حسینعلی معیرالممالک

سیاست‌مدار ایرانی

حسینعلی‌خان معیرالممالک (۱۲۱۳–۱۲۷۴، ۱۱۷۷–۱۲۳۶ هجری شمسی)، از رجال قاجار، خزانه‌دار و عیارزن مسکوکات در دورهٔ سلطنت محمد شاه قاجار و ناصرالدین شاه قاجار

حسینعلی‌خان معیرالممالک

پدرش دوستعلی‌خان معیرالممالک خزانه‌دار آقامحمدخان قاجار و فتحعلی شاه بود و مادرش حاجیه خانم نام داشت. طایفه معیری از روستای ابرسج بسطام بودند [۱]حاجیه خانم از معاشران و مونسان آسیه خانم مادر فتحعلی شاه بود و مورد محبت و احترام فتحعلی شاه قرار داشت.[۲]

در جوانی فرزانه خانم دختر فتحعلی شاه را به زنی گرفت و به دلیل خدمات بسیار پدرش، از پرداخت وجوه و هدایایی که برای ازدواج با شاهزاده‌ای لازم بود، معاف شد. معیرالممالک در جنگ هرات در رکاب محمد شاه حضور داشته و در محاصرهٔ آن شهر شرکت کرده بود.[۳] پس از وفات محمد شاه، با کمک مهد علیا ناصرالدین شاه را به تخت نشاند[۴] در دوران صدارت امیر کبیر، مخالفت و عدم اعتماد امیر کبیر به معیرالممالک باعث دور شدن معیر از دربار شد. او علاوه بر خزانه‌داری و عیارزنی، به تواتر به حکومت یزد و رشت نیز منصوب می‌شد.[۵] باغ فردوس را (که اکنون محل موزه سینمای ایران است) حسینعلی‌خان بنا کرد.[۶] معیرالممالک در ۱۲۷۴ درگذشت و در کربلا به خاک سپرده شد.[۵]

حسینعلی‌خان از فرزانه‌خانم دو دختر داشت که هر دو در جوانی درگذشتند و از همسر دوم، شیرین‌شاه‌خانم بسطامی، دختر عمویش، صاحب پسری به نام دوستعلی‌خان نظام‌الدوله بود.[۵]

پانویسویرایش

  1. مطلع الشمس(سفرنامه ناصرالدین شاه).
  2. عضد الدوله، احمد (شاهزاده) (۱۳۵۵تاریخ عضدی، تهران: انتشارات بابک، ص66
  3. معیری، دوستعلی. صص 33-34
  4. معیرالممالک‌ها، جلال فرهمند: ماهنامهٔ الکترونیکی بهارستان[پیوند مرده]
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ معیری، دوستعلی. ص 39
  6. تاریخچه باغ فردوس: موزه‌ی سینما ایران بایگانی‌شده در ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine

منابعویرایش

  • دائرةالمعارف فارسی (به سرپرستی غلامحسین مصاحب)
  • معیری، دوستعلی (۱۳۶۱رجال عصر ناصری، تهران: نشر تاریخ ایران