تفاوت میان نسخه‌های «پانگه‌آ»

۴٬۲۷۲ بایت حذف‌شده ،  ۸ سال پیش
جز
ربات:اصلاح تغییر مسیر دوتایی ← پانجه‌آ
جز (ربات:اصلاح تغییر مسیر دوتایی ← پانجه‌آ)
#تغییرمسیر [[پانجه‌آ]]
[[پرونده:Pangea animation 03.gif|thumb|left|270px|جدا شدن قاره‌ها از پانجه‌آ.]]
 
'''پانجه‌آ ''' (برگرفته از واژه‌های یونانی παν «همه» و Γαῖα «زمین»)<ref>پانگه‌آ هم در ترجمه‌های فارسی نوشته شده است</ref> نام یکی از قاره‌های عظیم دوران [[ماقبل تاریخ]] است.
 
== پیشینه ==
۱۷۵ میلیون سال پیش [[قاره|قاره‌هایی]] که مجموعه خشکی‌های زمین را تشکیل می‌دهند در یک اَبَرقارهٔ کلان به نام پانجه‌آ کنار هم جمع شده بودند. [[آفریقا]] در میانهٔ این همگروهه جای داشت و در واقع برآمدگی شمال غربی آن، پیوندگاه دو قطعه پانجه‌آ، [[لااورآسیا]] (دربرگیرنده آمریکای شمالی، اروپا و آسیای شمالی) و [[گندوانستان]] (شامل آمریکای جنوبی، آفریقا، آسیای جنوبی، [[جنوبگان]] و استرالیا) بود.
 
در پی وجود این پل خاکی، جانوران کامیاب مانند [[کیسه‌داران]]، که نخستین گروه مهم [[پستانداران]] بودند، می‌توانستند در هر گوشهٔ زمین پراکنده شوند. پیرامون ۱۶۵ میلیون سال پیش که روند تکه‌تکه شدن پانجه‌آ آغاز شد، این کار بسیار دشوار گردید.
 
== تکه‌تکه شدن ==
نخستین پاره‌ای که از پانجه‌آ جدا شد شامل [[جنوبگان]] و [[استرالیا]] بود که پیرامون ۱۶۰ میلیون سال پیش با هم آغاز به دور شدن کردند. این پاره حامل جمعیتی از کیسه داران بود که گونهٔ نوعی آن دوره‌است.
 
بقیهٔ پانجه‌آ ۵۰ میلیون سال دیگر پیوسته برجا ماند و در این دوره گروه تازه‌ای از [[پستانداران]] به نام [[جفتداران]] پدید آمدند. جفت داران از کیسه داران کارآمدتر بودند و در بیشتر مناطق جهان بکلی جای آنان را گرفتند. ولی نتوانستند به استرالیا برسند و به این دلیل است که آن قاره امروز هم زیادی کیسه‌دار پرزاد و ولدی دارد.
 
واژه پانجه‌آ را می‌توان در فارسی به هام-زمین ترجمه کرد. هام در فارسی میانه به معنی همه و مترادف با پیشوند یونانی «پان-» است.
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
 
== منبع ==
{{انبار-رده|Pangea}}
بر پایه، داده‌هایی از: مک ایودی، کالین، اطلس تاریخی آفریقا، ترجمه فریدون فاطمی، تهران ۱۳۶۵.
 
{{قاره‌ها}}
 
[[رده:تاریخچه زمین‌شناختی زمین]]
 
[[ar:بانجيا]]
[[ast:Panxea]]
[[be:Пангея]]
[[be-x-old:Пангея]]
[[bg:Пангея]]
[[br:Pangea]]
[[bs:Pangea]]
[[ca:Pangea]]
[[ceb:Pangaea]]
[[cs:Pangea]]
[[cy:Pangaea]]
[[da:Pangæa]]
[[de:Pangaea]]
[[diq:Pangea]]
[[dv:ޕަންގިއާ]]
[[el:Παγγαία]]
[[en:Pangaea]]
[[eo:Pangeo]]
[[es:Pangea]]
[[et:Pangaea]]
[[eu:Pangea]]
[[fi:Pangea]]
[[fr:Pangée]]
[[gd:Pangaea]]
[[gl:Panxea]]
[[he:פנגיאה]]
[[hi:पैंजिया]]
[[hr:Pangea]]
[[ht:Panje]]
[[hu:Pangea]]
[[id:Pangea]]
[[ie:Pangea (continent)]]
[[it:Pangea]]
[[ja:パンゲア大陸]]
[[jv:Pangea]]
[[ka:პანგეა]]
[[ko:판게아]]
[[la:Pangaea]]
[[lb:Pangäa]]
[[lt:Pangėja]]
[[lv:Pangeja]]
[[ml:പാൻ‌ജിയ]]
[[mr:पँजिआ]]
[[mt:Pangea]]
[[nl:Pangea]]
[[nn:Pangea]]
[[no:Pangea]]
[[nov:Pangea]]
[[pl:Pangea]]
[[pt:Pangeia]]
[[ro:Pangeea]]
[[ru:Пангея]]
[[scn:Pangea]]
[[simple:Pangaea]]
[[sk:Pangea]]
[[sl:Pangea]]
[[so:Pangea]]
[[sq:Ish-kontinent]]
[[sr:Пангеа]]
[[sv:Pangaea]]
[[sw:Pangaia]]
[[ta:ஒருநிலக் கொள்கை]]
[[th:มหาทวีปแพนเจีย]]
[[tl:Pangaea]]
[[tr:Pangea]]
[[tt:Пангея]]
[[uk:Пангея]]
[[vi:Pangaea]]
[[wa:Pandjêye]]
[[zh:盤古大陸]]
۸٬۹۶۲

ویرایش