باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
'''واصل بن عطاء'''، متکلم سده دوم هجری و مؤسس مکتب کلامی [[معتزله]] در اسلام است. عصر خردگرایی در اسلام با معتزله شروع شد و واصل بن عطاء<ref>عمروبن عبید گفت: «والله ما رأیت أعلم من واصل بن عطا» (سوگند به خدا، من کسی را داناتر از واصل بن عطا ندیدم).</ref> و امثال عمر بن عبید در آن نقش زیادی داشتند.
 
واصل در سال ۸۰ هجری قمری در مدینه متولد شد اما در بصره پرورش یافت و در سال ۱۳۱ هجری قمری در بصره مرد.<ref>کعبی بلخی، باب ذکر المعتزلة من مقالات الاسلامیین، ج۱، ص۹۰، در عبدالجباربن احمد، فضل‌الاعتزال و طبقات‌المعتزلة</ref><ref>ابن‌مرتضی، کتاب‌المنیة والامل فی شرح‌شرح الملل و النحل، ص ۱۴۰، چاپ محمدجواد مشکور، دمشق ۱۹۸۸.</ref>
از آن جا که
در مسجد بازار غزال در بصره به امامت مشغول بود به غزال ملقب است. زبان او مشکلی داشت که نمی‌توانست حرف راء را به درستی تلفظ کند اما از آنجا که مرد بسیار بلیغی بود همواره از جملاتی استفاده می‌کرد که حرف راء در کلمات آن وجود نداشت.
 
== دیدگاه‌های وی ==
به گفته برخی مورخان و تذکره‌نویسان،در مجلس درس حسن بصری، یکی از حاضران با اشاره به دیدگاه‌های مختلف دو گروه خوارج و مرجئه درباره حکم مرتکبان کبیره، نظر وی را جویا شد. پیش‌‌پیش از آنکه حسن سخنی بگوید، شاگردش واصل به عطا نظر خود را چنین بیان کرد: «مرتکب کبیره نه مومن خالص است و نه کافر خالص، بلکه دارای منزلتی بین المنزلین است». وی سپس در کنار یکی از ستونهای مسجد به توضیح نظریه خود پرداخت، و حسن که گویا از پیش، از زمینه های این جدایی آگاه بود با حسرت گفت: «واصل از ما کناره گرفت».<ref>{{یادکرد کتاب|نشانی=http://lib.eshia.ir/71442/1/62/%D9%88%D8%A7%D8%B5%D9%84واصل|عنوان=الملل و النحل‌النحل|نام خانوادگی=شهرستانى‌شهرستانى|نام=حمد بن عبد الكريم|ناشر=الشريف الرضي‌الرضي|سال=1364 ش‌ش|شابک=|مکان=قم‌قم|صفحات=ج ۱، ص ۶۲}}</ref>
 
افزون بر آنچه گذشت،‌واصلگذشت،واصل بن عطا را مروج نظریاتی چون «نفی صفات از خداوند»<ref>به گفته شهرستانی، بعدها گروهی از پیروان واصل -با مطالعه کتب فلسفی- همه صفات خداوند را به دو صفت «علم» و «اراده» بازگرداندند ('''الملل و النحل'''،‌ج،ج ۱،‌ص۱،ص ۶۸).</ref> و «خروج افعال اختیاری انسان از قلمرو قضا و قدر الهی» دانسته‌اند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=درآمدی بر تاریخ فلسفه اسلامی (جلد دوم)|نام خانوادگی=جمعی از نویسندگان زیر نظر دکتر محمد فنایی اشکوری|نام=|ناشر=سمت|سال=۱۳۹۲|شابک=۹۷۸-۹۶۴-۵۳۰-۹۵۰-۱|مکان=تهران|صفحات=۲۰۸}}</ref>
 
== پانویس ==
 
== پیوند به بیرون ==
* [http://www.wikifeqh.ir/%D9%88%D8%A7%D8%B5%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%B7%D8%A7واصل_بن_عطا مطالب تکمیلی در ویکی فقه]
 
* [http://www.wikifeqh.ir/%D9%88%D8%A7%D8%B5%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%B7%D8%A7 مطالب تکمیلی در ویکی فقه]
{{تاریخ فلسفه و حکمت ایران}}
{{فلسفه اسلامی}}
 
[[رده:اسلام‌شناسان مسلمان]]
[[رده:اسلام‌شناسان مسلمان سده ۸ (میلادی)]]
[[رده:الهیدانان مسلمان]]
[[رده:اهالی بصره]]
۵۶۹٬۴۵۹

ویرایش