تفاوت میان نسخه‌های «آپوپتوز»

۱۹۴ بایت اضافه‌شده ،  ۷ سال پیش
بدون خلاصه ویرایش
جز (ماني صفحهٔ مرگ برنامه‌ریزی‌شده یاخته را به خزان یاخته‌ای منتقل کرد: فرهنگستان)
{{Infobox Anatomy |
Name = مرگخزان برنامه‌ریزی‌شده یاختهیاخته‌ای|
Latin = |
GraySubject = |
}}
[[پرونده:Apoptosis.png|thumb]]
سازوکار مرگ برنامه‌ریزی‌شدۀ یاخته‌های هوهسته‌ای که در پی سازوکارهای درون‌یاخته‌ای و به‌ویژه قطعه‌قطعه شدن ژنگان رخ می‌دهد را خزان یاخته‌ای (apoptosis) یا مرگ برنامه‌ریزی‌شدۀ یاخته (programmed cell death) می‌گویند.
'''آپوپتوز''' یا '''آپوپتوزیس''' به معنای افتادن برگ است ولی در [[زیست‌شناسی یاخته]] به معنای '''مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ یاخته''' است که روندی فیزیولوژیک و زیستی برای نمو فعّال و طبیعی و همچنین حفظ [[هموستازی]] می‌باشد. در مواردی که زنده ماندن یک [[یاخته]]، موجودیّت موجود زنده را به خطر بیاندازد، یاخته با مرگ برنامه ریزی شده، خودکشی می‌کند. زمانی که سلول تحت تأثیر عوامل مختلف محیطی و یا حتی درونی همانند اشعه‌های یونیزه کننده، داروهای سیتوتوکسیک (در درمان سرطان‌ها) [[هایپرترمیا]]، [[هورمون|هورمون‌های]] گلوکو کوررتیکوئیدی و .. قرار می‌گیرد درونمایهٔ آن از جمله DNA، دستخوش تغییراتی می‌شوند که در صورت ادامهٔ حیات آن منجر به ناهنجاری‌هایی شدیدی از جمله [[سرطان|سرطانی]] شدن سلول می‌شوند. عوامل دیگری نظیر برخی [[باکتری|باکتری‌های]] بیماریزای داخل سلولی مانند [[سالمونلا]]، [[شیگلا]]، [[لیستریا]]، [[لژیونلا]] و … نیز در هنگام عفونت‌زایی خود با تغییر، در برخی مسیرهای متابولیکی و بیوشیمیایی داخل سلولی می‌توانند، در هدایت سلول به سمت این نوع خاص از مرگ موثر باشند.
 
'''آپوپتوز'''خزان یا '''آپوپتوزیس''' به معنای افتادن برگ است ولی در [[زیست‌شناسی یاخته]] به معنای '''مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ یاخته''' است کهیاخته‌ای روندی فیزیولوژیک و زیستی برای نمو فعّال و طبیعی و همچنین حفظ [[هموستازی]] می‌باشد. در مواردی که زنده ماندن یک [[یاخته]]، موجودیّت موجود زنده را به خطر بیاندازد، یاخته با مرگ برنامه ریزی شده، خودکشی می‌کند. زمانی که سلول تحت تأثیر عوامل مختلف محیطی و یا حتی درونی همانند اشعه‌هایپرتوهای یونیزه کننده، داروهای سیتوتوکسیک (در درمان سرطان‌ها) [[هایپرترمیا]]، [[هورمون|هورمون‌های]] گلوکو کوررتیکوئیدی و .. قرار می‌گیرد درونمایهٔ آن از جمله DNA،دی‌ان‌ای، دستخوش تغییراتی می‌شوند که در صورت ادامهٔ حیات آن منجر به ناهنجاری‌هایی شدیدی از جمله [[سرطان|سرطانی]] شدن سلول می‌شوند. عوامل دیگری نظیر برخی [[باکتری|باکتری‌های]] بیماریزای داخل سلولی مانند [[سالمونلا]]، [[شیگلا]]، [[لیستریا]]، [[لژیونلا]] و … نیز در هنگام عفونت‌زایی خود با تغییر، در برخی مسیرهای متابولیکی و بیوشیمیاییزیست‌شیمیایی داخل سلولی می‌توانند، در هدایت سلول به سمت این نوع خاص از مرگ موثر باشند.
 
مرگ برنامه ریزی شدهٔ سلولی، از طریق مسیرهای مختلفی، برانگیخته می‌شود، برخی از این مسیرها در اثر اتّصال لیگاندهایی به گیرنده‌های سطح سلول، و برخی دیگر از این مسیرها در اثر فقدان برخی [[فاکتور رشد|فاکتورهای رشد]]، راه اندازی می‌شوند. آسیب‌های شدید به مادّهٔ ژنتیکی سلول نیز، می‌تواند مسیرهای مختلفی، که منجر به اپوپتوز می‌شوند، را راه اندازی کند.
 
== دگرگونی‌های سلولی در هنگام اپوپتوزخزان یاخته‌ای ==
در هنگام اپوپتوزخزان یاخته‌ای حجم سلول کاهش یافته و در سلول [[ویزیکول|ویزیکول‌های]] متعددی ایجاد می‌شوند. سپس [[کروماتین|کروماتین‌]] متراکم شده و قطعه قطعه، می‌شوند. در مراحل بعد، غشا [[هسته]] از بین می‌رود و در آخر، سلول بصورت وزیکول‌های کوچکی، به چندین قسمت تقسسیم می‌شود. در طول اپوپتوز، [[اندامک|اندامک‌های]] داخلی سلول، مانند، [[میتوکندری|میتوکندری‌ها]] و [[لیزوزوم|لیزوزوم‌ها]] سالم می‌مانند. وزیکول‌هایی که از قطعه قطعه شدن سلول پدید می‌آیند، بوسیله [[فاگوسیت|فاگوسیت‌ها]]، بلعیده می‌شوند و هضم می‌شوند.
 
== منابع ==
۱۴۹٬۳۰۷

ویرایش