تفاوت میان نسخه‌های «کاظم سامی»

۲٬۶۰۴ بایت اضافه‌شده ،  ۵ ماه پیش
به روزرسانی و افزودن مطلب و منبع
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
(به روزرسانی و افزودن مطلب و منبع)
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه ویرایش‌گر دیداری ویرایش پیشرفته تلفن همراه
|footnotes =
}}
'''کاظم سامی کرمانی''' (۶ شهریور ۱۳۱۳ – ۴ آذر ۱۳۶۷) اولین [[وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی|وزیر بهداشت]] در ایران، پس از [[انقلاب ۱۳۵۷]] در [[دولت موقت ایران]]، نماینده [[دوره نخست مجلس شورای اسلامی|نخست دوره مجلس شورای اسلامی]] و رهبر [[جاما|جنبش انقلابی مردم ایران]] (جاما) از زمان تأسیس در ۱۳۴۲ تا هنگام کشته‌شدنش در ۱۳۶۷ بود. دکتر سامی در آخرین سال‌های زندگی خود، از [[نظام جمهوری اسلامی ایران|حکومت جمهوری اسلامی]] فاصله گرفت و از معدود منتقدین این حکومت در داخل ایران بود که آشکارا مواضع خود را اعلام می‌کرد. او همچنین طی یک [[نامه سرگشاده|نامه‌‌ سرگشاده]] مشهور، به انتقاد از [[سید روح‌الله خمینی|روح‌الله خمینی]] به‌دلیل ادامه دادن [[جنگ ایران و عراق]]، پس از بازپس‌گیری مناطق اشغال‌شده پرداخت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Extrajudicial killings supported by law and Islamic jurisprudence {{!}} IRAN HUMAN RIGHTS REVIEW|نشانی=https://www.ihrr.org/ihrr_article/dueprocess-en_extrajudicial-killings-supported-by-law-and-islamic-jurisprudence/|بازبینی=2021-06-08|کد زبان=en-US}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=DR. KAZEM SAMI, Iran's first health minister...|نشانی=https://www.orlandosentinel.com/news/os-xpm-1988-11-28-0080390018-story.html|وبگاه=OrlandoSentinel.com|بازبینی=2021-06-08|کد زبان=en-US|نام=Orlando|نام خانوادگی=Sentinel}}</ref>
 
== ابتدای زندگی ==
کاظم سامی کرمانی در ۶ شهریور ۱۳۱۳ در شهر [[مشهد]] به دنیا آمد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.habilian.ir/17000/table1_list.php?goto=266|عنوان=لیست شهدای ترور}}</ref> پدر وی (غلامرضا) و مادرش (عصمت) نام داشتند که اهل [[کرمان]] بودند ولی جاذبه مذهبی مشهد آن‌ها را به سوی خود کشیده بود.
هجوم نیروهای روس به مشهد و سختی زندگی در آن روزها که موجب می‌شد وی در سنین پایین مجبور به کسب درآمد برای گذران زندگی شود، عشق به میهن و آرمان خواهی و مبارزه علیه استبداد را در او زنده کرد. در دوران دبیرستان با مبارزات ملی شدن صنعت نفت آشنا شده و در این راه عزم به مبارزه نمود. وی در سال ۱۳۴۹ ازدواج کرد که حاصل این ازدواج دو دختر به نام‌های ساناز و سمیرا بود.
 
== تحصیلات ==
وی تحصیلات خود را در رشته پزشکی در [[دانشگاه مشهد]] شروع ولی بنا به دلایلی تقاضای انتقال به [[دانشگاه تهران]] را نمود و سرانجام موفق به اخذ مدرک دکترای تخصصی [[روانپزشکیروان‌پزشکی]] گردید.
 
== زندگی خصوصی ==
وی در سال ۱۳۴۹ ازدواج کرد که حاصل این ازدواج دو دختر به نام‌های ساناز و سمیرا بود.
 
== فعالیت‌ها ==
=== فعالیت‌های مذهبی ===
سامی در [[کانون نشر حقایق اسلامی]] به مدد کوشش‌های استاد [[محمدتقی شریعتی|شریعتی]]، راهی تقریباً مشابه کوشش‌های دینی [[مهدی بازرگان|بازرگان]] و [[محمودطالقانیسید محمود طالقانی|محمود طالقانی]] و همفکرانشانهم‌فکران آن‌ها را در [[تهران]] پی گرفت.
 
تلاش برای بروزبه‌روز کردن اصول عقاید، پیراستن [[اسلام]] از خرافات و معرفی اسلام اصیل و متکی بر [[آزادی]] و عدالت و برادری، در جلسات منظم و هفتگی، تعقیب می‌شد. جلساتی که با پیشنهاد [[طاهر احمدزاده]] از زمستان سال ۱۳۲۳ سامانی تازه یافت.
 
کانون نشر حقایق اسلامی اما در تفاوتی معنادار با [[انجمن اسلامی دانشجویان]] آن روز، رویکردی نقادانه به مسائل اقتصادی- اجتماعی کشور داشت. تفسیرهای [[قرآن]] و [[نهج البلاغهنهج‌البلاغه]]<nowiki/>‌ استادتوسط [[محمدتقی شریعتی]] و نیز طاهر احمدزاده در حقیقت سخنرانی‌هایی بودند که به ویژه جوانان مسلمان را تشویق به شرکت در مسئولیت‌های اجتماعی و مبارزات سیاسی می‌کردند.
 
=== فعالیت سیاسی ===
سامی که فعالیت‌های خود را در کانون نشر حقایق اسلامی مشهد شروع کرده بود تحت تأثیر فضای روز و نهضت ملی شدن نفت به همراه [[علی شریعتی]]، [[نظام‌الدین قهاری]]، تاج‌الدینی، سرجمعی، برادران حکیمی، ممکن، خطیب، نیک‌نژاد، عرب‌زاده، فضلی‌نژاد، صفویه، هراتی، سرایدارپور، شاکری‌نژاد به [[نهضت خداپرستان سوسیالیست]] پیوست. با حضور فعالیت اعضای نهضت در حزب ایران و بعد از آن در [[جمعیت آزادی مردم ایران]]، فعالیت‌های سیاسی این اعضا در این حزب ادامه یافت. او پس از [[کودتای ۲۸ مرداد]] در نهضت مقاومت ملی فعالیت کرده و با بازشدن مجدد فضای سیاسی در سال ۱۳۳۹ به همراه سایر اعضای حزب مردم ایران در [[جبهه ملی ایران]] بار دیگر به عرضه فعالیت‌های علنی برگشت.
 
در دهه ۱۳۴۰ سامی در نخستین کنگره [[جبهه ملی ایران]] به عنوان نماینده انتخاب شده و در این کنگره شرکت می‌کند. او از اعضای فعال در [[حزب مردم ایران]] و جبهه ملی بود.
 
جناح رادیکال [[حزب مردم ایران]] در نخستین کنگره ی این حزب در خرداد ماه ۱۳۴۲ طرح مبارزه قهرآمیز با رژیم و تغییر مشی جبهه ملی را توسطبه کاظم‌سامیپیشنهاد کاظم‌ سامی و [[حبیب‌الله پیمان]] مطرح می‌کنند که با مخالفت اکثریت اعضا روبه‌رو می‌شود و مورد قبول اعضا قرار نمی‌گیرد. پس از آنآن، کار مخفی این گروه برای پایه‌گذاری جنبش انقلابی مردم ایران (جاما) آغاز می‌شود.
 
[[جاما]] در سال ۱۳۴۲ تأسیس و به جذب نیرو و گسترش فعالیت‌ها می‌پردازد و به زودی اکثر جوانان حزب مردم ایران و بعضی دیگر از فعالان وابسته به [[جبهه ملی ایران]] در تهران و چند شهرستان جذب آن شده و با هدف [[براندازی]] نظام سلطنتی فعالیت می‌کنند. فعالیت این گروهگروه، پیش از آغاز عملیات‌های نظامی و در همان مراحل ابتدایی در سال ۱۳۴۴ توسط [[ساواک]] کشف و اعضای [[جاما]] دستگیر می‌شود.<ref>https://www.radiofarda.com/a/f2_Iran_Islamic_Republic_history_Kazem_Saami_assassination_murder_Mohtashami_Bazargan/2229240.html</ref>
 
=== وزارت ===
با پیروزی انقلاب،[[انقلاب ۱۳۵۷]]، سامی به عنوان وزیر بهداری در کابینه [[مهندسمهدی بازرگان]] منصوب شد.
 
سامی اولین وزیر بهداری بعد از انقلاب بود که ضمن قبول این پست، مسئولیت حدود ۳۰ واحد درمانی دیگر را به عهده گرفت. او در بیست و سوم تیر ماه سال ۱۳۵۸ (پنج ماه پس از انقلاب) طرح «طب ملی» را در اجتماع مدیران بهداری‌های سراسر کشور که در شهر مشهد اعلام کرد، که به موجب آنآن‌، هزینه ی دکتر، دارو و درمان همه ایرانیان از سوی دولت تأمین شده و تأسیس بیمارستان غیردولتیغیردولتی، غیرقانونی می‌شد. این طرح، مراجعه ی داوطلبانه مردم به مطب خصوصی پزشکان را در ساعات غیر اداری منع نمی‌کرد. در مقدمه طرح آمده بود که '''تندرستی و درمان رایگان حق مردم است'''.
 
سامی از مخالفان بیمارستان‌های خصوصی بود و در دوران وزارت خود با طرح طب ملی در تلاش بود تا نهادهای درمانی را از سایر ارگان‌ها و نهادها گرفته و به وزارت بهداری و بهزیستی اضافه کند؛ که از این جمله می‌توان به ادغام کلیه واحدهای درمانی [[سازمان خدماتتأمین اجتماعی،اجتماعی]]، سازمان[[جمعیت شیروشیر خورشید،و خورشید سرخ ایران|جمعیت شیر و خورشید سرخ]]، [[سازمان انتقال خودخون ایران]] و حتی اموزشگاه‌هایآموزشگاه‌های این نهادها اشاره کرد.<ref>http://issar.tums.ac.ir/wp-content/uploads/2020/01/sami.pdf</ref>
 
او قبل از استعفای [[دولت موقت ایران]] در ۱۴ آبان ۱۳۵۸ چندین بار استعفای خود را به خاطربه‌خاطر نارسایی‌ها و کمبودها و دخالت‌های بی‌مورد، به هیئت دولت و نخست‌وزیر آن [[مهدی بازرگان|مهندس بازرگان]] ارایهارائه می‌کند تا اینکهاین‌که سرانجام چند روز قبل از ۱۴ آبان استعفایش مورد پذیرش دولت موقت قرار می‌گیرد.
 
=== نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری ===
کاظم سامی در ۵ بهمن ۱۳۵۸ در [[انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۵۸)|اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران]] اعلام کاندیداتوری کردهکرد. واو در این انتخابات نخستین دوره ریاست جمهوری با کسب ۸۹۲۷۰ رأی از مجموع ۱۴٬۱۴۶٬۶۲۰ در رتبه ششم قرار گرفت.
 
=== نمایندگی اولیننخستین دوره مجلس شورای ملی پس از انقلاباسلامی ===
پس از آنسامی در ۲۴ اسفند سال ۱۳۵۸۱۳۵۸، وارد کارزار [[انتخابات مجلس شورای ملیاسلامی (۱۳۵۹–۱۳۵۸)|انتخابات اولین دوره مجلس شورای ملیاسلامی]] شد و با کسب آرای مورد نیاز توانست به عنوان نماینده مردم [[تهران]] وارد [[دوره نخست مجلس شورای اسلامی|مجلس]] شود. پس از اتمام دوره [[دوره نخست مجلس شورای اسلامی]] او تا پایان عمر هیچ مسئولیت سیاسی نداشت. در انتخابات [[دوره نخست مجلس شورای اسلامی]]، کاظم سامی از سوی فهرست حداقلدست‌کم چهار گروه گوناگون در تهران حمایت می‌شد که عبارت بودندتهران، از: جمله «دفتر همکاری مردم با رئیس‌جمهور»، «[[جاما]]»، و «[[جنبش مسلمانان مبارز]]» حمایت می‌شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کاظم سامی|نشانی=https://www.parliran.ir/majles/fa/Content/representatives6742/کاظم%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85-سامی29434%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C29434|وبگاه=www.parliran.ir|بازبینی=2021-06-08|کد زبان=fa}}</ref>
 
== ترور ==
به گفته ی مقامات [[جمهوری اسلامی]]<nowiki/>‌، در ساعت ۱۱:۳۰ چهارشنبه ۲ آذر ماه ۱۳۶۷ شخصی که خود را [[غلام همتی]] معرفی می‌کرد،می‌کند، در واپسین ساعات کار طبابت کاظم سامی وارد مطب وی شدهشد. در فاصله ی کوتاهی، با شنیدن فریادهای سامی، همسرش سراسیمه از طبقه بالا (منزل) به طبقه پایین (مطب) مراجعه کرده و آن مرد را دشنه به‌دست و خون‌آلود در کنار فرق شکافته و پیکر غرق به خون دکتر مشاهده می‌کند. سامی دو روز بعد با وجود تلاش تمامی تیم جراحی و پزشکان در ساعت ۲۱:۳۰ روز جمعه ۴ آذر ماه ۱۳۶۷ درگذشت.<ref>یادنامه کاظم سامی، انتشارات چاپخش، فروردین ۱۳۷۰</ref> [[سید علی‌اکبر محتشمی|سیدعلی‌اکبر محتشمی‌پور]]، وزیر کشور وقت جمهوری اسلامی سه هفته پس از قتل کاظم سامی اعلام کرد [[محمود جلیلیان]] قاتل وی در حمامی در اهواز خودکشی کرده‌است.<ref>خبرگزاری جمهوری اسلامی، ۲۵ آذر ۱۳۶۷، مصاحبه مطبوعاتی سیدعلی‌اکبر محتشمی‌پور، وزیر کشور وقت</ref>
 
[[اکبر هاشمی رفسنجانی]] در کتاب خاطرات ۱۳۶۷ خود می‌نویسد:
:محمود جلیلیان متولد ۱۳۱۶ در کرمانشاه که گفته شد کارمند سازمان [[جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران|هلال‌احمر]] بوده و هنگام تصدی سامی در آن سازمان با وی درگیری داشت، قاتل کاظم سامی بود. او توسط حفاظت و اطلاعات شهربانی جمهوری اسلامی شناسایی شد، اما پیش از دستگیری در مورخه ۱۳ آذر ۱۳۶۷ در یکی از گرمابه‌های شهر اهواز، خود را از لوله دوش نمره حمام حلق آویز کرد. در داخل نمره حمام، یک سرنگ خالی نیز مشاهده شد.<ref>https://kadivar.com/15791/</ref>
بر خلاف گفته ی مقامات [[جمهوری اسلامی]]، این قتل در وضعیتی مشکوک انجام گرفت و گفته می‌شود که سامی، یکی از نخستین قربانیان [[قتل‌های زنجیره‌ای ایران]] است.<ref>{{یادکرد خبر|عنوان=An Iranian Health Authority Is Reported Slain at a Clinic|نشانی=https://www.nytimes.com/1988/11/29/world/an-iranian-health-authority-is-reported-slain-at-a-clinic.html|کوشش=The New York Times|تاریخ=1988-11-29|تاریخ بازبینی=2021-06-08|شاپا=0362-4331|زبان=en-US|نام خانوادگی=Ap}}</ref> از سویی دیگر [[فرج سرکوهی]] در مقاله‌ای آورده‌است:{{نقل قول|
«در همان روزگار شایع شد که [[حسینعلی منتظری]]، که هنوز در بافت قدرت اما منتقد حاکمیت بود، بر آن است تا با حمایت از نامزدی کاظم سامی در برابر اکبر هاشمی رفسنجانی در انتخابات ریاست جمهوری، تحولاتی سیاسی را زمینه‌ساز شود و بنابر همین شایعات، رقیب، که از محبوبیت سامی و نفوذ منتظری در جامعه آگاه و نگران بود، با قتل بدون محاکمه کاظم سامی او را از سر راه خود برداشته است. هر چند این شایعه قویا تکذیب شده بود.»<ref>{{یادکرد وب |نویسنده =فرج سرکوهی |نشانی=http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2014/01/140103_l45_chain_murderers_faraj_sarkouhi.shtml |عنوان=گفته‌های قاتلان از زبان قربانیان، چرایی قتل‌های زنجیره‌ای | ناشر =بی‌بی‌سی فارسی |تاریخ =۱۴ دی ۱۳۹۲ |تاریخ بازبینی=۱۵ دی ۱۳۹۲}}</ref>}}در تاریخ ۱۲ خرداد ۱۴۰۰، در جریان رد صلاحیت [[محمود احمدی‌نژاد]] در انتخابات ریاست جمهوری همان سال و واکنشها و انتقادات وی به ردصلاحیت خود، [[عبدالرضا داوری]] مشاور سابق احمدی‌نژاد او را تهدید کرد که اگر به اعتراضاتش ادامه دهد پرونده قتل دکتر سامی را که اطلاعات آن به تازگی به دستش رسیده بازخوانی خواهد کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=محمود احمدی‌نژاد تهدید شد/ داوری: کاری نکن دربارهٔ قتل دکتر سامی افشاگری کنم (+عکس)|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/787245|وبگاه=fa|تاریخ=۱۴۰۰/۰۳/۱۲–۲۲:۴۷|بازبینی=2021-06-03|کد زبان=fa|نام=عصر|نام خانوادگی=ایران}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=https://twitter.com/davariabdolreza/status/1400081160403881989|نشانی=https://twitter.com/davariabdolreza/status/1400081160403881989|وبگاه=Twitter|بازبینی=2021-06-03|کد زبان=fa}}</ref>
 
 
در تاریخ ۱۲ خرداد ۱۴۰۰، در جریان رد صلاحیت [[محمود احمدی‌نژاد]] در [[انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۴۰۰)|انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰]] و واکنش‌ها و انتقادات وی به [[بررسی صلاحیت نامزدها در نظام انتخاباتی ایران|ردصلاحیت]] خود، [[عبدالرضا داوری]] مشاور سابق احمدی‌نژاد او را تهدید کرد که اگر به اعتراضات خود ادامه دهد، پرونده قتل دکتر سامی را که اطلاعات آن به تازگی به دستش رسیده بازخوانی خواهد کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=محمود احمدی‌نژاد تهدید شد/ داوری: کاری نکن دربارهٔ قتل دکتر سامی افشاگری کنم (+عکس)|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/787245|وبگاه=fa|تاریخ=۱۴۰۰/۰۳/۱۲–۲۲:۴۷|بازبینی=2021-06-03|کد زبان=fa|نام=عصر|نام خانوادگی=ایران}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=https://twitter.com/davariabdolreza/status/1400081160403881989|نشانی=https://twitter.com/davariabdolreza/status/1400081160403881989|وبگاه=Twitter|بازبینی=2021-06-03|کد زبان=fa}}</ref>
از سویی دیگر [[فرج سرکوهی]] در مقاله‌ای آورده‌است:
{{نقل قول|
«در همان روزگار شایع شد که [[حسینعلی منتظری]]، که هنوز در بافت قدرت اما منتقد حاکمیت بود، بر آن است تا با حمایت از نامزدی کاظم سامی در برابر اکبر هاشمی رفسنجانی در انتخابات ریاست جمهوری، تحولاتی سیاسی را زمینه‌ساز شود و بنابر همین شایعات، رقیب، که از محبوبیت سامی و نفوذ منتظری در جامعه آگاه و نگران بود، با قتل بدون محاکمه کاظم سامی او را از سر راه خود برداشته است. هر چند این شایعه قویا تکذیب شده بود.»<ref>{{یادکرد وب |نویسنده =فرج سرکوهی |نشانی=http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2014/01/140103_l45_chain_murderers_faraj_sarkouhi.shtml |عنوان=گفته‌های قاتلان از زبان قربانیان، چرایی قتل‌های زنجیره‌ای | ناشر =بی‌بی‌سی فارسی |تاریخ =۱۴ دی ۱۳۹۲ |تاریخ بازبینی=۱۵ دی ۱۳۹۲}}</ref>}}در تاریخ ۱۲ خرداد ۱۴۰۰، در جریان رد صلاحیت [[محمود احمدی‌نژاد]] در انتخابات ریاست جمهوری همان سال و واکنشها و انتقادات وی به ردصلاحیت خود، [[عبدالرضا داوری]] مشاور سابق احمدی‌نژاد او را تهدید کرد که اگر به اعتراضاتش ادامه دهد پرونده قتل دکتر سامی را که اطلاعات آن به تازگی به دستش رسیده بازخوانی خواهد کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=محمود احمدی‌نژاد تهدید شد/ داوری: کاری نکن دربارهٔ قتل دکتر سامی افشاگری کنم (+عکس)|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/787245|وبگاه=fa|تاریخ=۱۴۰۰/۰۳/۱۲–۲۲:۴۷|بازبینی=2021-06-03|کد زبان=fa|نام=عصر|نام خانوادگی=ایران}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=https://twitter.com/davariabdolreza/status/1400081160403881989|نشانی=https://twitter.com/davariabdolreza/status/1400081160403881989|وبگاه=Twitter|بازبینی=2021-06-03|کد زبان=fa}}</ref>
 
== جستارهای وابسته ==