تفاوت میان نسخه‌های «گارد جاویدان (هخامنشی)»

۱ ویرایش 151.234.19.155 (بحث) برگردانی شد: در منابع با نام گارد جاویدان به آن اشاره شده (TW)
(۱ ویرایش 151.234.19.155 (بحث) برگردانی شد: در منابع با نام گارد جاویدان به آن اشاره شده (TW))
برچسب: خنثی‌سازی
|فرمانده کل قوا = [[شاهنشاهان هخامنشی]]
}}
'''سپاهگارد جاویدان''' (به انگلیسی:Immortals) و (ثبت شده در نوشته‌های یونانی به شکل: ''Athánatoi'') یا '''جاویدانان ایرانی''' نامی است که هرودوت، تاریخ‌نگار شهیر یونانی، به گردان نخبه ده هزار نفری پیاده‌نظام سنگین اسلحه ارتش هخامنشی داده‌است. یونانیان از این جهت آنان را ''جاویدان'' می‌خواندند که برخلاف روال معمول در جهان باستان، این گردان یک سپاه همیشگی (به انگلیسی: Standing Army) بود. به دلیل نبود منابع کافی، نام واقعی (اسپاد) این بخش از نیروهای ارتش شاهنشاهی هخامنشی به دست ما نرسیده‌است.{{sfn|Encyclopaedia Iranica}}
 
از زمان کوروش بزرگ هخامنشیان صاحب سپاه ثابتی بوده‌اند به نام «جاویدان ها» که متشکل از ده هزار نفر بوده‌است. این گارد از این رو گارد جاویدان نامیده می‌شد که در صورت بیماری، زخمی شدن یا مرگ یکی از اعضاء بی‌درنگ کسی از ذخیره‌ها جای او را می‌گرفت. افراد گارد ده هزار نفری جاویدان و هنگ گارد سواره تشکیل نخبگان سپاه هخامنشی را می‌دادند.
گروه هزار نفریِ نخست، یعنی هنگی که نیزه‌هایش به انار زرین ختم می‌شد، «هنگ محافظان» بود. این‌ها همه پارسی بودند و بسیار مشهور و هراس‌انگیز. محافظت از شاهنشاه به هنگ محافظ سپرده شده بود و از این رو به هنگام نبرد، درست در جلو و کنار فرمانروا قرار می‌گرفتند. به هنگام بار در دربار نیز افراد این گارد نزدیک تر از دیگر سپاهیان به شاه می‌ایستادند؛ چون پاسداری از شاه وظیفهٔ اصلی آن‌ها بود، فقط هنگی که قبضهٔ نیزه‌هایشان زرین بود مجهز به سپر بودند. در عوض باید از تیر و کمان و ترکش صرف نظر می‌کردند، اما دشنهٔ کوتاه ایلامی داشتند.
 
فرمانده هنگ محافظ شاه، هم‌زمان فرمانده سپاهگارد ده هزار نفری جاویدان هم بود. احتمالاً او مافوق فرمانده گارد سوار نیز بوده ‌است. او از قدرتمندترین شخصیت‌های شاهنشاهی به‌شمار می‌آمد و در اواخر عهد هخامنشی رسماً «نایب السلطنه شاه» بود و به فارسی باستان «حاکم دوم» نامیده می‌شد.
 
[[پرونده:Archers frieze Darius 1st Palace Suse Louvre AOD 488 a.jpg|200px|بندانگشتی|چپ|سنگ‌نگاره کمان‌داران، تزئینات مجلل و معروف از بخش مسکونی کاخ آپادانا، ساخته شده توسط [[داریوش اول]] در شوش را نمایش می‌دهد. این کتیبه از آجر سفالی براق ساخته شده‌است و بلندی آن ۴٫۷۵ متر و پهنای آن ۳٫۷۵ متر می‌باشد. [[هرودوت]] تاریخ‌نگار یونانی این سپاه برگزیده را '''جاویدان''' می‌دانست. از این کتیبه هم‌اکنون در [[موزهٔ لوور]] در فرانسه نگهداری می‌شود.]]
 
هرودوت تنها کسی است که آنان را ''جاویدانان'' لقب می‌دهد. منابع ایرانی از وجود یک سپاه همیشگی که اعضای آن را مبارزان عشایر ایرانی تشکیل می‌دهند، خبر داده‌اند اما آنان را با نام ''جاویدان'' نمی‌خوانند. برخی از تاریخ‌دانان معاصر این ایده را مطرح کرده‌اند که هرودوت واژه ''anûšiya'' (همنشین) را با واژه ''anauša'' (جاودان) اشتباه گرفته‌است؛ با این حال <bdi>[[رودیگر اشمیت]] این احتمال را رد می‌کند.{{sfn|Encyclopaedia Iranica}}</bdi>
[[پرونده:NAMABG-Colored Alexander Sarcophagus - Sarcófago de Alejandro.jpg|جایگزین=|بندانگشتی|نبرد سپاهگارد جاویدان و نیروهای مقدونی، از بازسازی نقش [[تابوت‌دان اسکندر]].]]
 
== میراث ==
=== گارد جاویدان ساسانی ===
{{اصلی|گارد جاویدان (ساسانی)}}
سپاهگارد جاویدان در دوران [[شاهنشاهی ساسانی]] احیا شد. با این حال ممکن است آنان این گردان را از سپاه شاهنشاهی اشکانی به ارث برده باشند. بدنه اصلی سپاه ساسانی، از سواران تشکیل می‌شد و جاویدانان معروف‌ترین گردان در میان سواران بودند. تعداد جاویدانان ساسانی نیز ده هزار نفر بود، با این حال آنان سواره نظام سنگین‌اسلحه بودند، درحالی که نیروهای جاویدان هخامنشی را پیاده‌نظام تشکیل می‌دادند.
 
=== گردان جاویدان امپراتوری روم شرقی ===
 
=== گردان جاویدان امپراتوری ناپلئون ===
در جریان <bdi>[[جنگ‌های ناپلئونی]]، گارد امپراتوری (ناپلئون) در میان سربازان [[ارتش بزرگ]] به ''سپاهگارد جاویدان'' معروف بود.</bdi>
[[File:AchaemenidSoldiers.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:AchaemenidSoldiers.jpg|بندانگشتی|250x250پیکسل|رژه گارد جاویدان هخامنشی در [[جشن‌های دوهزار و پانصد سال شاهنشاهی ایران|جشن‌های دوهزار و پانصد ساله شاهنشاهی ایران]].]]
 
== جستارهای وابسته ==
* [[گارد جاویدان (پهلوی)]]
* سپاه [[گارد جاویدان (ساسانی)|جاویدان (ساسانی)]]
* [[گارد پرتورین]] (گارد ویژه امپراتوران روم باستان)
 
۴۵٬۵۶۴

ویرایش