باز کردن منو اصلی

سنگفرش بیابانی

اصطلاح علمی به کار رفته برای سطوح سنگی در سطح مناطق بیابانی است.
سنگفرش با تکامل بسیار خوب: لایۀ کیسه ای به ضخامت 8 س.م، لایۀ B دارای ضخامت 30 س.م، جلای بیابانی به خوبی شکل گرفته است.

یک سطح با پوشش سنگی است که تکه‌های سنگ در آن به شکل ظریف در کنار یکدیگر و روی خاک ریزدانه جای گرفته‌اند.سنگفرش بر اثر انباشت گرد و بار در زیر تکه سنگ‌های سطح رسوبات آبرفتی ایجاد می‌شود[۱] .

شکل گیری سنگفرش بیابانیویرایش

پنج نظریه اصلی برای تشکیل سنگفرش‌های بیابانی وجود دارد:

بادبردگی و آب بردگی (فرسایش خاک)ویرایش

این دیدگاه تا پیش از اینکه فادن دیدگاه خود را بیان کند، گسترش زیادی داشت.بر طبق این نظریه؛ سنگفرش‌ها در اثر برداشت مواد ریزدانه و به جا ماندن تکه سنگ‌ها در سطح ایجاد می‌شود. این فرایند به‌طور گسترده ای تا پیش از دهه هشتم قرن بیستم توسط پژوهشگران ذکر شده‌است . پژوهشگرانی که این نظریه را پذیرفته‌اند از ارتباط سنگفرش‌ها با لایۀ نرم زیرین آگاه نبوده‌اند. همچنین، به این نکته بسیار مهم توجه نکرده‌اند که در یک محیط طبیعی هم فرسایش رخ میدهد و هم رسوب و بایستی برآمد فرسایش و رسوب را در نظر گرفت. برآمد میزان فرسایش و رسوب میزان انباشت است . انباشت میزان رسوبی است که با گذر زمان در یک جا انباشته می‌شود (فرسایش-رسوب= انباشت). نمونه ای از تعریفهایی که فرسایش را عامل ایجادکننده سنگفرش بیابانی میدانددر زیر بیان می‌شود:

سنگفرش بیابانی (به انگلیسی: Desert Pavement) یک ناحیه موزائیک مانند، بالنسبه هموار در یک ناحیه بیابانی، مرکب از ماسه‌هایی که بعد از نقل مکان مواد ریزتر به‌طور نزدیکی پهلوی یکدیگر جا می‌گیرند[۲]. البته؛این تعریف بر اساس دیدگاه‌های جدید

هوازدگی سنگها در زیر سطحویرایش

هوازدگی سطحی سنگهاویرایش

کوچ به سمت بالای تکه سنگهاویرایش

پس از نظریه انباشت گرد و غبار، مناسب‌ترین نظریه است.

انباشت رسوبات بادی در زیر سنگهاویرایش

پژوهش‌های انجام شده در جنوب غرب آمریکا نشان میدهد که سنگفرش‌ها یک پدیده رسوبی می‌باشند تا یک پدیدۀ فرسایشی [۱]. بر اساس این پژوهش؛ مواد ریزدانه را باد از محیط اطراف آورده و در زیر پوشش سنگی انباشته می‌کند. با انباشت بیشتر مواد ریز دانه در طی زمان؛ پوشش سنگی بالا می آید و سنگفرش تکامل می یابد. تاکنون، دیدگاه فادن کاملترین دیدگاه می‌باشد به گونه ای که پژوهشگران زیادی از این دیدگاه استفاده کرده‌اند.

 
Desert pavement evolution

نگارخانهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ McFadden, L.D., Wells, S.G., Jercinovich, M.J., 1987. Influences of eolian and pedogenic processes on the origin and evolution of desert pavements. Geology, 15(6), 504-508.
  2. فشارکی، پ. ، فرهنگ جغرافیا، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۹