تفاوت میان نسخه‌های «سیستم‌عامل»

به نسخهٔ 25141596 ویرایش Alpineer برگردانده شد. (توینکل)
(نجات ۱ منبع و علامت‌زدن ۰ به‌عنوان مرده.) #IABot (v2.0)
(به نسخهٔ 25141596 ویرایش Alpineer برگردانده شد. (توینکل))
برچسب: خنثی‌سازی
{{اواس}}
'''سیستم‌عامل''' یا '''سامانهٔ عامل'''<ref>فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان: ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵، بخش دوم فارسی، صفحهٔ ۳۹۸. ([http://www.persianacademy.ir/fa/wordspdf.aspx دانلود از فرهنگستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090803145909/http://www.persianacademy.ir/fa/wordspdf.aspx |date=۳ اوت ۲۰۰۹ }})</ref> [[نرم‌افزار]]ی است که مدیریت منابع رایانه را به عهده گرفته و بستری را فراهم می‌سازد که [[نرم‌افزار کاربردی]] اجرا شده و از خدمات آن استفاده کنند. سیستم‌عامل جزء ضروری‌ترین نرم‌افزارهای یک سیستم کامپیوتری است.
سیستم‌عامل خدماتی به برنامه‌های کاربردی و کاربر ارائه می‌دهد. برنامه‌های کاربردی یا از طریق واسط‌های برنامه‌نویسی کاربردی<ref group="یادداشت">Application User Interface-APIs</ref> یا از طرق فراخوانی‌های سیستم به این خدمات دسترسی دارند. با فراخوانی این واسط‌ها، برنامه‌های کاربردی می‌توانند سرویسی را از سیستم‌عامل درخواست کنند، پارامترها را انتقال دهند، و پاسخ عملیات را دریافت کنند. ممکن است کاربران با بعضی انواع واسط کاربری نرم‌افزار مثل واسط [[خط فرانسه|خط فرمان]] یا یک [[واسط گرافیکی کاربر]] با سیستم‌عامل تعامل کنند. برای کامپیوترهای دستی و رومیزی، عموماً واسط کاربری به عنوان بخشی از سیستم‌عامل در نظر گرفته می‌شود. در سیستم‌های بزرگ و چند کاربره مثل یونیکس و سیستم‌های شبیه یونیکس، واسط کاربری معمولاً به عنوان یک برنامه کاربردی که خارج از سیستم‌عامل اجرا می‌شود پیاده‌سازی می‌شود.
نمونه‌هایی از محبوب‌ترین سیستم عامل‌هایسیستم‌عامل‌های نوین شامل: [[اندروید]]، [[بی‌اس‌دی]]، [[آی‌اواس]]، [[لینوکس]]، [[اواس ده]]، [[کیوان‌اکس]]، [[مایکروسافت ویندوز]]، [[ویندوز فون]] و [[زد/اواس]] می‌باشند.
 
== انواع سیستم‌عامل ==
=== سیستم‌های بی‌درنگ ===
[[سیستم‌عامل بی‌درنگ|سیستم‌های بی‌درنگ]] یا زمان واقعی یک سیستم عامل چند وظیفه‌ای است که معمولاً به عنوان یک کنترل‌کننده در یک کاربرد خاص استفاده می‌شوند. سیستم در این حالت می‌بایست در زمانی مشخص و معین حتماً جواب مورد نظر را بدهد. سیستم‌های کنترل آزمایش‌های علمی، [[تصویربرداری پزشکی]]، کنترل صنعتی و برخی از سیستم‌های نمایش از این دسته‌اند. هدف اصلی استفاده از سیستم‌های بی‌درنگ واکنش سریع و تضمین شده در برابر یک رویداد خارجی می‌باشد. در سیستم‌های بی‌درنگ معمولاً وسایل ذخیره‌سازی ثانویه وجود ندارد و به جای آن از حافظه‌های ROM استفاده می‌شود. سیستم عامل‌هایسیستم‌عامل‌های پیشرفته نیز در این سیستم‌ها وجود ندارند چرا که سیستم‌عامل کاربر را از سخت‌افزار جدا می‌کند و این جداسازی باعث عدم قطعیت در زمان پاسخ‌گویی می‌شود. سیستم‌هایی که در آن مهلت زمانی<ref group="یادداشت">Deadline</ref> باید پاسخ داده شود را بی‌درنگ سخت و سیستم‌هایی که مهلت زمانی را پشتیبانی نمی‌کنند بی‌درنگ نرم می‌نامند. از کاربرد سیستم‌های بی‌درنگ سخت می‌توان به کنترل موتور یک خودرو (پاسخ با تأخیر می‌تواند نتایج فاجعه‌باری را به همراه داشته باشد) و در سیستم‌های بی‌درنگ نرم می‌توان به اسکن بارکد در پایانه فروشگاه (با اینکه سرعت پاسخ‌دهی باید سریع باشد اما به حادّی سیستم‌های سخت نمی‌باشد) اشاره کرد.<ref name="مفاهیم سیستم‌عامل">{{یادکرد کتاب | زبان=فارسی | سال=1389 | شابک=978-964-49-303-8 | عنوان=سیستم عامل | تاریخ بازبینی=۱۷ اوت ۲۰۱۴ | فصل=فصل یک | مکان=صفحه 32 | ناشر=انتشارات گسترش علوم پایه | نام=حمیدرضا | نام خانوادگی=مقسمی}}</ref><ref name="Real - time Operating System s that Support Java">{{یادکرد وب | اثر=W. Arnold, K. Branson, D. Chung, R. Pesigan University of California, San Diego | تاریخ بازبینی=۱۷ اوت ۲۰۱۴ | عنوان=Real - time Operating System s that Support Java | نشانی=http://cseweb.ucsd.edu/classes/wi01/cse221/OSSurveyW01/papers/rpesigan,dchung,warnold,kbranson.real-time_operating_systems_that_support_java.pdf}}</ref>
 
=== سیستم‌های چند کاربره ===
[[چند کاربره|سیستم‌های چند کاربره]] اجازه می‌دهند تا کاربران متعدد به صورت هم‌زمان به یک سیستم کامپیوتری دسترسی داشته باشند. [[اشتراک زمانی|سیستم‌های اشتراک زمانی]] و [[کارساز وب]] را می‌توان به عنوان سیستم‌های چند کاربره طبقه‌بندی کرد. در سیستم‌های اشتراک زمانی تنها یک پردازنده قرار دارد که توسط مکانیزم‌های [[زمان‌بندی (رایانه)|زمانبندی]] بین برنامه‌های مختلف کاربرها با سرعت زیاد سوئیچ می‌شود و بنابراین هر کاربر تصور می‌کند کل رایانه در اختیار اوست.<ref name="مفاهیم سیستم‌عامل" />نسخه
 
=== سیستم‌عامل تک پردازنده ===
این نوع سیستمسیستم‌عامل‌ها، عامل‌ها، سیستم عامل‌هایسیستم‌عامل‌های نسل چهارم (نسل فعلی) هستند که بر روی یک پردازنده اجرا می‌شوند. از قبیل ویندوز [[ویندوز اکس‌پی|اکس‌پی]]، [[ویندوز ۹۸|۹۸]]، [[ویندوز ام‌ای|ام‌ای]] و [[ویندوز ویستا|ویستا]] که بیشتر محصول شرکت [[مایکروسافت]] می‌باشند.
 
=== سیستم عامل شبکه ای ===
سیستم عاملهایی مثل ناول نت که بیشترین استفاده و امکانات این سیستم عامل برای شبکه می‌باشد
سیستم عامل Novell یکی از قدرتمندترین سیستم عامل های شبکه میباشد که در محیط شبکه برای یک پارچه سازی و مدیریت شبکه استفاده میشد.
 
قابلیت ویژه این سیستم عامل نسبت به بقیه سیستم عامل های شبکه ,قابلیت ریکاوری فایل های پاک شده توسط کاربر و بازگردانی دقیق است که تا به حال هیچ سیستم عاملی به این الگوریتم خاص دست نیافته است.
 
انواع نسخه های ساخته شده عبارت اند از :
 
* نسخه Netware 3x
* نسخه Netware 4x
* نسخه Netware 5x
* نسخه Netware 6x
 
=== سیستم‌عامل توزیع شده ===
{{اصلی|سیستم‌های عامل توزیع شده}}
این سیستم عامل‌هاسیستم‌عامل‌ها خود را مانند سیستم عامل‌هایسیستم‌عامل‌های تک پردازنده به کاربر معرفی می‌کنند، اما در عمل از چندین پردازنده استفاده می‌کنند. این نوع سیستم‌عامل در یک محیط شبکه‌ای اجرا می‌شود در این نوع سیستم یک برنامه پس از اجرا در کامپیوترهایکامپوترهای مختلف جواب نهایی به سیستم اصلی کاربر برمی‌گردد سرعت پردازش در این نوع سیستم بسیار بالاست.
 
== دلایل ایجاد سیستم‌عامل ==
* [[مدیریت حافظه]]‌های اصلی و جانبی
* برقراری امکان دسترسی چندتایی<ref group="یادداشت">Multiaccess</ref> و اجرای هم روند<ref group="یادداشت">Concurrent</ref> [[فرایند (رایانه)|فرایند]]ها
* به اشتراک گذاریاشتراک‌گذاری منابع<ref group="یادداشت">Resource Sharing</ref>
* تعیین راهکارهایی برای اداره [[بن‌بست]]<ref group="یادداشت">Deadlock</ref>
* جلوگیری از [[وضعیت رقابتی]]<ref group="یادداشت">Race Condition</ref> و تداخل یا در هم قفل شدن<ref group="یادداشت">Interlock</ref> [[فرایند (رایانه)|فرایند]]ها
 
== سیستم‌عامل‌های فعلی ==
در سالهای اخیر رقابت بیشتر بین سیستم عامل‌هایسیستم‌عامل‌های مایکروسافت ویندوز، اپل مک اواس و لینوکس جریان دارد که آماری که در ماه ژوییه ۲۰۱۱ توسط وبگاه [[W3Schools]] به ثبت رسیده حاکی از آن است که هم‌اکنون بیش از ۸۰ درصد کاربران اینترنت از سیستم‌عامل ویندوز استفاده می‌کنند.
 
آمار موجود که مربوط به اوت ۲۰۱۰ می‌باشد به شرح زیر است:
* [[گنو/لینوکس|توزیع‌های گنو/لینوکس]]: ۵٫۲٪
 
از سیستم عامل‌هایسیستم‌عامل‌های مشهور کامپیوترهای شخصی می‌توان به اسامی زیر اشاره کرد:
* [[یونیکس]]
* [[گنو/لینوکس]]
* [[ویلز (سیستم‌عامل)|ویلز]]
* [[پالم (سیستم‌عامل)|پالم]]
*ناول (Novell)
 
همچنین از سیستم عامل‌هایسیستم‌عامل‌های موجود روی گوشی‌های تلفن همراه نسل جدید می‌توان به اسامی زیر اشاره کرد:
* [[اندروید]]
* [[iOS]]
* [[پالم (سیستم‌عامل)|پالم]]
* [[تایزن]]
* [[هونگ منگ]]
 
== تاریخچه سیستم عامل ==
VAC.
 
در ابتدا سیستم‌عامل روی مین فریم‌ها مستقر می‌شد و کمی بعد سیستم‌عامل میکرو کامپیوترهایمیکروکامپیوترهای ابتدایی که فقط از یک برنامه در هر زمان پشتیبانی می‌کردند و به یک زمان‌بندزمانبند بسیار ابتدایی نیاز داشتند. هر برنامه زمانی که در حال اجرا بود تحت کنترل کامل ماشین قرار داشت.
چند وظیفه‌ای (اشتراک زمانی) اولین بار در مین فریم‌ها و در ۱۹۶۰ عرضه شد.
ابتدا کامپیوترها بسیار بزرگ و جاگیر بودند اما امروزه در کف یک دست جا می‌گیرند.
=== مین فریم‌ها ===
==== میکرو کامپیوترها ====
میکرو کامپیوترهایمیکروکامپیوترهای اولیه نیاز یا ظرفیت داشتن یک سیستم‌عامل پیچیده که روی مین فریم‌ها توسعه یافته بود نداشتند.
 
== ویژگی‌ها ==
* '''برنامه''' وقفه‌هایی که به دلیل بعضی شرایط حاصل از یک دستورالعمل بروز می‌کند. شامل سریز شدن محاسباتی، تقسیم بر صفر، تلاش برای اجرای یک دستورالعمل ماشین غیرمجاز و مراجعه به آدرسی خارج از فضای مجاز کاربر.
* '''زمان‌سنج''' وقفه‌ای که توسط زمان‌سنج داخلی تولید می‌شود. این وقفه به سیستم‌عامل اجازه می‌دهد، بعضی اعمال را به‌طور مرتب انجام دهد.
* '''ورودی/خروجی''' وقفه‌هایی که به وسیله کنترل‌کننده ورودی/خروجی تولید می‌شود، تا کامل شدن طبیعی یک عمل یا شرایط خطا را اعلام نماید.
* '''نقص سخت‌افزار''' وقفه‌هایی که با نقص سخت‌افزاری تولید می‌شود، مثل نقص برق یا خطای توازن حافظه.
 
== جستارهای وابسته ==
* [[جدول زمانی اختراع‌ها در ایالات متحده (۱۹۴۶–۱۹۹۱)|اختراع‌ها در ایالات متحده (۱۹۴۶–۱۹۹۱)]]
* [[فهرست سیستم‌عامل‌ها|فهرست سیستم عامل‌ها]]
 
== یادداشت ==
{{پانویس|۲|چپ‌چین=بله|گروه=یادداشت}}
 
== منابع ==
[[رده:اختراع‌های آمریکایی]]
[[رده:سیستم‌عامل‌ها]]
[[رده:مقاله‌های درجه خرد علوم رایانه]]
۴۰٬۳۶۰

ویرایش