باز کردن منو اصلی

کیفیت تلرانس[۱] یا درجه آی‌تی (به انگلیسی: IT Grade، مخفف International Tolerance)‏[۱] یک شیوه دسته‌بندی استاندارد برای تلرانس است که در سال ۱۹۳۸ توسط سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ایزو) در استاندارد ایزو ۲۸۶ (به انگلیسی: ISO 286) بیان گردیده‌است.[۲]

دسته‌بندی کیفیت‌هاویرایش

برای مشخص کردن دقت ابعادی و کیفیت ساخت از ۲۰ دسته عددی استفاده می‌شود که هر کدام برای کاربردی در صنعت مناسب هستند.[۲] این دسته‌ها از   (کمترین تلرانس و بیشترین دقت) آغاز می‌شود و با   (بیشترین تلرانس و کمترین دقت) پایان می‌پذیرد.[۱][۲]

روش محاسبهویرایش

این روابط، صرفاً فرمول‌هایی تجربی هستند و بر اصول علمی مبتنی نیستند، اما مقداری قابل‌قبول را ارائه می‌دهند. روابط زیر تنها برای قطعات با ابعاد ۱ میلی‌متر تا ۵۰۰ میلی‌متر صادق است.[۲] برای محاسبه تلرانس بر حسب این روابط، ابتدا با دانستن اندازه اسمی قطعه، کران بالا ( ) و پائین ( ) آن را از جدول یافته و D را محاسبه می‌کنیم. (کران‌های بالا و پائین در جداول به ۱۳ بازه تقسیم شده‌اند) سپس با توجه به کیفیت مورد نیاز، I را پیدا کرده و تلرانس را با کمک آن می‌یابیم.[۲]

 
 
  • D میانگین هندسی ردیفهای قطری از دامنه اندازه‌های اسمی (  بیشینه و   کمینه) [mm]
  • I واحد تلرانس [µm]
کیفیت      
تلرانس      
کیفیت      
تلرانس      
کیفیت                            
تلرانس                            

کاربرد کیفیت‌های مختلف در صنعتویرایش

در جدول زیر به طور خلاصه به کاربردهای اصلی هر سطح کیفیتی اشاره شده‌است.[۱][۲]

کیفیت‌ها کاربرد
IT01 تا IT5
  • دستگاه‌های اندازه‌گیری دقیق
  • ابزار دقیق
IT5 تا IT7
  • موتورها
  • ساخت ماشین‌های صنعتی ظریف
  • ساخت قالب‌های ظریف
IT8 تا IT9
  • ساخت قالب
  • ساخت ماشین‌های صنعتی
IT10 تا IT11
  • میله و سوراخ با انطباق عبوری
IT12 تا IT18

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ خوشکیش، حسین؛ حدادی، حبیب‌الله (۱۳۸۸)، «اجزای مکانیکی»، نقشهکشی صنعتی، تهران: دانشگاه علم و صنعت ایران، ص. صص ۱۷۹-۱۸۰، شابک ۹۶۴-۴۵۴-۰۳۳-۶
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ محمودزاده، محمدتقی؛ حریرپوش، محمدجواد؛ ضیایی، سید مصطفی (۱۳۸۶)، «تلرانس و انطباقات»، سیستمهای اندازهگیری دقیق، تهران: آذریون، ص. صفحه ۵۴۷، شابک ۹۶۴-۶۸۳۶-۱۴-۳

پیوند به بیرونویرایش