باز کردن منو اصلی
مراسم عروسی ایرانی در نگارگری ایرانی که آینه و شمعدان را نیز به تصویر کشیده‌است.

آیِنِه و شَمْعْدان یا آینه شمدون[نیازمند منبع] از اجزای اصیل سفرهٔ عروسی ایرانی است، که در سفرهٔ هفت سین نیز قرار داده می‌شود. استفاده از آینه و شمعدان ریشه در ایران باستان و آیین زرتشت دارد.

محتویات

نمادهاویرایش

در عروسی ایرانیویرایش

در همهٔ[۱] سفره‌های عقد ایرانی آیینه و شمعدان وجود دارد، آیینه مظهر روشنایی است و شمعدانهایی که در دو طرف آیینه قرار می‌گیرند نماد سربازهایی هستند که از زندگی عروس و داماد نگهبانی می‌کنند.[۱] آینهٔ بخت و دو شمعدان در دو سوی آینه به نشانهٔ روشنایی و آتش، دو عنصر بسیار مهم در فرهنگ ایرانی و زرتشتی هستند.[۲]

در هفت سینویرایش

آینه نماد تصویر پیدایش و روشنائی است که بر سر سفره هفت سین گذاشته می‌شود. آتشدان نیز نماد پایداری نور و گرما است که بعدها به شمع و چراغ مبدل شد. در دو طرف آینه دو شمعدان گذاشته می‌شود و به تعداد فرزندان خانواده شمع روشن می‌گردد. شمع‌ها نماد شادی و روشنگری هستند.[۳]

چیدمانویرایش

آینه در بالای سفره، روبه‌روی عروس و داماد قرار داده می‌شود تا آن‌ها یکدیگر را در آینه ببینند و دل‌هایشان نسبت به هم مانند آینه صاف و زلال باشد و یک جفت شمعدان که در دو طرف آینه قرار می‌گیرند. شمع‌های روشن شمعدان‌ها نمایانگر روشنایی و گرمی پیوند عقد بین عروس و داماد است.[۴] جنس شمعدان با قاب آینه یکی و معمولاً نقره، برنز یا بلورین می‌باشد. همچنین جانمازی پیشاپیش آینه گسترده‌است.[۵]

آداب و رسومویرایش

شمع‌ها در دو طرف آینه که یکی برای عروس و دیگری برای داماد به نشانهٔ روشنایی در زندگی جدیدشان است، روشن می‌شوند.[۶] طبق سنن زرتشتی داماد باید ورود عروس به مجلس را در درون آینه ببیند.[۷] جنس شمعدان با قاب آینه یکی می‌باشد و معمولاً از نقره، برنز یا بلورین است.[۸]

هنگامی که عروس به اتاق وارد می‌شود، با پرده‌ای صورت خود را پوشانده‌است. وقتی که در کنار داماد می‌نشیند، این پرده را از صورت خود بر می‌دارد و نخستین چیزی که داماد در آینه می‌بیند، باید بازتاب چهرهٔ همسر آینده‌اش باشد.[۲]

امروزه هنوز بسیاری از سنت‌های دیرین عروسی ایرانی همچنان پابرجا مانده‌است و هرچند که تشریفاتی باشند، اما همواره انجام می‌شوند. عروسی تقریباً مشابه با گذشته آن است و همهٔ عروس‌ها اگر دیگر اقلام را نداشته باشند، بدون شک آینه و شمعدان را خواهند داشت.[۱][۹] آینه‌ها همواره در اندازهٔ کامل و جفت شمعدان‌ها در دو سوی آینه با شمع‌های روشن، برای هر یک از عروس و داماد، قرار داده می‌شوند.[۹]

همچنین امروزه شمعی که در سفره عقد می‌گذارند را گاهی بعد از خواندن خطبه عقد و دریافت هدایای مهمانان خاموش می‌کنند که این کار توسط عروس و داماد با کفش عروس یا با گلبرگی انجام می‌شود. این رسم احتمالاً در آیین زرتشتی نبوده چون زرتشتیان چنین کاری را بی احترامی به آتش می‌دانند.[۷]

آینه‌دار کسی است که آینه در پیش دارد تا عروس و جز او، خویشتن را در آن ببینند.[۱۰]

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «ازدواج ایرانی». مجلهٔ کارگاهی زیگزاگ. ۱۴ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ "Persian Wedding Traditions and Customs". FarsiNet. Retrieved ۲۳ دی ۱۳۸۷. Check date values in: |تاریخ بازدید= (help)
  3. «فلسفهٔ نوروز». دریافت‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷.
  4. «اجزای سفرهٔ عقد». عقد و عروسی. ۱. دریافت‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  5. «اجزای سفرهٔ عقد». عقد و عروسی. دریافت‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷.
  6. "Persian Wedding Traditions and Customs". Persian Mirror. Retrieved ۲۳ دی ۱۳۸۶. Check date values in: |تاریخ بازدید= (help)
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «مراسم عقد و عروسی ایرانیان». topiranian. دریافت‌شده در ۲۳ دی ۱۳۸۷.
  8. «آینه و شمعدان».
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ "Iranian Marriage Ceremony, Its History & Symbolism". Iran Chamber Society. دسامبر 2001. Retrieved ۲۳ دی ۱۳۸۷. Check date values in: |تاریخ بازدید= (help)
  10. لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ «آینه دار»

منابعویرایش