باز کردن منو اصلی

رضا شایان(۱۳۰۲–۱۳۶۸) حقوقدان، وکیل و فعال سیاسی، دبیرکل جامعه سوسیالیست‌های نهضت ملی و از اعضای هیئت رهبری جبهه ملی چهارم بود که همراه بعد از انقلاب از جبهه ملی ایران جدا شد[۱]

شایان دارای لیسانس حقوق بوده و فعالیتهای سیاسی خود را در راه هواداری جبهه ملی ایران و دکتر مصدق آغاز کرد. او در دوران نهضت ملی شن نفت به حزب نیروی سوم به رهبری خلیل ملکی پیوست که تا زمان کودتای ۲۸ مرداد ادامه یافت و در دروره بعد از کودتا و انشعاب در حزب او به همراه رضا سرشار و چند تن از فعالین حزبی در کنار خلیل ملکی مانند.

ملکی بعد از آزادی از زندان به فعالیت‌های مطبوعاتی پرداخت و در سال ۱۳۳۹ پس از دو سال رایزنی با اسدالله علم و دیدار با شاه و تأیید برنامه‌های حزبش توسط شاه جامعه سوسیالیست‌های نهضت ملی را تأسیس کرد[۲] که رضا شایان و دوستانش در این مجموعه شروع به فعالیت کردند. اما باز هم در این دوران سیستم استبدادی نتوانست اندک فضا باز موجود را تحمل کند و با تعطیلی احزاب و روزنامه‌ها و ممنوعیت فعالیت‌های سیاسی شایان همراه سایر اعضای این حزب و رهبرشان به زندان رفت. وی بعدها در ادامه راه به سمت دبیرکل عضو کمیته مرکزی جامعه سوسیالیست‌های ایران (وابسته به نهضت ملی) انتخاب شد.[۳]

فعالیت‌های جبهه ملی چهارمویرایش

رضا شایان در سال ۱۳۵۶ پس از تشکیل اتحاد برای نیروهای جبهه ملی ایران و با مشارکت حزب ایران، حزب ملت ایران و جامعه سوسیالیست‌های ایران (وابسته به نهضت ملی) در این مجموعه شروع به فعالیت کرده[۴][۵] و تا تشکیل جبهه ملی چهارم در تاریخ ۳۰ تیرماه ۱۳۵۷ و بعد از آن با تشکیل شورای مرکزی منتخبین جبهه ملی به ریاست مهندس حسیبی این شورا، اعضای هیئت اجرایی[۴][۶] را به ریاست دکتر کریم سنجابی دبیر هیئت اجرایی، دکتر شاپور بختیار رئیس تشکیلات، داریوش فروهر مسوول تبلیغات و انتشارات و سخنگو، رضا شایان مسوول مالی واسدالله مبشری مسوول بازرسی انتخاب کرد.[۷][۸][۹]

پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ و باایجاد جبهه ای مشترک توسط چریکهای فدایی خلق و سایر گروه‌های چپ به در همراهی با جبهه دموکراتیک ملی به رهبری هدایت‌الله متین‌دفتری ،رضا شایان و گروه اش به این حزب جدید پیوستند که بعد از ماجراهای افول فعالیت‌های حزبی و مشکلات دهه شصت عملاً به انحلال کشیده شدند.[۱۰]

رضا شایان نیز در از گذراندن دورهای محکومیت در دهه شصت از زندان آزاد شده و در ۱۳۶۹ به علت سکته قبلی در گذشت

منابعویرایش

  1. http://news.gooya.com/politics/archives/2013/02/155674.php
  2. «خلیل ملکی، توده ای که حزب را ترک کرد عباس میلانی». بی‌بی‌سی. بازبینی‌شده در ۲۳ فوریه ۲۰۱۸.
  3. http://pajoohe.net/25513/index.php?Page=definition&UID=30795
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ http://www.tarikhirani.ir/fa/events/3/EventsDetail/438/وقایع.و.رویدادها.html
  5. http://mihantv.com/مقالات/نقش-دکتر-سنجابی-در-شکست-دولت-ملی-بختیا-5/
  6. کریمی مله، علی، احزاب ملی، در کتاب «تحولات سیاسی اجتماعی ایران ۱۳۲۰–۱۳۵۷»، به اهتمام مجتبی مقصودی، تهران، روزنه ص ۱۹۲–۱۹۴
  7. http://www.bbc.com/persian/mobile/iran/2011/08/110802_l78_bakhtiar_20th_anniv_mansour_kooshan.shtml
  8. http://www.pishkhaan.net/news/8292/
  9. http://www.zamaaneh.com/revolution/2008/09/post_109.html
  10. تلاش برای استقلال -دکتر عبدالکریم انواری -نشر ساتراپ لندن – ۱۳۹۳- ص ۲۶۵