باز کردن منو اصلی
دیاگرام هواکره که استراتوسفر در آن نشان داده شده‌است.

پوشَن‌سپهر[۱] یا استراتوسفر لایه ای از هواکره است که تا پنجاه کیلومتری زمین ادامه دارد(به انگلیسی: Stratosphere) و دومین لایهٔ بزرگ اتمسفر است. این لایه بالای تروپوسفر و پایین مزوسفر قرار دارد. افزایش تدریجی دما یکی از ویژگی‌های آن است. یکی دیگر از ویژگی‌های استراتوسفر میزان نسبتاً زیاد گاز اوزون (O۳) به‌ویژه در اطراف لایهٔ استراتوپوز است که ضخامتی حدود ۱۶ تا ۳۰ کیلومتر دارد و لایهٔ اوزون

(به انگلیسی: Ozone Layer) نیز در این لایه تشکیل می‌شود. دما در بعضی نواحیِ این لایه به °۶۰- سانتی‌گراد (°۷۶- فارنهایت یا ۲۱۳ کلوین) می‌رسد. این لایه در جلوگیری از اثرات مرگبارِ تابش‌های شدید فرابنفش با وجود اوزون موجود در آن بسیار مؤثر است. از طرف دیگر گاز اوزون به همراه کربن دی‌اکسید در پراکندگی عمودی دما تأثیر به‌سزایی دارد. استراتوپوز (به انگلیسی: Stratopause) مرز میان این لایه و لایهِ فوقانیِ آن یعنی مزوسفر، از ارتفاع حدود ۵۱ کیلومتری شروع شده و ناحیهٔ انتقالی بین استراتوسفر و مزوسفر را تشکیل می‌دهد.[۲]

ریشه‌شناسیویرایش

پسوند ن در پایان واژه پوشَن همان است که در پایان واژگان سوزن، هاون، نهنبن، انجمن، روزن، میهن، پرویزن، چمن[۳] و واژه نوساخته تاون[۴] نیز دیده می‌شود و پسوندی است که با آن اسم و بویژه اسم ابزار می‌سازند.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «پوشن‌سپهر» [علوم جوّ] هم‌ارزِ «استراتوسفر» (به انگلیسی: stratosphere)؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. «لاتین». در همان. (۱۳۷۶-۱۳۸۵). فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۷۷-۱ (ذیل سرواژهٔ stratosphere)
  2. «ویکی‌پدیای انگلیسی». وبگاه en.wikipedia.org.
  3. http://ensani.ir/fa/article/175900/بابی-در-ریشه-شناسی-واژگان-زبان-فارسی
  4. «تاوَن» [عمومی] هم‌ارزِ «oven, four (fr.)»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. «فارسی». در همان. دفتر اول. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۶۴-۷۵۳۱-۳۱-۱ (ذیل سرواژهٔ تاوَن)