطنه ترور شد، روزنامه جام جم [۳]
  9. حق‌شناس، علی، مقاله/ کمیته مجازات؛ محفل عدالتخواهی یا گروه تروریستی، خبرگزاری اوج نیوز، ۴ آذر ۱۳۹۰