دره فرغانه

دره‌ای در آسیای میانه

مختصات: ۴۰°۴۴′۲۴″ شمالی ۷۲°۳۷′۴۸″ شرقی / ۴۰٫۷۴۰۰۰°شمالی ۷۲٫۶۳۰۰۰°شرقی / 40.74000; 72.63000

فَرغانه دره‌ای در آسیای میانه است. این دره بر مسیر سیردریا واقع شده که از جنوب خاوری به سین‌کیانگ چین محدود است و اطراف آن را کوه‌های تیان شان فرا گرفته. قسمتی از فرغانه را استپ بسیار حاصلخیز قراقالپاق فراگرفته است و قسمتی از آن بیابان است. امروزه فرغانه به سه بخش در کشورهای ازبکستان، تاجیکستان و قرقیزستان تقسیم شده‌است.[۱]

آرامگاه منسوب به علی بن ابیطالب در شاه مردان، درهٔ فرغانه

در گذشته در کشورها و ایالت‌های کرانه‌های سیردریا صنایع گوناگون و مهمی وجود نداشت و بیشتر صادرات آنجا غلام و کنیز بود. صادرات طبیعی ایالت فرغانه طلا، نقره، فیروزه، زیبق، آهن و مس همچنین نشادر، نفت و قیر بود که از معادن آنجا استخراج می‌گردید.[۲]

فرغانه در شعر مولویویرایش

مولانا در دیوان شمس از این منطقه یاد کرده‌است:

گفتم که رفیقی کن با من، که من ات خویشم

گفتا که بنشناسم من خویش ز بیگانه

گفتم ز کجایی تو؟ تسخر زد و گفت: ای جان

نیم ایم ز ترکستان، نیم ایم ز فرغانه

نیم ایم ز آب و گل، نیم ز جان و دل

نیم ایم لب دریا، نیمی همه دردانه

منابعویرایش

  1. دائرةالمعارف فارسی، سرواژه: فرغانه یا دره فرغانه
  2. لسترنج (۱۳۶۷جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی، ترجمهٔ محمود عرفان، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص. ص۵۱۹