باز کردن منو اصلی

زندگیویرایش

 
خیابان نامگذاری شده به نام علی سعیدی در شهرستان ساوه

علی سعیدی فرزند حاج آقا رحیم، زاده ۱۲۵۹ خورشیدی در شهرستان ساوه و صاحب دیوان اشعار «کلیات نسیم بهشت» است.[۱] وی با اینکه شغل بازرگانی داشت، تجوید قرائت قرآن و مسائل شرعیه را نیز به مشتاقان این علوم می آموختند.

آثارویرایش

نام اثر وی کلیات نسیم بهشت است که شامل غزلیات، قصائد، تضمینات و مسمطات می باشد.[۲] او این اشعار را در طی عمر ۸۸ ساله خود سرود. پس از مرگ او، تمامی اشعار وی توسط آخرین فرزندش گردآوری و ویرایش گردید. به علت گذر سال‌ها و آسیب دیدن بعضی از نسخه‌های خطی شاعر، جمع‌آوری و دسته‌بندی آنها چندین سال طول کشید. بعد از تلاش‌های بسیار، برای اولین بار گزیده اشعار علی سعیدی تحت عنوان «نسیم بهشت» در سال ۱۳۷۲ خورشیدی توسط حوزه هنری سازمان تبلیغات چاپ گردید و در نهایت بالغ بر ۵۰۰۰ بیت از اشعار وی در قالب دیوان اشعار «کلیات نسیم بهشت» در سال ۱۳۸۴ خورشیدی با حمایت معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد منتشر گردید.[۳]

بخش هاویرایش

از ویژگی‌های دیوان اشعار «کلیات نسیم بهشت»، تنوع قالب‌های شعری می‌باشد. این دیوان مشتمل بر غزلیات، قصائد، تضمینات و مسمطات‌ می‌باشد. تضمینات آورده شده در این دیوان از بزرگانی چون حافظ، سعدی و خاقانی می‌باشد. از دیگر ویژگی‌های برجسته این دیوان، تضمین‌های بجا و سرودن اشعاری بسیار هماهنگ با آنها است، به گونه‌ای که تشخیص آنها از بیت‌های سروده شده توسط شاعر بسیار دشوار می‌باشد. اشعار علی سعیدی عمدتاً حاوی توحیدنامه، مدح ائمه اطهار و پند و اندرز می‌باشند. همچنین در بسیاری از اشعار، استفاده از واژه ایران یا دیگر واژه‌های شناخته شده اساطیری، بسیار مشهود می‌باشد.[۴]

غزلیاتویرایش

غزل زیر از دیوان اشعار کلیات نسیم بهشت می باشد.

ما مست و خراب از می میخانۀ عشقیمآباد نگردیم که ویرانۀ عشقیم
ای عاقل فرزانه – ز رندان مطلب عقلما عقل چه دانیم که دیوانۀ عشقیم
غرقیم چو غواص به دریای معارفوندر طلب گوهر یکدانۀ عشقیم
ما بال و پر و جان سر خویش بسوزیمیعنی که همه پیرو پروانۀ عشقیم
زین زن صفتان رشته الفت ببریدیمتا در کنف همت مردانۀ عشقیم
گویند سعیدی ز کجا یافت سعادتمسعود ز بخشایش شاهانۀ عشقیم

قصائدویرایش

ابیات زیر بخشی از قصیده ای است که وی در مدح خامس آل عبا سروده است.

ماه من بر رخ چو افشان زلف مشك آسا كندسنبل تر را طراز لالۀ حمرا كند
طرّۀ عنبر فشان را چون فشاند گرد رخاين دل شوريده را سرگشته و شيدا كند
گاه از چشم مكحّل نشترم بر دل زندگاه از زلف مسلسل رشته‌ام برپا كند
گاه با زنجير گيسو بند بر دلها نهدگاه با شمشير ابرو حمله بر جانها كند
گاه از ابرو به روي مه كشد از ناز تيغگاه از گيسو رسن بر گردن جوزا كند
چونكه بر رخسار سيمين زلف مشكين افكندروز را بر چشم مردم چون شب يلدا كند

تضمیناتویرایش

ابیات زیر بخشی از شعری است که در آن علی سعیدی از قصیده ایوان مدائن خاقانی شیروانی تضمین کرده است.

دوشم ز نظر بگذشت تاریخچۀ ایراناز دورۀ ضحّاک و از عهد انوشروان
وز آنچه که بگذشته بر مردم این سامانهان ای دل عبرت بین از دیده نظر کن هان
ایوان مدائن را آیینۀ عبرت دان
لختی ز سر رأفت رو سوی دفائن کنوزگوهر خود قدری ارسال خزائن کن
وین کالبد تن را مانند سفائن کنوآنگه ز ره دجله منزل به مدائن کن
و زدیده دوم دجله بر خاک مدائن ران
بنشین تو چون مرتاضین در دایره یک چلّه وین باد تکبّر را بیرون کن از این کلّه
تو خاکی و نه از خاک یک منبر صد پلّهوز آتش حسرت بین بریان جگر دجله
خود آب شیندستی کاتش کندش بریان

مسمطاتویرایش

مسمط های سروده شده در این دیوان به صورت های مخمس و مسدس می باشند. در زیر ابیاتی از یک مخمس آورده شده است.

آزمایش تانه از جانت کنند کی جلیس بزم جانانت کنند
گر به کوی دوست مهمانت کنندیا چو اسماعیل قربانت کنند
یا چو ابراهیم سوزانت کنند
چون مقام امتحان شد دم مزن دم به پیش او ز بیش و کم مزن
عالمی زان دم زدن بر هم مزن بر سر از آسیب، دست غم مزن
گر مثال مرغ بریانت کنند
دوست دار آن را که دارد دوست دوست کانچه را او دوست میدارد نکوست
نیک بخت آنکس که تحت امر اوستگر برون آرند مغزت را ز پوست
باش تا چون پسته خندانت کنند

درگذشتویرایش

علی سعیدی در سحرگاه یکی از روزهای اردیبهشت ماه سال ۱۳۴۷ خورشیدی در اثر سکتهٔ قلبی درگذشت. وی در امامزاده سید علی اصغر شهرستان ساوه به خاک سپرده شد.

 
سنگ مزار علی سعیدی که شعری از وی روی آن حک شده است

پانویسویرایش

  1. «علی سعیدی». سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
  2. «كليات نسيم بهشت يا مناقب الائمه الاطهار». پایگاه اطلاع‌رسانی کتابخانه های ایران.
  3. «کلیات نسیم بهشت». پایگاه اطلاع‌رسانی کتابخانه‌های ایران.
  4. «علی سعیدی». وبگاه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ساوه.

منابعویرایش

  • ساوه شهر باستانی، احمد نعمتی، جلد اول، انتشارات علاء، ۱۳۸۳. شابک:ISBN 964-95422-0-5
  • سیری در ساوه، احمد ابراهیمی شیر کوهی، انتشارات نوید اسلام ،۱۳۸۹. شابک:ISBN 978-964-176-072-6
  • کلیات نسیم بهشت، علی سعیدی، مؤسسه انتشاراتی نقش گستران بهار، تهران. شابک:ISBN 964-96242-8-7
  • زندگی‌نامه حاج آقا علی سعیدی، دکتر ابوالقاسم فخاریان، ساوه، ۱۳۷۰ خورشیدی
  • گذری بر زندگی علی سعیدی، جواد سعیدی، ساوه، ۱۳۹۲ خورشیدی

پیوند به بیرونویرایش