تفاوت میان نسخه‌های «کروموزوم»

ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:
(ویرایش به‌وسیلهٔ ابرابزار:)
'''کروموزوم''' {{به انگلیسی|Chromosome}}<ref>http://www.parsi.wiki/fa/wiki/topicdetail/ce623e3ff90f425a91d78b698447589e</ref> یا '''فام‌تن'''<ref>{{یادکرد وب|عنوان=معنی فام‌تن {{!}} واژه‌های مصوّب فرهنگستان|نشانی=http://www.vajehyab.com/farhangestan/%D9%81%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%AA%D9%86فام‌تن|وبگاه=www.vajehyab.com|بازبینی=2020-09-07}}</ref> به معنی جسم رنگی است که اولین بار در سال ۱۸۸۸ به وسیلهٔ والدیر بکار گرفته شد. هم‌اکنون این واژه برای نامیدن رشته‌های رنگ‌پذیر و قابل مشاهده با میکروسکوپ‌های نوری بکار می‌رود<ref name="HammondStrømme2017">{{cite journal|last1=Hammond|first1=Colin M.|last2=Strømme|first2=Caroline B.|last3=Huang|first3=Hongda|last4=Patel|first4=Dinshaw J.|last5=Groth|first5=Anja|title=Histone chaperone networks shaping chromatin function|journal=Nature Reviews Molecular Cell Biology|volume=18|issue=3|year=2017|pages=141–158|issn=1471-0072|doi=10.1038/nrm.2016.159}}</ref><ref>{{cite book | last = Wilson | first = John | title = Molecular biology of the cell: a problems approach | publisher = Garland Science | location = New York | year = 2002 | isbn = 0-8153-3577-6}}</ref> که از همانندسازی و نیز بهم پیچیدگی و تابیدگی هر رشته کروماتین اینترفازی در سلول‌های یوکاریوتی تا رسیدن به ضخامت ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ نانومتر ایجاد می‌شود. در پروکاریوتها نیز ماده ژنتیکی اغلب به حالت یک کروموزوم متراکم می‌شود. در برخی باکتری‌ها علاوه بر کروموزوم اصلی که اغلب ژن‌ها را شامل می‌شود کروموزوم کوچک دیگری که به‌طور معمول آن را پلاسمید می‌نامند، قابل تشخیص است گر چه تعداد کمی از ژن‌ها بر روی پلاسمید قرار دارند.
 
اما از آنجا که در بیشتر موارد ژن‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها بر روی آن جایگزین شده‌اند، از نظر پایداری و بقای نسل باکتری اهمیت زیادی دارد. کروماتین در ساختمان کروموزوم به شکل لوپ دیده می‌شود. لوپ‌ها توسط پروتئین‌های اتصالی به DNA که مناطق خاصی از DNA را تشخیص می‌دهند پابرجا می‌ماند. سپس مراحل پیچ خوردگی نهایتاً نوارهایی را که در کروموزوم‌های متافازی دیده می‌شود ایجاد می‌کند. هر تیپ کروموزومی یک نوع نواربندی اختصاصی را در ارتباط با نوع رنگ آمیزی نشان می‌دهد. این رنگ آمیزی‌ها منجر به مشخص شدن تعداد و خصوصیات کروموزوم‌های هر گونه از موجودات زنده می‌گردد؛ که این خصوصیات تعدادی و مورفولوژیک کروموزوم‌ها را کاریوتیپ می‌نامند.
یا به زبان ساده می‌توان کروموزوم‌ها را به بسته‌های مواد ژنتیکی تشبیه کرد که درون هستهٔ سلول‌ها ذخیره شده‌اند؛ و در واقع به شکل مولکول‌های [[دی‌ان‌ای]] همراه با [[پروتئین]]‌ها هستند که به این بسته‌ها '''کروموزوم''' گفته می‌شود.
 
هر انسان در مجموع 46۴۶ کروموزوم دارد که هنگام لقاح نصف می‌شود. از این 46۴۶ کروموزوم دو کروموزوم جنسی اند و جنسیت را مشخص می‌کنند.
هر انسان به هنگام [[لقاح]] 23۲۳ کروموزوم از [[اسپرم]] پدر و 23۲۳ کروموزوم از [[تخمک]] مادر دریافت می‌کند. سلول‌های تخمک و اسپرم هاپلوئید هستند یعنی دارای یک عدد از هر سری کروموزوم‌ند.{{سخ}}سلول‌های [[پروکاریوت|پروکاریوتی]] (مثل [[باکتری]]‌ها) معمولاً دارای یک کروموزوم می‌باشند. البته باکتری‌هایی هم هستند که دارای چند کروموزوم می‌باشند اما این باکتری‌ها نادر هستند. کروموزوم باکتری‌ها به صورت حلقوی است. باکتری‌ها (و برخی [[مخمر]]ها) علاوه بر کروموزوم اصلی دارای یک یا چند [[پلاسمید]] نیز می‌باشند. انسان سالم دارای ۲۳ جفت کروموزم است. ۲۲ جفت کروموزوم که تعیین‌کننده منش‌های ارثی به غیر از جنس (نر و ماده) است و [[اتوزوم]] (خودتن) نامیده می‌شود. یک جفت دیگر را کروموزوم جنسی می‌گویند. کروموزوم‌های جنسی در مردان طبیعی به صورت XY و در زنان طبیعی XX است.
 
== کروموزوم هایکروموزوم‌های همتا ==
کروموزوم هایکروموزوم‌های همتا (یا همولوگ) جفت کروموزوم هاییکروموزوم‌هایی هستند که با ژن‌هایی با ویژگی‌های مشابه در [[جایگاه کروموزومی|جایگاه کروموزوم]] هم‌نظیر و از نظر طول، موقعیت [[سانترومر]] و الگوی رنگ‌آمیزی مشابه هستند. یک جفت کروموزوم همتا، یک کروموزوم از مادر و یک کروموزوم از پدر به ارث می‌برد.<ref name="Campbell">{{cite book |author=Reece, Jane; Campbell, Neil |title=Biology |publisher=Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2002 |isbn=0-8053-6624-5}}</ref>
 
== جستارهای وابسته ==