باز کردن منو اصلی
عملگر سی‌پی که باعث تبدیل یک الکترون با اسپین بالا به پوزیترون با اسپین پایین می‌شود.

نقض سی‌پی(به انگلیسی: CP violation) به نقض تقارن مزدوج بار و پاریته اطلاق می‌شود.

تقارن، حاصل ضرب مقادیر تقارن دو ذره برای بار مزدوج است که ذره را به پادذره تبدیل می‌کند. در این تقارن، C نماد پیوند بار و P نشانه زوجیت ذره هستند.

پیشینهویرایش

در فیزیک کلاسیک تصور می‌شد عملکرد طبیعت آینه‌ای است یعنی قوانین حاکم بر ذره‌ای که به سمت راست حرکت می‌کند همان قوانین حاکم بر ذره‌ای است که به سمت چپ حرکت می‌کند که به آن تقارن پاریته می‌گویند که تقارنی گسسته‌است و همین مسئله برای تقارن دیگری به نام مزدوج بار(یا همنوع بار) نیز صادق است که برای آن‌ها عملگرهایی نیز تعریف شد به گونه‌ای که

 
 

که در آن K می‌تواند هر ذره‌ای باشد. اما در سال ۱۹۵۶ کشف شد که ذرات حاصل از واپاشی کبالت ۶۰ بیشتر در جهتی ترجیحی (سمت بالای اسپین هسته) حرکت می‌کنند(و یعنی فرایند واپاشی در جهت آینه‌ای اتفاق نمی‌افتد) در پی آن کشف شد که تمام نوترینوهاچپگرد و پادنوترینوها راستگردند و برای اینکه چنین نقضی اتفاق نیفتد تقارن به گونه دیگری تعریف شد که قوانین حاکم بر ذره‌ای یکسان است با پادذره‌ای از همان ذره که پاریته مخالف دارد ولی در سال ۱۹۴۶ کشف شد که در برهمکنش‌های ضعیف نقض می‌شود.

فرایند نقضویرایش

دو عملگر CP برای یک کائون نتیجه می‌دهد[پانویس ۱]

 

بهنجارش آن نتیجه می‌دهد:

 
 

به شکلی که:

 

در صورتی که در آزمایش‌ها این به شکل است:

 

که در آن   ضریب معیار انحراف طبیعت از ناوردایی CP است که مقدار تجربی آن   بدست آمده‌است.

این نقض به دو دسته مستقیم و غیرمستقیم تقسیم می‌شود.

واکنش‌هاویرایش

خداوند باید یک اشتباه کرده‌باشد.

کاربردهاویرایش

گمان می‌رود عدم تقارن میان ماده و پادماده (نابرابر بودن مقدار آنها) به علت نقض سی‌پی در واپاشی‌های لپتونی باشد که موجب پایداری جهان کنونی است.

پانویسویرایش

  1. در این مقاله از نشان‌گذاری برا-کت استفاده شده‌است.

منابعویرایش

  • گریفیتس، دیوید (۱۳۸۵)، «نقض CP»، ذرات بنیادی، مرکز نشر دانشگاهی، ص. ۱۵۰-۱۶۶
  • Sarkar, ‎Utpal (2008), "CP violation", Particle And Astroparticle physics, CRC Publications, p. ۱۷۹-۲۰۲, ISBN 1-58488-931-4
  • کاکو، میکیو، «نقض CP»، فراسوی انیشتین، انتشارت فاطمی
  • ویکی‌پدیای انگلیسی-بازدید در ۱۷ اوت ۲۰۰۹

پیوند به بیرونویرایش