شهر آق قلعه

اثر ثبت‌شده در فهرست آثار ملی ایران

مختصات: ۳۲°۴۰′۰۵″شمالی ۵۱°۴۰′۰۳″شرقی / ۳۲٫۶۶۸۰۹۳۲°شمالی ۵۱٫۶۶۷۵۹۰۸°شرقی / 32.6680932; 51.6675908

شهر آق قلعه (ارگ آق قلعه) با وسعت ۵۵ هکتار، مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان جوین و غرب شهر نقاب و در مسیر جاده ابریشم واقع شده و این اثر در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

شهر آق قلعه
نامشهر آق قلعه
کشور ایران
شهرستانجوین
بخشمرکزی
اطلاعات اثر
کاربریقلعه، شهر تاریخی
دیرینگیدوره ایلخانی
دورهٔ ساخت اثردوره ایلخانی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۲۰۳۳
تاریخ ثبت ملی۳۰ خرداد ۱۳۷۷

در قرن اخیر با عبور جاده از وسط این ارگ تاریخی، این مجموعه باستانی به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شده است. در حاشیه جنوبی این جاده مسجدی با شکوه که به مسجد آق‌قلعه شهرت یافته، وجود دارد، معماری این بنا به سبک ایلخانی و تا حدودی شبیه به سلطانیه زنجان احداث شده است. مسجد آق قلعه شامل یک ایوان ورودی بزرگ و بلند منتهی به گنبدخانه بزرگ و عظیم و ۲ شبستان عظیم شرقی و غربی در اضلاع غرب و شرق گنبد خانه است که حدود ۷۰ درصد آن تخریب شده است، که در سالهای گذشته گنبد و ساقه گنبد خانه توسط میراث فرهنگی مرمت و بازسازی شده و یکسری بازسازی موضعی در شبستان نیز انجام شده است.

مسجد آق قلعه یکی از آثار معماری فاخر دوره ایلخانی محسوب می‌شود. البته، مدت زمان استفاده از آن کم بود، و در دوران صفویه و قاجاریه نیز از آن استفاده می‌شد.

فرسایش‌های طبیعی و مرور زمان، صدمات زیادی بر پیکر مسجد آق قلعه وارد کرده است. از این‌رو، سازمان میراث فرهنگی از چندی پیش، عملیات مرمت، بازپیرایی و استحکام‌بخشی آن را آغاز کرده است، که همچنان ادامه دارد.

در قسمت جنوبی مسجدآق قلعه، نارنج تپه قرار گرفته که در دوره قاجاریه مسکونی بوده و از آن استفاده می‌شده است.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.