هایپرپنه یا hyperpnea در واقع افزایش در سرعت و عمق تنفس است. این پدیده می‌تواند فیزیولوژیک باشد مثل زمانی که لازم است برای تأمین نیازهای متابولیک بافت‌های بدن هایپرپنه ایجاد شود؛ برای مثال در هنگام یا بعد از ورزش کردن یا در هنگام کمبود اکسیژن در ارتفاعات یا در نتیجهٔ کم خونی، هایپرپنه فیزیولوژیک رخ می‌دهد. نوع پاتولوژیک در طی عفونت‌های شدید ایجاد می‌شود.

تاکی پنه گاهی اوقات از هایپر پنه افتراق داده می‌شود. در واقع منظور از تاکی پنه تنفس‌های سریع و کم عمق می‌باشد درصورتی که منظور از هایپرپنه تنفس‌های سریع و عمیق می‌باشد. این افتراق همواره صادق نیست و این دو واژه می‌توانند هم معنی باشند. به‌طور مشابه بعضی بین هایپرپنه و هایپرونتیلیشن نیز تمایز قائل اند بدین ترتیب که در هایپرپنه افزایش میزان تنفس مطلوب بوده چرا که در جهت تأمین نیازهای متابولیک بدن است در صورتی که در هایپرونتیلیشن این میزان تهویه برای نیازهای بدن نامتناسب می‌باشد البته بجز در شرایط اسیدوز متابولیک که لازم است CO2 به بیرون دمیده شود. در نتیجهٔ کاهش غلظت CO2 یافته‌های رایجی چون احساس سبکی در سر، گزگز اندام‌های پیرامونی، اختلالات بینای و غیره دیده می‌شود. در صورتی که در هایپرپنه عموماً چنین یافته‌هایی دیده نمی‌شود.

منابعویرایش

Elsevier, Dorland's Illustrated Medical Dictionary, Elsevier


پزشکی هوایی:

بیماری Hyperventilation چیست؟ هایپرونتیلیشن به تهویه ی ریه، بیشتر از آن مقداری که بدن به آن نیاز دارد گفته میشود که نشان دهنده بر هم خوردگی نظم سیستم خودکار تنفسی توسط مغز میباشد. به عبارتی ساده تر؛ Hyperventilation به معنای بازدم بیش از حد میباشد. بازدمی که بیشتر از نیاز بدن جهت خارج کردن دی اکسید کربن باشد. این عامل، باعث کاهش میزان دی اکسید کربن خون شده و در پی آن، تعادل کربنیک اسید خون بر هم خورده و کاهش می یابد. بر هم خوردگی تعادل اسید در خون باعث ایجاد مشکلاتی میگردد که مهمترین آن، افزایش میزان اکسیژن در هموگلوبین خون میباشد. یعنی هموگلوبین خون که وظیفه انتقال اکسیژن در بدن را دارد، اکسیژن را در این شرایط سخت رها کرده و به سلول های بدن میدهد. در نتیجه میزان اکسیژن در سلول های بدن کاهش یافته و پیام افزایش نرخ تنفس توسط مغز صادر میشود که این مسئله باعث کاهش بیشتر دی اکسید کربن خون به دلیل بازدم بیش از حد و بروز مشکلات بعدی میگردد. عواملی که باعث ایجاد Hyperventilation میگردند عبارتند از: استرس، وحشت، شوک، گرمای شدید، تحمل نیروی G بالا و عصبانیت. خدمه ی پرواز در صورت مواجه شدن با مسافری که به نظر مضطرب می آید، وظیفه ی زیر نظر گرفتن وی را دارند، چرا که این بیماری حتی بر روی زمین نیز ممکن است بروز نماید. علائم این بیماری عبارتند از: سرگیجه، سردرد، مور مور شدن بدن، تعریق، حس سرما یا گرما، از دست دادن هماهنگی ماهیچه های بدن، افزایش ضربان قلب، گرفتگی عضلات و از دست دادن هوشیاری. درمان: راه سنتی در درمان این بیماری توسط خدمه این میباشد که بیمار را مجبور به تنفس در یک کیسه کاغذی میکنند. با این کار بیمار مجبور به تنفس دوباره کربن دی اکسید بازدم شده میشود که باعث افزایش سطح کربنیک اسید خون شده و در پی آن، مغز فرمان به کاهش نرخ تنفس میدهد. عامل دیگر کمک کننده جهت کنترل این بیماری این میباشد که از بیمار خواسته شود که با صدای بلند صحبت کند. همچنین تلاش به کاهش نرخ تنفس توسط خود بیمار نیز کمک کننده خواهد بود. داشتن اطلاعات کافی در مورد بیماری Hyperventilation برای همگان ضروری میباشد، چرا که این بیماری ممکن است برای هرکسی از جمله خلبانان و مهمانداران رخ دهد.

منبع: Human performance oxford


رسانه تحلیلی و تخصصی هوانوردی کن نیوز