باز کردن منو اصلی

احمدحسین عدل (۱۲۷۷ تبریز - ۱۳۴۱ تهران)، وزیر کشاورزی، مؤسس دانشکده کشاورزی کرج و یکی از بنیان‌گذاران کشاورزی جدید ایران است. او سه بار در کابینه‌های مختلف قوام‌السلطنه و یک بار در کابینه حکیم‌الملک و یک بار کابینه سپهبد زاهدی به مقام وزارت کشاورزی منصوب شده و همچنین ریاست سندیکای صاحبان صنایع اصفهان را بر عهده داشته‌است.[۱]

احمدحسین عدل
احمد حسین عدل.jpg
متولد ۱۲۷۷ خورشیدی
تبریز
درگذشت ۱۳۴۱ خورشیدی
تهران
همسر ضیاء والی (دختر سردار همایون)
فرزندان

شهریار عدل

کامران عدل (عکاس و بنیان گذار عکاسی مدرن ایران ؛ نویسنده و معمار)

پروفسور فرهاد عدل (از متخصصین زنان و زایمان در ایران و فرانسه)

پروفسور امیرحسین عدل ( متخصص غدد)

مهندس خسرو عدل (از اولین مهندسین؛ متخصصین و وارد کنندگان رنو و اتوموبیل های فرانسوی در ایران)

همایون عدل (در سانحه رانندگی به همراه پدر فوت شد)

محتویات

زندگینامهویرایش

احمدحسین عدل در سال ۱۲۷۷ خورشیدی در تبریز زاده شد. پدرش میرزا مسعود عدل‌الملک و پدربزرگش حاج سید حسن عدل‌الملک از ثروتمندان و مالکین آذربایجان بودند. یکی از پسرعموهایش یحیی عدل پدر جراحی نوین ایران بود و پسرعموی پدرش مصطفی عدل بنیان‌گذار دادگستری نوین در ایران. او پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در تبریز برای ادامه تحصیل راهی فرانسه شد و دانشنامه مهندسی کشاورزی خود را از مدرسه ملی کشاورزی گرینیون فرانسه دریافت کرد.[۲] پس از آن مدتی به دبیری پرداخت، تا در سال ۱۳۰۲ به ایران بازگشت و وارد وزارت فوائد عامه و تجارت شد. در سال ۱۳۰۹ خورشیدی وزارت فوائد عامه به سه اداره مستقل تبدیل شد. یکی از این ادارات اداره کل کشاورزی بود که معاونت آن را احمدحسن عدل به عهده گرفت.
در بیست و چهارم آذر ۱۳۰۹ رضاشاه به همراه وزیر دربار خود تیمورتاش، مدرسه عالی فلاحت را افتتاح کرد.[۳] احمدحسین عدل مدیر، استاد و رئیس این مدرسه بود که بعدها تبدیل به دانشکده کشاورزی شد[۴] و در سال ۱۳۱۶ به کفالت اداره کل کشاورزی تعیین شد.[۵]
او پس از دو سال از کار دولتی کناره گرفت و به تجارت پرداخت اما در اسفند ۱۳۲۰ در کابینه علی سهیلی به وزارت کشاورزی که بیش از چند ماه از تأسیسش نمی‌گذشت منصوب شد.[۶] در سال ۱۳۲۴ در دولت ابراهیم حکیمی و در ۱۳۲۶ در کابینه‌های احمد قوام در دو مورد وزیر کشاورزی بود.[۷] عدل در سال‌های ۱۳۲۶ و ۱۳۲۸ به ریاست شورای عالی برنامه هفت ساله منصوب شد و در سال ۱۳۳۰ ریاست شورای عالی سازمان برنامه را بر عهده گرفت.[۴] او در سال ۱۳۳۲ در کابینه سپهبد زاهدی نیز به وزارت کشاورزی منصوب شد و تا پایان دولت مزبور که یک سال و نیم طول کشید در این مقام باقی‌ماند.[۷] در این دوره وی لایحه عمران روستاها و تعاون روستاییان را به مجلس تقدیم کرد.[۸] عدل در مهرماه سال ۱۳۴۱ زمانی که با اتومبیل خود از اصفهان به تهران می‌آمد در جاده قم به تهران در تصادف با کامیون به همراه فرزندش کشته شد.

سایر فعالیت‌هاویرایش

 
نخستین استادان مدرسه عالی فلاحت و صنایع روستایی ۱۳۰۸ خورشیدی
ایستاده از راست: دکتر محمود معاضد، دکتر تقی بهرامی، میرخانی، دکتر اسفندیار اسفندیاری، ناشناس و رحمت‌الله شیبانی. نشسته از راست: دکتر جلال افشار، دکتر پرالما فرانسوی، احمدحسین عدل، مصطفی قلی بیات، لونی فرانسوی، محمدمظاهر صدیق‌حضرت، دکتر مرتضی گلسرخی.

عدل یکی از بنیان‌گذاران کشاورزی جدید ایران است و اولین فرد ایرانی است که در ایران شروع به اصلاح غلات کرد.[۹] او در سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۰۸ توده‌های بومی گندم ایران را از نقاط مختلف کشور جمع‌آوری کرد و به بررسی خواص ژنتیکی و اصلاح آن‌ها پرداخت. پس از او منصور عطائی به‌طور گسترده‌تر به ادامه کار پرداخت.
نخستین آزمایش‌های اصلاح چغندر قند در سال ۱۳۰۶ در مزارع مدرسه عالی فلاحت انجام گرفت. در مدرسه فلاحت (دانشکده کشاورزی امروزی) مزارع آزمایشگاهی و نمونه‌ای وجود داشت که تحت سرپرستی احمدحسین عدل و منصور عطائی فعالیت چشمگیری داشتند و پایه و اساس مؤسسات اصلاحی فعلی بذور حبوبات، غلات و نباتات صنعتی شدند.[۱۰]
در سال ۱۳۱۲ شپشک استرالیایی (به انگلیسی: Icerya purchasi)، که همراه نهال‌های مرکبات از ایتالیا وارد ایران شده بود[۱۱]، سراسر باغات مرکبات شمال ایران را آلوده کرد. به دستور احمدحسین عدل، یکی از استادان باغبانی به نام پرالما به فرانسه اعزام شد و از جنوب این کشور تعدادی کفشدوزک استرالیایی (به انگلیسی: Rodolia cardinalis) را به ایران آورد.[۱۲] این کفشدوزک‌ها بلافاصله به بابل و تنکابن فرستاده شدند. این کفشدوزک اولین نمونه موفق در مبارزه بیولوژیک شناخته شده‌است.
عدل گذشته از تأسیس دانشکده کشاورزی کرج، سال‌های طولانی در آن دانشکده یه تدریس مشغول بود و مقالات تحقیقی زیادی را در مطبوعات دربارهٔ کشاورزی انتشار داد.[۱۳]
از دیگر فعالیت‌های احمدحسین عدل می‌توان به مدیریت کارخانه بافندگی و ریسندگی ریسباف اصفهان، ریاست کارخانه ریسندگی و بافندگی زاینده‌رود و ریاست سندیکای صنایع اصفهان اشاره کرد.[۴]

آثارویرایش

کتابها

  • آب و هوای ایران[۱۴]، انتشارات دانشگاه تهران، ١٣٣٩ خورشیدی
  • تقسیمات اقلیمی و رستنی‌های ایران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۳۹ خورشیدی
  • آب‌های زیرزمینی در مناطق خشک فلات مرکزی ایران

مقالات

  • مدارس روستایی و دانشسراهای کشاورزی، مجله روانشناسی و علوم تربیتی، فروردین ۱۳۳۵، شماره اول

پانویسویرایش

  1. احمدحسین عدل، وبگاه راسخون
  2. بزرگان کشاورزی ایران، احمدحسین عدل، انجمن علمی دانشجویی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه تهران
  3. تاریخچه علم ژنتیک در ایران، ژنتیک در هزاره سوم، سال نهم، شماره سوم، پاییز ۱۳۹۰
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ زندگینامه رجال و مشاهیر ایران ( ۱۲۹۹-۱۳۲۰)، حسن مرسلوند، انتشارات الهام، ۱۳۶۹ خورشیدی
  5. تاریخ بیست ساله ایران، حسین ملکی، انتشارات علمی، چاپ اول، ۱۳۷۴ خورشیدی
  6. نخست وزیران ایران، احمد عبدالله‌پور، انتشارات علمی، ۱۳۶۹ خورشیدی
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۲۲ نخست وزیر در ۳۷ سال، احمد سمیعی و مهدی هروی، انتشارات نوگل، ۱۳۸۴ خورشیدی
  8. شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، باقر عاقلی، نشر گفتار، با همکاری نشر علم، ۱۳۸۰ خورشیدی
  9. تاریخچه گندم، شبکه اطلاع رسانی گندم ایران
  10. سالنامه بنگاه‌های علمی و فلاحتی کرج، سال تحصیلی ۱۳۱۶ - ۱۳۱۷
  11. دستاورد پژوهشگران مرکز تحقیقات کشاورزی دزفول، مهار زیستی گونه‌ای از آفات مرکبات، روزنامه اطلاعات، ۱۶ اسفند ۱۳۸۸
  12. اطلاعات آموزشی مربوط به شپشک استرالیایی مرکبات، گروه پرنیای کویر یزد، ۲۰ آذر ۱۳۸۹
  13. خاندان عدل، سید احمد موسوی، وبگاه پژوهشکده باقرالعلوم
  14. کتابخانه‌ها و منابع اطلاعاتی دانشگاهی دانشگاه استنفورد امریکا

پیوند به بیرونویرایش