تفاوت میان نسخه‌های «مردم بلوچ»

بدون خلاصه ویرایش
* حکومت بخش جنوب غربی بلوچستان ایران در دست خانهای [[سرباز]] بود که شامل قبیله‌های ([[بلیده‌ای]] - [[بارکزایی (طایفه)|بارکزایی]])و می‌باشند.
* حکومت بخش شرق تنگه هرمز وغرب دریای مکران که منطقه گیاوان زمین می‌باشد در دستان قوم «میر» و [[((طاهرزیی))]] درگیاوان بوده‌است. {{مدرک}}
اما هنگام به حکومت رسیدن رضاخان ، قوای دولتی حکومت وقت به فرماندهی امان الله جهانبانی در سال ۱۳۰۷ به بلوچستان اعزام ولشکر کشی میکنند و بعد از درگیری با دوست محمد خان (حاکم وقت بلوچستان) ونیروهایش موفق می شوند ؟آنها را شکست دهند. و بعد از آن بلوچستان تحت نظر حکومت مرکزی اداره می شود . امان الله جهانبانی خاطرات خودرا در این مورد در کتابهایی با عنوان عملیات قشون در بلوچستان ُ و سرگذشت بلوچستان ومرزهای آن منتشر کرده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=عملیات قشون در بلوچستان (بقلم امیر لشگر امان الله جهانبانی) - كتابخانه بنياد دايرة المعارف اسلامي|نشانی=http://www.lib.ir/book/84973239/%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B4%D9%88%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/|وبگاه=www.lib.ir|بازبینی=2021-03-31}}</ref>
 
== فرهنگ و هنر ==
# ''آیین حماسی شرواندی:'' آن را رفیع‌ترین و کامل‌ترین جلوهٔ موسیقی حرفه‌ای بلوچی می‌دانند. این گونهٔ موسیقی به بلوچی، در مُد (زَهیریگ)های متنوع و در قالب سه فرم متناوب خوانده می‌شود: مِلیزما یا تحریر (الحان بدون وزن)، دکلمه (دبگال)، و ریتُرنِلو یا ترجیع (که به آن شرواندی می‌گویند). در حاشیهٔ اشعار حماسی، غنایی یا مذهبی اصلی، خوانندهٔ حماسی‌خوان (شرواند، پهلوان یا شئرگو) غزل‌های صوفیانه‌ای را نیز به فارسی می‌خواند. شرواندی نیازمند مهارت بالای آوازی و گسترهٔ صدای وسیع، از برداشتن یک کارگان گستردهٔ شعری و ملُدیک، و داشتن دانش کاملی دربارهٔ مُدها یا همان زهیریگ‌ها است. از این رو حماسی‌خوان‌ها انگشت‌شمارند، درست مثل سرودنوازانی که می‌توانند آنها را همراهی کنند. فقط در منطقهٔ مکران، در دوسوی مرز میان جنوب پاکستان و ایران می‌توان آنها را یافت..»
# ''صوت و نازینک:'' نوعی موسیقی با آهنگ‌های شاد و نشاط انگیزاست که با ترانه و آواز همراه می‌شود. ترانه‌های همراه این موسیقی متنوع بوده و پیرامون مفاهیم عاشقانه و زیبای طبیعت و حکایت ازشور و نشاط عشق و جوانی دارد. هانی و شی مرید (شیخ مرید) مشهورترین داستان [[عاشقانه]] بلوچستان است که مردم محلی براساس ان ساز واوازهای زیادی را خوانده ان و نسل ب ه نسل منتقل کرده‌اند
۴-#''موسیقی سهت'' :یکی دیگر از انواع موسیقی است که از سوی زیور آلات زنان بلوچ نواخته می‌شود.
 
۵[[لیکو (موسیقی)|-''لیکو'']] ''و ذهیروک'':زهیروک و [[لیکو (موسیقی)|لیکو]] شکل دهنده بسیاری از نمونه‌ها و فرم‌های موسیقی مکران و نیز موسیقی غم و هجران و دلتنگی است. زهیر در بلوچی به معنی دلتنگی است آواز و شعر و موسیقی برآمده از دلتنگی را زهیروک می‌گویند [[لیکو (موسیقی)|لیکو]] مشابه زهیروک است، لیکونمونه شعر[[فولکلور]] بلوچ است که در زمره [[ادبیات شفاهی]] قرار می‌گیرد. چون به صورت مکتوب نیست و شاعرهای لیکو گم نام و نامشخص اند. «لیکو» تک بیتی است در وزن هجایی که با همراهی سازِ سروز یا سرود (قیچک) خوانده می‌شود. [[لیکو (موسیقی)|لیکو]]‌ها در واقع رباعی‌هایی با مضامین عاشقانه اند که وزن و آهنگ مخصوصی دارند و با موضوع یکسان می‌آیند<ref>{{یادکرد وب|عنوان=صد لیکوی شاعران گمنام بلوچ ترجمه و منتشر شد|نشانی=https://www.isna.ir/news/8504-01264/صد-ليكوي-شاعران-گمنام-بلوچ-ترجمه-و-منتشر-شد|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2006-06-25|بازبینی=2019-02-26|کد زبان=fa}}</ref>
 
 
=== رقص محلی بلوچی ===
رقصهای بلوچی شامل دوچایی، سه چایی، لنکی، کوپکو و … است. رقصی به نام لیوا که با نواختن سرنا و دهل و لیوا و یک دهل کوچکتر در مراسم شادی برگزار می‌شود. به [[رقص]] محلی بلوچی دوچاپی گفته می‌شود (چاپ کلمه ای بلوچی است به معنای دست زدن و به رقص در بلوچی ناچ می‌گویند). دوچاپی نوعی موسیقی و حرکات موزون سنتی آیینین است که از گذشته‌های دور تاکنون در مناسبت‌های مختلف به ویژه جشن‌های شادی رواج داشته و در هنگام اجرا در برنامه‌های عمومی افراد از طبقات مختلف اجتماعی بدون در نظر گرفتن جایگاه و مقام و شغل در آن شرکت می‌کنند به همین سبب می‌توان از آن به‌عنوان آیینی همگانی تعبیر کرد که نوعی همبستگی فرهنگی و اجتماعی ایجاد می‌کند. گروه دو چاپی متشکل از تعداد زیادی افراد مختلف با طبقات اجتماعی متفاوت است که در هنگام اجرا با یکدیگر مشارکت دارند و معمولاً تعدادشان متغیر است و ۲ نفر دهلی (طبل‌زن) به همراه یک نفر [[نوازنده]] سرنا آنان را همراهی می‌کنند. (هم‌اکنون به دلیل کمبود نوازنده سرنا بجای آن در برخی اجراها دونلی نواخته می‌شود). در ابتدای اجرای این مراسم با نواختن سرنا افراد نیم دایره یا دایره تشکیل داده و همراه با آهنگ خاصی حرکات موزون خود را آغاز می‌کنند و رفته رفته طبال با زدن بر [[طبل]] بزرگ که مارساز گفته می‌شود به کمک سرنا زن یا دونلی نواز می‌رود و پس از آن تیمبوکی نوازنده طبل کوچکتر با کوبیدن بر طبل با ریتم خاصی آنان را همراهی کرده و افراد شرکت کننده در دایره را به وجد می‌آورند. با حرکات هماهنگ بین سرنا و طبل‌های کوچک و بزرگ حرکات منظم کف زدن و چرخش توسط گروه آغاز می‌شود و این حرکات آن‌قدر منظم می‌شود تا دو به دو رو به روی هم قرار گیرند و دست‌ها را برهم می‌زنند. در رقص دوچاپی اندک اندک ریتم ملایم این حرکات تند می‌شود و هنگامی‌که ریتم تندتر شد چهار چاپی شکل می‌گیرد و در این بین گاهی به.
 
== بلوچ در شاهنامه فروسی ==
 
== پانویسمنابع ==
{{پانویس|۳|راست‌چین=بله|اندازه=کوچک}}