تو ای پری کجایی

(تغییرمسیر از سرگشته)

تو ای پری کجایی یا سرگشته ترانه مشهور و ماندگاری است با شعر هوشنگ ابتهاج (سایه)، ملودی و آهنگسازی همایون خرم در دستگاه همایون، نخستین بار با صدای حسین قوامی اجرا شد. این ترانه برای اولین بار در رادیو، در برنامه گلهای تازه شماره ۵۲ ب با تنظیم جواد معروفی پخش شد[۱].در سال ۱۳۷۹ خورشیدی همایون خرم، کامبیز روشن روان را برای تنظیم ارکستر و محمد اصفهانی را به عنوان خواننده انتخاب کرد. ضبط استودیویی با نظارت خود او صورت پذیرفت و آن را در آلبوم تنها ماندم به همراه ۶ اثر دیگر منتشر کرد.[۲]

همایون خرم در گفت‌وگویی که ابوالحسن مختاباد، روزنامه‌نگار و پژوهشگر تاریخ موسیقی معاصر، با او در نشریه نگاه انجام داد، از چگونگی پدید آمدن این تصنیف می‌گوید:

«در منوچهری خانه باصفایی بود با باغچه که شبش رفتم آنجا. شب قشنگی بود و برخی از کارهایی را که با دستگاه حرفهای شان ضبط کرده بودند گوش کردم. من خودم کارهایی را که می‌نوشتم و اجرا می‌کردم تنها یک بار گوش می‌کردم و دیگر هم فرصتی برای گوش دادن دوباره نداشتم و تاییدشان می‌کردم. هنگام گوش دادن به کارها، آقای ابتهاج گفتند «خیلی دلم می‌خواهد که روی یک آهنگی از شما شعر بسازم.» من چیزی نگفتم اما وقتی به روی بالکن و هوای خوب و نسیم و باغچه و شب اواخر تابستان را دیدم گویی باران نت بود که می‌بارید. بلافاصله رفتم توی بالکن نشستم و این آهنگ را از بالا تا پایین نوشتم. حتی جواب‌های ارکستر پشت هم آمد. واقعاً کمتر زمانی بود که یک آهنگ تمام و کمال به ذهن بیاید؛ از صفر تا صدش؛ و به همین دلیل است که برخی از دوستان و شنوندگانی که این کار را می‌شنوند می گویند این آهنگ زمینی نیست. و من هم معتقدم که به بنده این آهنگ را دادند و «تو ای پری کجایی» الهامی بود که به من شد؛ الهامی که تمام و کمال آمد. آهنگ را برای ایشان اجرا کردم خیلی خوشحال شد و مشغول ساختن شعرش شد»[۳]

متن ترانهویرایش

شعر این ترانه بر اساس سروده هوشنگ ابتهاج به شرح زیر است:

شبی که آواز نی تو شنیدمچو آهوی تشنه پی تو دویدم
دوان دوان تا لب چشمه رسیدمنشانه‌ای از نی و نغمه ندیدم
تو ای پری کجایی؟ که رخ نمی‌نماییاز آن بهشت پنهان، دری نمی‌گشایی
من همه جا، پی تو گشته‌اماز مه و مهر، نشان گرفته‌ام
بوی تو را، ز گل شنیده‌امدامن گل، از آن گرفته‌ام
تو ای پری کجایی؟ که رخ نمی‌نماییاز آن بهشت پنهان، دری نمی‌گشایی
دل من، سرگشته تونفسم، آغشته تو
به باغ رؤیاها، چو گلت بویمدر آب و آئینه، چو مهت جویم
تو ای پری کجایی؟
در این شب یلدا، ز پی‌ات پویمبه خواب و بیداری، سخنت گویم
توای پری کجایی؟
مه و ستاره درد من می‌دانندکه همچو من پی تو سرگردانند
شبی کنار چشمه پیدا شومیان اشک من چو گل وا شو
تو ای پری کجایی؟ که رخ نمی‌نماییاز آن بهشت پنهان، دری نمی‌گشایی

منابعویرایش

  1. «برنامه گلهای تازه شماره ۵۲ ب». وبسایت گلها.
  2. «اطلاعات آلبوم تنها ماندم». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ ژانویه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۱ ژانویه ۲۰۱۸.
  3. «توای پری کجایی چگونه ساخته شد؟ گفت و گو با استاد همایون خرم».