مهدی پرتوی

محمدمهدی پرتوی (۱۳۲۶–۱۳۹۸) معروف به مهدی پرتوی و مهدی حقیقت‌خواه، مترجم کتابهایی در زمینه تاریخ سیاسی، از فعالان سیاسی حزب توده که با نام مستعار خسرو مسئول سازمان مخفی حزب توده و مسئول و رابط سازمان مخفی حزب توده با نظامیان متقاضی ارتباط با حزب بود.[۱]

فعالیت‌های سیاسیویرایش

فعالیت‌های سیاسی پرتوی در سال ۱۳۵۰ و در مخالفت با جشن‌های ۲۵۰۰ ساله دستگیر می‌شود. وی پس از زندان با رحمان هاتفی آشنا و با حزب توده همراهی خود را در فعالیت‌های سیاسی ادامه می‌دهد.[۲]

تشکیل گروه نویدویرایش

مهدی پرتوی در آغاز دهه پنجاه به همراه رحمان هاتفی معاون وقت سردبیر روزنامه کیهان گروهی را تحت نظارت حزب توده (که در آن زمان مقیم آلمان شرقی بود)، بنام نوید ایجاد می‌کنند. در این مجموعه پرتوی مسئول چاپخانه و چاپ نشریه نوید بود. گروه نوید از سوی دیگر با برخی از اعضای جدا شده از سازمان چریک‌های فدایی خلق نیز وارد ارتباط شده و با آغاز تظاهرات و مخالفت‌ها با رژیم پهلوی در سال ۱۳۵۶ سازمان نوید نسبت به جذب افسران ارتش که تمایلات توده ای نیز داشتند اقدام کرده و عملاً به عنوان بدلی از حزب توده فعالیت‌های خود را در ایران گسترش داد.

بعد از انقلاب سازمان نوید رسماً از سوی حزب توده تبدیل به سازمان مخفی این مجموعه تبدیل شده و مسئولیت اعضای توده ای که در نهادهای نظامی و امنیتی بودند را بر عهده گرفت. با دستگیری اول پرتوی در سال ۱۳۵۹ مسئولیت این سازمان به هاتفی سپرده شد. اما دوباره پرتوی به عنوان سئول سازمان به کارش ادامه داد.[۳]

مهدی پرتوی در سال ۱۳۵۹ به همراه دو نفر از اعضای سازمان نوید از یکی از مظنونین در یک گروه تروریستی که توسط حزب توده کشف شده بود به دستور آیت الله قدوسی بازجویی کرده و سپس اطلاعات حاصله را به دادستانی تحویل دادند.[۱]

دستگیری و اتهام همکاریویرایش

 
از راست: سرهنگ بیژن کبیری - مهدی پرتوی - سرهنگ هوشنگ عطاریان در دادگاه

محمدمهدی پرتوی دراردیبهشت سال ۶۲ دستگیر و در دادگاه به اعدام محکوم شد. برخی از اعضای حزب توده مانند محمدعلی عمویی معتقد هستند که او با دستگاه‌های امنیتی جمهوری اسلامی همکاری کرده‌است.[۴] او به همراه برخی از اعضای شاخص سازمان مخفی حزب توده مانند سرهنگ هوشنگ عطاریان، سرهنگ بیژن کبیری، ناخدا بهرام افضلی و … محکوم به اعدام شد، اما این حکم تنها برای پرتوی تبدیل به حبس شده و بقیه اعضا اعدام شدند. برخی از اعضای حزب توده حتی بر این عقیده‌اند که او پس از دستگیری به عنوان بازجوی رهبران حزب توده فعالیت کرده‌است.[۱]

ادعا شده که وی در دیدار با رینالدو گالیندو پل گفته‌است: «من رئیس تشکیلات مخفی بوده‌ام و ما با شوروی‌ها ارتباط داشته‌ایم و در ارتش نفوذ کرده بودیم. این رفتار من برای کیانوری و عمویی خیلی سنگین آمد.[۵]

ترجمه و فعالیت‌های پس از زندانویرایش

مهدی پرتوی پس از آزادی از زندان و با نام «مهدی حقیقت‌خواه» به ترجمه متون تاریخ سیاسی روی آورد و حدود ۵۰ عنوان کتاب از زبان انگلیسی ترجمه کرد.

آثارویرایش

  • تاریخ ملل: چگونه هویت ملت‌ها شکل گرفت، پیتر فورنادو
  • امپراتوی آشور، دان ناردو
  • محاکمات نورنبرگ، جان داونپورت
  • هند باستان، نیکی کدی
  • گذرگاه‌های تاریخ، ایگورمیخائیلوویچ دیاکونوف
  • انقلاب فرانسه، فیلیس کورزین
  • ایران دوران قاجار و برآمدن رضاخان، نیکی کدی
  • انقلاب کشاورزی، کاترین لانگ
  • ایران و جنگ جهانی اول- میدان نبرد قدرت‌های بزرگ، تورج اتابکی
  • تفتیش عقاید، دبورا بکرک
  • جنبش زنان در آمریکا، دان ناردو
  • رویارویی فکری ایرانیان با مدرنیت، فرزین وحدت
  • عصر استعمارگری، دان ناردو
  • عصر روشنگری، جان دان

منابعویرایش