مجله دسترسی آزاد

(تغییرمسیر از مجلات دسترسی-آزاد)
Open Access logo with dark text for contrast, on transparent background.png

مجله دسترسی آزاد(به انگلیسی: Open Access journal) به مجله‌ای گفته می‌شود که با حمایت مالی شخص یا سازمان خاصی منتشر می‌شود و خوانندگان بدون پرداخت حق اشتراک، به صورت آزاد یا رایگان به آن مجله دسترسی پیدا می‌کنند. به دیگر سخن، مجله دسترسی آزاد به مجله‌ای گفته می‌شود که خواننده بدون پرداخت هزینه اشتراک بتواند مقاله‌های دلخواه خود را مطالعه، ذخیره یا چاپ نماید. قابل توجه است که این مجله‌ها رایگان نیستند، زیرا شخص یا سازمان خاصی هزینه چاپ و انتشار آن‌ها را پرداخت می‌کند، البته برای خوانندگان رایگان هستند.

این مجلات بعضاً از نویسندگان مبالغ هنگفتی دریافت می‌کند. استاد دانشگاه کلرادو از این وضعیت چنین نشریاتی انتقاد کرده‌است.[۱]

یکی از مجراهای دسترسی به تولیدات علمی، مجلات دسترسی آزاد است که به دنبال گسترش اینترنت و اختراع وب به وجود آمده و روزبه روز بر شمار آنها افزوده می‌شود. با توجه به اینکه هزینه اشتراک مجلات علمی هر سال در حال افزایش است و یکی از موانع اصلی دسترسی به نتایج یافته‌های علمی محسوب می‌شود، الگوی دسترسی آزاد به اطلاعات و نشر مجلات دسترسی آزاد، برای مقابله با افزایش دائمی هزینه اشتراک، مورد توجه جامعه دانشگاهی و پژوهشی سراسر جهان قرار گرفته‌است. این روند، به ویژه به نفع کشورهای در حال توسعه است که در حالت عادی به دلیل بالا بودن هزینه اشتراک، امکان دسترسی به مجلات علمی را ندارند و بدین وسیله می‌توانند خلأ دسترسی به اطلاعات را تا حدودی جبران نمایند.[۲]

مشخصاتویرایش

مشخصات این مجلات عبارتند از:

  1. پژوهشی هستند (داستانها، مجلات عامه‌پسند، کتاب‌های خودآموز، و مانند اینها خارج از این مقوله هستند).
  2. به‌طور رایگان دسترس‌پذیر می‌باشند.
  3. دیجیتال هستند.
  4. دسترسی به آنها از طریق اینترنت میسر است.
  5. آنها از مکانیسم‌های کنترل کیفیت مانند مجلات متعارف بهره‌جویی می‌کنند.
  6. به مؤلفان امکان حفظ حق تألیف خود را می‌دهند.
  7. به مؤلفان مقالات این مجلات حق‌الزحمه‌ای پرداخت نمی‌شود.[۳]

مجلات دسترسی آزاد در ایرانویرایش

اغلب مجله‌های انگلیسی زبان در ایران به صورت دسترسی آزاد منتشر می‌شوند. که عبارت‌اند از:

مجلات دسترسی آزاد در رشته‌های مختلفویرایش

فهرستی از مجلات دسترسی آزاد در رشته‌های مختلف علمی در زیر آمده‌است:

چند رشته‌ای (میان رشته‌ای)ویرایش

کشاورزیویرایش

ستاره‌شناسیویرایش

اخلاق زیستیویرایش

زیست‌شناسیویرایش

علم شیمیویرایش

علوم کامپیوترویرایش

رقصویرایش

اقتصاد و امور مالیویرایش

آموزشویرایش

انرژیویرایش

مهندسیویرایش

جغرافیا و مطالعات محیطیویرایش

علوم انسانی و دیگر مجلاتویرایش

قانونویرایش

زبان و زبان‌شناسیویرایش

کتابداری و اطلاع‌رسانیویرایش

علم موادویرایش

ریاضیاتویرایش

پزشکی، داروسازی و علوم سلامتویرایش

موسیقیویرایش

تغذیهویرایش

فلسفهویرایش

فیزیکویرایش

علوم سیاسیویرایش

روباتیکویرایش

علوم اجتماعیویرایش

پانویسویرایش

  1. "Beall's List of Predatory, Open-Access Publishers" (PDF). 2012. Archived from the original (pdf) on 2 May 2013. Retrieved 2012-09-18. Text "authorBeall Jeffrey" ignored (help)
  2. «مجله‌های دسترسی آزاد و نقش آنها در گسترش دانش و پیشرفت علمی ایران». پرتال جامع علوم انسانی. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۱۵.
  3. سعادت, رسول (2011-05-22). "مجلات دسترسی آزاد: مفاهیم و کاربرد". فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات. 22 (1): 126–145. ISSN 0503-2252 Check |issn= value (help).
  4. "List of open-access journals". Wikipedia. 2019-05-09.

پیوند به بیرونویرایش

راهنمای مجلات دسترسی آزاد(DOAJ)