علی بن حسین مسعودی

تاریخ‌نگار و جهان‌گرد عرب

ابوالحسن علی بن الحسین بن علی المسعودی (۲۸۰–۳۴۶ ه/ ۸۹۶-۹۵۷ م) تاریخ‌نویس و نویسنده و جغرافی‌دان و جهان‌گرد مسلمان و از اعضای دارالحکمه بود. نسب وی به عبدالله بن مسعود یکی از یاران پیامبر اسلام می‌رسد.

دانشمند مسلمان
ابوالحسن علی بن الحسین المسعودی
NHM Bellariastraße side risalit right - Al Masudi - Emmerich Alexius Swoboda 3890.jpg
مجسمهٔ علی بن حسین مسعودی بر بامِ موزهٔ تاریخ طبیعیِ وین
متولد۲۸۰ هجری / ۸۹۶ میلادی
بغداد یا بابل
درگذشتهجمادی‌الثانی ۳۴۶ / سپتامبر ۹۵۷
قاهره
دوراندوران طلایی اسلام
عقیدهمدرسه عراق
علاقه اصلیتاریخ و جغرافیا
اثر معروفاثبات الوصیه
مروج‌الذهب و معادن‌الجوهر
التنبیه والاشراف

مذهبویرایش

به گفته میکائیل کوپرسن، مسعودی در آثارش مذهبش را اعلام ننموده‌ ولی نحوه برخورد او با تاریخ اسلام مثلا خلافت علی ابن ابی طالب، و عنوان بعضی از کتاب‌هایش دلالت بر شیعه بودن او دارد.

مانند تعداد دیگری از عالمان شیعه معاصر مسعودی، رویکرد او نسبت به فقه، مکتب «ظاهری» بوده‌است. البته، به نظر می‌رسد که وی حداقل مکتب یک فقیه شافعی را نیز درک کرده‌است.[۱] به گفته ابولقاسم پاینده، او شیعه بوده‌است.[۲]

دانشنامه اسلام، شیعی بودن مسعودی را غیرقابل انکار می‌داند. در عین حال، مذهب فقهی او را به احتمال زیاد شافعی معرفی می‌کند. به گفته دانشنامه اسلام نویسندگان شیعه به اتفاق مسعودی را هم-مذهب خود می‌دانند. اما در میان نویسندگان سنّی برخی وی را سنّی معتزلی و برخی وی را شیعه می‌دانند.[۳]

به گفته جان هیوود، مسعودی به همه مذاهب از جمله هندو، زرتشتی، یهودیت و مسیحیت علاقه نشان داده‌است ولی در نگارش تاریخ خود به صورت غیر نقادانه آنچه را می‌شنیده، نقل می‌کرده‌است.[۴]

زندگیویرایش

متولد بغداد و تعالیم اولیه را در آنجا فرا گرفت. در نوجوانی جهانگردی پیشه کرده از سرزمینهای دور دیدن می‌کند از: فلسطین، بلاد فارس، ارمنستان، بلاد قاف، هند، دریای چین، مدغشقر، زنگبار، عمان، در سال ۹۴۳ م به انطاکیه می‌رسد. در سال ۹۴۵ م وارد دمشق می‌شود. ده سال مابین سوریه و مصر می‌گذراند، سرانجام در ۹۵۶ م در شهر فسطاط مصر فوت کرده دفن می‌شود.

بیشتر تالیفات وی گم شده‌است. یکی از مهم‌ترین این تألیفات کتابی بنام اخبار الزمان ومن آباده الحدثان در ۳۰ جلد بوده‌ که فقط یک جلد از آن باقی مانده‌است.

توصیف مسعودی از آسیابهای بادی سیستانویرایش

در ۹۴۷ میلادی از سیستان بازدید کرده وجود آسیابهای عمودی برای آرد کردن گندم را توضیح میدهد[۵]

آثارویرایش

پانویسویرایش

  1. Michael Cooperson,"MASʿUDI",Encyclopædia Iranica
  2. مروج الذهب و معادن الجوهر مسعودی، ترجمه ابولقاسم پاینده، مقدمه ، صفجه شش، چاپ 1382، تهران
  3. " al-Masʿūdī." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online
  4. He displayed interest in all religions, including Hinduism and Zoroastrianism, as well as Judaism and Christianity. But he tended to reproduce uncritically what he heard; John A. Haywood, Britanica Online
  5. R. J. Forbes. Studies in ancient technology. Vol. 9. Brill, 1964.

منابعویرایش

  • المسعودی، علی بن حسین، الشافعی، (مروج الذهب ومعادن الجوهر) دارالاندلس للطباعة والنشر: بیروت، چاپ بیست و ششم، انتشار سال ۱۹۸۵ میلادی. (به عربی).