سلول‌های پورکنژ

(تغییرمسیر از سلول پورکنژ)

سلول‌های پورکنژ[۱][۲][۳] یا پی‌یاخته‌های پُرکینیه (به فرانسوی: Les neurones de Purkinje)، دسته ای از سلول‌های عصبی بازدارنده گابائرژیک (GABAergic) اند که درون مخچه قرار دارند.[۴]

سلول پورکنژ
ترسیم سلول‌های پورکنژ کبوتر (A) توسط کاخال
جزئیات
مکانمخچه
شکلانشعابات دندریتی مسطح
کارکردنورون پرتابی بازدارنده
پیام‌رسان عصبیGABA
اتصالات پیش‌سیناپسیالیاف موازی و الیاف صعود کننده
اتصالات پس‌سیناپسیهسته‌های عمیق مخچه‌ای
شناسه‌ها
MeSHD011689
نورونیمز365
شناسه
نورولکس
sao471801888
TA98A14.1.07.404
FMA67969

تسمیه ویرایش

این یاخته‌ها را به نام کاشفشان، کالبدشناس اهل چک یان اوانگلیستا پورکینیِه چکی: [ˈpurkɪɲɛ] (  شنیدن) نامگذاری کرده‌اند که اولین بار این سلول‌ها را در ۱۸۳۹ توصیف نمود.

آسیب‌شناسی ویرایش

این پی‌یاخته‌ها برای تنظیم فعالیت حرکتی و کشند ماهیچه‌ای ضروری هستند. آتاکسی بعلت خرابی این سلولها رخ می دهد. آتاکسی گلوتن یک بیماری خودایمنی است که با مصرف گلوتن ایجاد می شود. مرگ پی‌یاخته‌های پُرکینیه در نتیجه قرار گرفتن در معرض گلوتن غیر قابل برگشت است. تشخیص زودهنگام و درمان با رژیم غذایی بدون گلوتن می تواند آتاکسی را بهبود بخشد و از پیشرفت آن جلوگیری کند.[۵] [۶]

در بیماری آلزایمر، گاهی اوقات آسیب شناسی ستون فقرات و همچنین از دست دادن شاخه های دندریتیک پی‌یاخته‌های پُرکینیه دیده می شود.[۷] پی‌یاخته‌های پُرکینیه همچنین می توانند توسط ویروس هاری آسیب ببینند زیرا از محل عفونت در محیط اطراف به سیستم عصبی مرکزی مهاجرت می کند.[۸]

منابع ویرایش

  1. فیزیولوژی پزشکی گایتون-هال، علی حائری روحانی، حوری سپهری، زهرا قاسم‌زاده، علی راستگار فرج‌زاده. ج. ۲ جلد. انتشارات اندیشه رفیع. ۱۴۰۰. ص. ۹۰۶. شابک ۹۷۸-۶۲۲-۲۷۳-۰۰۱-۷.
  2. بافت‌شناسی پایه جان کوئیرا، آنتونی ال.مشر، ترجمه غلامرضا حسن‌زاده، سیمین فاضلی‌پور، طاهره طلائی، رستم قربانی، مظفر خزاعی، تهمینه ملک و دیگران. ج. ۱ جلد. انتشارات ابن‌سینا، انتشارات گذر. ۱۴۰۱. ص. ۶۶۳. شابک ۹۷۸-۶۲۲-۷۶۶۴-۱۷-۱.
  3. رویان‌شناسی پزشکی لانگمن، توماس و.سادلر، ترجمه مسلم بهادری، عباس شکور. انتشارات کپا. ۱۳۹۸. ص. ۵۰۴. شابک ۹۷۸-۶۲۲-۶۸۸۹-۱۱-۷.
  4. Komuro, Y.; Kumada, T.; Ohno, N.; Foote, K. D.; Komuro, H. (2013-01-01), Rubenstein, John L. R.; Rakic, Pasko (eds.), "Chapter 15 - Migration in the Cerebellum", Cellular Migration and Formation of Neuronal Connections (به انگلیسی), Oxford: Academic Press, pp. 281–297, doi:10.1016/b978-0-12-397266-8.00030-2, ISBN 978-0-12-397266-8, retrieved 2020-11-18
  5. Sapone A, Bai JC, Ciacci C, Dolinsek J, Green PH, Hadjivassiliou M, Kaukinen K, Rostami K, Sanders DS, Schumann M, Ullrich R, Villalta D, Volta U, Catassi C, Fasano A (2012). "Spectrum of gluten-related disorders: consensus on new nomenclature and classification". BMC Medicine (Review). 10: 13. doi:10.1186/1741-7015-10-13. PMC 3292448. PMID 22313950.
  6. Hadjivassiliou M, Sanders DD, Aeschlimann DP (2015). "Gluten-related disorders: gluten ataxia". Dig Dis (Review). 33 (2): 264–8. doi:10.1159/000369509. PMID 25925933. S2CID 207673823.
  7. Mavroudis, IA; Fotiou, DF; Adipepe, LF; Manani, MG; Njau, SD; Psaroulis, D; Costa, VG; Baloyannis, SJ (November 2010). "Morphological changes of the human purkinje cells and deposition of neuritic plaques and neurofibrillary tangles on the cerebellar cortex of Alzheimer's disease". American Journal of Alzheimer's Disease & Other Dementias. 25 (7): 585–91. doi:10.1177/1533317510382892. PMC 10845446. PMID 20870670. S2CID 30688657.
  8. Fekadu, Makonnen (27 March 2009). "Rabies encephalitis, Negri bodies within the cytoplasm of cerebellar Purkinje cell neurons". CDC/Frontal Cortex Inc. Retrieved 21 June 2013. Note: not peer-reviewed.

برای مطالعهٔ بیشتر ویرایش