جمعیت نسوان وطنخواه: تفاوت میان نسخهها
[نسخهٔ بررسیشده] | [نسخهٔ بررسیشده] |
محتوای حذفشده محتوای افزودهشده
جز تمیزکاری یادکردها (وظیفه ۱۹) |
جز تمیزکاری پانویسهای کوتاه (وظیفه ۲۱) |
||
خط ۲:
[[پرونده:Jam'iat e nesvan e vatan-khah01.jpg|بندانگشتی|300px|{{وسط|هیئت مدیره جمعیت نسوان وطنخواه}}'''نشسته''' از چپ به راست: [[فخرآفاق پارسا]]، ملوک اسکندری، کبری چنانی، [[مستوره افشار]]، نصرت مشیری، صفیه اسکندری، عصمتالملوک شریفی.{{سخ}}'''ایستاده''': مهرانگیز اسکندری، بانو چنانی، هائیده افشار، عباسه پایور، قدسیه مشیری.<ref>{{پک|سلامی|نجمآبادی|ک= نهضت نسوان شرق|ف= پیوستها}}</ref>]]
'''جمعیت نسوان وطنخواه''' (بهمعنای: انجمن زنان میهنخواه) (پویایی: از ۱۳۰۱ تا ۱۳۱۲ش/ ۱۹۲۲–۱۹۳۳) یکی از سازمانهای [[رادیکالیسم|رادیکال]] شناخته شدهٔ زنان در تهران بود که در سال ۱۳۰۱ توسط تعدادی از زنان روشنفکر ایرانی، به اهتمام [[محترم اسکندری]] تشکیل شد. هدف جمعیت نسوان وطنخواه، ترویج [[حقوق زنان]] و بهبود شرایط دختران بود. این سازمان [[نشریه نسوان وطنخواه]] را منتشر میکرد و فعالیتهایی مانند برگزاری کلاسهای تحصیلی دختران و اکابر، تأسیس بیمارستان برای زنان فقیر، برگزاری جلسات سخنرانی و راهپیمایی داشت و نمایشی به نام [[آدم و حوا (نمایش)|آدم و حوا]] اجرا کرد.<ref
جمعیت نسوان وطنخواه آخرین انجمن زنانی بود که در دورهٔ سرکوب نشریات و احزابِ کشور بهدست [[رضاشاه]]، در سال ۱۳۱۲ بسته شد.<ref
== پیشینه و تأسیس ==
{{اصلی|جنبش زنان در ایران|زنان در جنبش مشروطه}}
در دوره [[انقلاب مشروطه|جنبش مشروطه]] انجمنهای سری و نیمهسری زیادی در [[ایران]] به وجود آمدند. در این دوران انجمنهای زنان نیز بهطور مخفیانه شکل گرفتند که در جنبش مشروطه شرکت میکردند.
بعداً، در سالهای پس از تشکیل مجلس و [[جنگ جهانی دوم]] سازمانهایی تأسیس شدند که به [[حقوق زنان]] میپرداختند و [[جنبش زنان ایران]] را شکل دادند. جمعیت نسوان وطنخواه یکی از این سازمانها بود.<ref
جمعیت نسوان وطنخواه در سال [[۱۳۰۱ (خورشیدی)|۱۳۰۱]] توسط تعدادی از زنان روشنفکر ایرانی به اهتمام [[محترم اسکندری]] تشکیل شد و تعداد قابل ملاحظهای از اعضای آن گرایشهای [[چپگرایی|چپ]] داشتند.<sup>*</sup><ref>*پروین پایدار (بر اساس آبراهامیان) این جمعیت را به واسطهٔ همسر [[محترم اسکندری]] که وی را [[سلیمان میرزا اسکندری]] میداند، در ارتباط با [[حزب سوسیالیست (ایران)]] میداند. البته منابع دیگر مانند پوران فرخزاد، مهرانگیز دولتشاهی و عبدالحسین ناهید همسر وی را [[میرزا علی محمد خان محققی]]، معلم و عضو [[انجمن آدمیت]] میدانند.</ref> ناامیدی از دستاوردهای [[انقلاب مشروطه]] برای زنان، محترم اسکندری و اعضای دیگر را به بنیانگذاری جمعیتی برای زنان سوق داد.<ref>{{پک|ساناساریان|۱۳۸۴|ک=جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از ۱۲۸۰ تا انقلاب ۱۳۵۷)|
== اهداف ==
اهداف جمعیت نسوان وطنخواه ایران، آموزش دختران، گسترش صنایع ملی، تحصیل زنان بزرگسال (برگزاری کلاسهای اکابر)، حمایت از دختران بیسرپرست و تأسیس [[بیمارستان]] برای زنان فقیر،<ref
== اعضا و حامیان ==
اعضای جمعیت نسوان وطنخواه عبارت بودند از: نخستین رئیس انجمن، [[محترم اسکندری]]، و پس از مرگ او، [[مستوره افشار]]. نایب رئیس [[ملوک اسکندری]] (که صاحب امتیاز [[مجله نسوان وطنخواه]] نیز بود)، منشی اول و از نویسندگان باقدرت مجله [[نورالهدی منگنه]]، معلم کلاس اکابر نصرت مشیری، منشی دوم خانم شریفی، بازرس عباسه پایور، بازرس ملکه ابوالفتحزاده، دیگر اعضای هیئت مدیره: صفیه اسکندری، طوبی بقائی، عفتالملوک و نظمالملوک خواجهنوری، [[فخرعظمی ارغون]]، هایده مقبل، توران افشار، اخترالسلطنه سیادت، آصفالملوک، اخترالسلطنه فروهر، عشرتالزمان آصف و …<ref>{{پک|بامداد|۱۳۴۸|ک=زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید| ص=۲۸}}</ref>
دفتر حسابرسی سال [[۱۳۰۵ (خورشیدی)|۱۳۰۵]] جمعیت نشان میدهد جمعیت در این زمان ۷۴ عضو داشتهاست که حق عضویت ۳۰۲ [[تومان|تومانی]] خود را بهطور کامل پرداخت کردهاند.<ref
مردانی چون [[سعید نفیسی]]، [[رضازاده شفق]]، [[میرزاده عشقی]] و [[ابراهیم خواجهنوری]] نیز از فعالیتهای این سازمان حمایت میکردند.<ref>{{پک|ساناساریان|۱۳۸۴|ک=جنبش
== فعالیتها ==
[[پرونده:Atabak Palace.jpg|بندانگشتی|[[پارک اتابک]]، محل اجرای نمایش ''[[آدم و حوا (نمایش)|آدم و حوا]]'']]
جمعیت نسوان وطنخواه نمایشنامهٔ «''[[آدم و حوا (نمایش)|آدم و حوا]]''» با محوریت «آزادی زنان» را که نخستین [[تئاتر]] زنان در ایران بود<ref>{{پک|ناهید|۱۳۶۰|ک=زنان ایران در جنبش مشروطه| ص
مخالفت با کروک درشکههای مسافربری از دیگر اقدامات جمعیت بود. طبق قانون، زمانی که زنی ولو با محارم خود سوار درشکه بود، باید سایبان چرمی درشکه انداخته میشد تا امکان دیدن زن از بیرون درشکه وجود نداشته باشد. اعتراض جمعیت به کنترل بیشتر زنان و سخت شدن استفاده از فضای عمومی برای زنان بود.
خط ۳۰:
تربیت زنان و لزوم آموزش در همه عرصههایی که وظایف اصلی زنان محسوب میشد، از مهمترین فعالیتهای زنان این جمعیت بود -چهار ماده از ۱۱ ماده مرامنامه جمعیت نسوان بر لزوم آموزش زنان و افتتاح مدرسه دلالت میکرد - اولین اقدام عملی آنها هم تأسیس مدرسه اکابر برای زنان بیسواد بود، فعالیت تمام زنان در این مدرسه، داوطلبانه بود و ۲۸ شاگرد به صورت رایگان و چند نفر با شهریه تحصیل میکردند.<ref>مقاله این آرزو عجالتاً غیرقابل اجراست؛ مروری بر کارنامه جمعیت نسوان وطنخواه در نشریه شهرکتاب، ماهنامه ادبیات، هنرها، علم و فرهنگ، سال اول، خرداد 1395</ref>
در یکی از راهپیماییها، جمعیت نسوان وطنخواه جزوههایی [[زنستیزی|زنستیز]] به نام ''مکر زنان'' را که توسط برخی [[ارتجاع (علوم سیاسی)|مرتجعین]] نوشته و توزیع شده بود، از تمام مناطق شهر خریده و در [[میدان توپخانه]] به آتش کشیدند. آنان با این عمل نمادین، مبارزهٔ خود را با [[خرافات]] اعلام کردند.<ref>{{پک|ناهید|۱۳۶۰|ک=زنان ایران در جنبش مشروطه| ص
پس از مرگ محترم اسکندری، [[مستوره افشار]] (۱۲۵۹–۱۳۲۴) که از اعضای اولیه جمعیت بود در سال ۱۳۰۳ برای ریاست انجمن انتخاب شد.<ref
=== نشریه نسوان وطنخواه ===
[[نشریه نسوان وطنخواه]] ارگان رسمی جمعیت نسوان وطنخواه بود و دربارهٔ [[حقوق زنان]]، خطرهای ازدواج زودهنگام دختران، آموزش زنان، اصلاحات اجتماعی و [[ادبیات]] منتشر میشد.<ref
این نشریه با همکاری تعدادی از زنان نوشته میشد. اهمیت جمعیت نسوان وطنخواه و نشریه آن، زنان بسیاری را به این نشریه جذب کرد. [[صدیقه دولتآبادی]] و [[فخرآفاق پارسا]] نیز پس از بسته شدن نشریههایشان به همکاری این مجله پرداختند. یکی از بخشهای نشریه به [[سیاست]] و بخش دیگری به [[مذهب]] اختصاص داشت و سایر مطالب نشریه دربارهٔ [[اصلاحطلبی|اصلاحات اجتماعی]]، [[حقوق زنان]]، تحصیل دختران، [[شعر]] و [[ادبیات]] بود.<ref
== بسته شدن ==
جمعیت نسوان وطنخواه تا سال [[۱۳۱۲ (خورشیدی)|۱۳۱۲]] فعال بود.<ref
== پانویس ==
|