تفاوت میان نسخه‌های «زبان‌های فینو-اوگری»

جز
جایگزینی فین‎و ---> فنیو
جز (Salome mi صفحهٔ زبان‌های فین‌واوگری را به زبان‌های فینو-اوگری منتقل کرد: Finno-Ugric)
جز (جایگزینی فین‎و ---> فنیو)
'''زبان‌های فین‌واوگریفینو-اوگری''' ({{نشانLang-hu|1Finnugor nyelvek}};{{Lang-fi|Suomalais-ugrilaiset kielet}};{{Lang-fr|Langues finno-ougriennes}};{{Lang-en|Finno-Ugric languages}}) نام زیرگروهی از [[زبان‌های اورالی]] است. بسیاری از زبان‌شناسان زبان‌هایی چون [[زبان مجاری|مجاری]]، [[زبان فنلاندی|فنلاندی]]، [[زبان استونیایی|استونیایی]] و شماری دیگر را در این دسته جای‌می‌دهند. برخلاف بیشتر زبان‌هایی که در [[اروپا]] گویشورانی دارد، این زبان‌ها پیوندی با [[زبان‌های هند و اروپایی]] ندارند. [[زبان‌های سمویدی]] هم زیرگروهی از زبان‌های اورالی‌است. پاره‌ای از زبانشناسان اورالی و فین واوگریفینو-اوگری‎ را برابر هم می‌دانند. دسته کوچکی از زبان‌های فین‌واوگریفینو-اوگری‎ با خطر نابودی رودررویند.
 
[[مردمان فین‌واوگری|فین‌واوگری‌هافینو-اوگری‎ها]] به مردمانی گفته می‌شود که به یکی از زبان‌های این خانواده سخن بگویند.
 
== خاستگاه ==
زادگاه زبان‌های فین‌واوگریفینو-اوگری‎ به درستی آشکار نیست. بیشتر، مرکز و شمال [[روسیه]] و باختر [[کوه‌های اورال]] را در زمان [[هزاره سوم (پیش از میلاد)|هزاره سوم پیش از میلاد]]، خاستگاه این زبان‌ها می‌انگارند. این نگره از اینجا برخاسته است که سه زبان اورالی از سه شاخه گوناگون-[[زبان موردوین|موردوین]]، [[زبان ماری|ماری]] و [[زبان پرمیک|پِرمیک]]-در کناره میانه‌های رود [[ولگا]] جای‌گرفته‌اند. از دیگرسو نام برخی گیاهان و جانوران در این زبان‌ها (نام‌هایی مانند [[صنوبر]]، [[کاج سیبری]]، [[صنوبر سیبری]]، [[نارون سرخ]] و...) با این جای‌انگاری همخوانی دارند. دربازسازی زبان نیافین‌واوگرینیافینو-اوگری‎ [[وام‌واژه|وامواژه‌های]] بسیاری از [[زبان‌های هند و ایرانی]] به چشم می‌خورد. پیشینه درونشد این واژگان شاید به زمان زیست قوم‌های ایرانی [[سکاها]] و [[سرمتی‌ها]] در استپ‌های [[اوراسیا]] بازگردد.
 
از گواهی‌ها برمی‌آید که [[اسلاو]]ها پس از کوچشان به سرزمین‌های [[روسیه]]، فین‌واوگری‌زبانانفینو-اوگری‎زبانان را از منطقه میان [[کوه‌های اورال]] تا [[دریای بالتیک]] که زیستگاهشان بوده‌است، تارانده‌اند. این را از پخش [[فرهنگ سفال‌ابزاری]] وابسته به دوره [[پارینه‌سنگی]] برداشت کرده‌اند. این فرهنگ را که به [[۴۲۰۰ (پیش از میلاد)|۴۲۰۰]] تا [[۲۰۰۰ (پیش از میلاد)]] بازمی‌گردد را از آن توده‌های فین‌واوگری‌زبانفینو-اوگری‎زبان می‌انگارند.
 
با اینکه کوشش شده‌است تا این خانواده زبانی را پیوسته به [[زبان‌های هند و اروپایی]] بشناسانند، ولی اختلاف دستوری عمومی این زبان‌ها با زبان‌های هندواروپایی این کوشش را نافرجام گذارده‌است.
 
== دسته بندی ==
فین‌واوگریفینو-اوگری‎ زیرشاخه‌ای از خانواده بزرگ [[زبان‌های اورالی]] است. خانواده فین‌واوگریفینو-اوگری‎ خود چنین دسته‌بندی می‌شود:
 
[[زبان‌های اوگری|اوگری]]:
** [[زبان مانسی|مانسی]]
 
[[زبان‌های فین‌وپرمیک|فین وفینو پِرمیک]]
* [[زبان‌های پرمیک|پرمیک]]
** [[زبان کومی|کومی]]
** [[زبان کومی-پرمیاک|کومی-پرمیاک]]
** [[زبان اودمورت|اودمورت]]
* [[زبان‌های فین‌وولگایی|فین وفینو وُلگایی]]
** ماری
*** [[زبان ماری|ماری]]
*** [[زبان ارزیا|ارزیا]]
*** [[زبان موکشا|موکشا]]
** زبان‌های فین‌وولگاییفینوولگایی مرده با جایگاه ناآشکار
*** [[زبان مریا|مریا]]
*** [[زبان مشچریایی|مشچریایی]]
*** [[زبان مورومیایی|مورومیایی]]
** فین وفینو سامیک
*** [[زبان‌های سامیک|سامیک]]
**** سامیک باختری
***** [[زبان سامی جنوبی|سامی جنوبی]]
! style="background-color: #EFEFFF" | [[زبان خانتی|خانتی]]
! style="background-color: #EFEFFF" | [[زبان مجاری|مجاری]]
! style="background-color: #EFEFFF" | بازسازی فین‌واوگریفینو-اوگری‎
|-
| دل
! style="background-color: #EFEFFF" | مانسی
! style="background-color: #EFEFFF" | مجاری
! style="background-color: #EFEFFF" | نیافین‌واوگرینیافینو-اوگری‎
|-
| ۱
| N/A
|}
 
== پانویس ==
{{پاورقی|1}}{{انگلیسی|Finno-Ugric languages}}،{{به فرانسوی|Langues finno-ougriennes}}،{{آلمانی|Finno-ugrische Sprachen}}
 
== منابع ==