پرولتاریا

کارگران تُهیدَست

پرولِتاریا[۱] (تلفظ /pʁɔ.le.ta.ʁja/ از واژهٔ لاتین proletarius، به معنای فرزندمند، از Proles به معنای فرزند) طبقه اجتماعی از مزدبگیران که تنها ارزش اقتصادی کشور محسوب می‌شود[۲] اولین بار در امپراتوری روم، در قرن ششم پیش از میلاد، پدیدار شد. در آن زمان به موجب قانون، زمین‌داران و دیگر طبقات می‌بایست با پرداخت مالیات یا خدمت سربازی به دولت خدمت کنند. و آنانی هم که چیزی نداشتند تا به دولت بپردازند، می‌بایست فرزندان خود را به خدمت دولت بفرستند.

یک نشریه صنعتی کارگر در سال 1911 پرولتاریا "برای همه کار می کند" و "همه را تغذیه می کند".


واژهویرایش

این کلمه در سدهٔ دوم میلادی ناپدید شد و در سده‌های پانزدهم و شانزدهم به معنای مردمی که زمین خود را از کف داده و تنها با نیروی کار خود زندگی می‌کنند، به کار رفت. اما در سدهٔ نوزدهم مارکس از آن استفاده کرد و و حال یکی از مسائل مهم مارکسیسم به شمار می‌رود. فلسفه مارکسیستی پرولتاریا را تحت ستم سرمایه‌داری می‌داند، مجبور به پذیرش دستمزدهای ناچیز در ازای استفاده از ابزار تولید، که متعلق به طبقه صاحبان مشاغل ، بورژوازی است ، می شود . مارکس ادعا کرد که این ظلم و ستم به منافع مشترک اقتصادی و سیاسی پرولتاریا می بخشد که از مرزهای ملی فراتر رفته و آنها را وادار می کند تا متحد شوند و قدرت را از طبقه سرمایه دار به دست بگیرند و سرانجام جامعه کمونیستی فارغ از تمایز طبقاتی ایجاد کنند.[۳] نویسندگان سوسیالیسم دیگر از آن نام بردند مانند سیسموندی، کابه، لویی بلان و پرودون آن را دوباره به کار بردند، و کسی که آن را رواج عام بخشید یک نویسندهٔ اجتماعی آلمانی به نام لورنتز فن اشتاین (Lorenz von Stein) بود.[۴]

مارکس در کتاب «مانیفست کمونیست» (۱۸۴۸) تعریفی از پرولتاریا به دست می‌دهد: «مقصود از پرولتاریا طبقهٔ کارگران مزدور جدیدی است که مالک هیچ وسیلهٔ تولیدی نیست و نیروی کار خود را برای تأمین زندگی می‌فروشد.»[۴]

استفاده مارکسویرایش

استفاده مدرنویرایش

در اوایل قرن نوزدهم ، بسیاری از دانشمندان لیبرال اروپای غربی - که با علوم اجتماعی و اقتصادی سر و کار داشتند - به شباهت های اقتصادی اجتماعی طبقه کارگر صنعتی که به سرعت در حال رشد است وجعیتش بیشتر می‌شود و پرولتاریای کلاسیک اشاره کردند. یکی از اولین تشبیهات را می توان در مقاله 1807 فیلسوف و دانشمند سیاسی فرانسوی Hugues Felicité Robert de Lamennais یافت. بعداً با عنوان "برده داری مدرن" به انگلیسی ترجمه شد. [۵]ژان چارلز لئونارد دو سیسموندی اقتصاددان و مورخ لیبرال سوئیسی اولین کسی بود که اصطلاح پرولتاریا را برای طبقه کارگر ایجاد شده در سرمایه داری بکار برد و کارل مارکس اغلب به نوشته های وی استناد می کرد. به احتمال زیاد مارکس هنگام مطالعه آثار سیسموندی با این اصطلاح روبرو شده است. [۶] [۷] [۸] [۹]

مارکس، در دانشگاه فریدریش ویلهلم برلین تحصیل کرد،[۱۰] اصطلاح پرولتاریا را در نظریه سیاسی اجتماعی خود ( مارکسیسم ) به کار برد تا طبقه کارگر مترقی را که به مالکیت خصوصی آلوده نیست و قادر به اقدام انقلابی برای سرنگونی سرمایه داری و از بین بردن است ، توصیف کند.[۱۱] پرولتاریا طبقه‌ای است از جامعه که هزینۀ زندگانی خود را منحصراً از فروش نیروی کار خود بدست می‌آورد نه از منافع یک سرمایه، یعنی آن طبقه که خوشی و درد، زندگی و مرگ و تمامی افراد آن مربوط می‌باشد به وجود کار، پرولتاریا «مولد ارزش» به‌شمار می‌رود اما سهمی از «ارزش» و «سود» نمی‌برد. مارکسیسم تقابل این طبقه با بورژوازی را طبیعت تاریخ برمی‌شمرد. مارکس و انگلس پرولتاریا را تنها به معنای کارگران تهیدست صنعتی بکار می‌بردند، ولی در جریان انقلاب روسیه و به ویژه انقلاب چین که تکیه‌گاه عمدهٔ آن دهقانان بی‌زمین و تهیدست بود، مفهوم «پرولتاریای دهقانی» به عنوان نیروی متحد «پرولتاریای صنعتی» پدید آمد و جنبش‌های انقلابی در جهان سوم، با نبود پرولتاریای صنعتی، تکیه‌گاه اصلی خود را «پرولتاریای دهقانی» قرار دادند. از دیدگاه مارکسیسم، پرولتاریا و بورژوازی در منصب‌های ضد هم قرار دارند چون (برای مثال) در حالی که کارگران کارخانه‌ها ناخودآگاه تمایل زیادی به افزایش حقوق دارند، صاحبان آنها برعکس دوست دارند حقوق پرداختی کارگران تا جای ممکن پایین باشد.

جستارهای‌ وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. «پرولتاریا» [علوم سیاسی و روابط بین‌الملل] هم‌ارزِ «proletariat»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. دفتر دوم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۶۴-۷۵۳۱-۳۷-۰ (ذیل سرواژهٔ پرولتاریا)
  2. آدولف برگر ، فرهنگ نامه حقوق روم (فیلادلفیا: انجمن فلسفی آمریکا 1953) در سال 380 ؛ 657
  3. Marx, Karl (February 1848). "Bourgeois and Proletarians". Manifesto of the Communist Party. Progress Publishers. Retrieved 10 February 2013.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ دانشنامهٔ سیاسی- داریوش آشوری-نشر مروارید- چاپ شانزدهم 1387- ص84
  5. Ekins, Paul; Max-Neef, Manfred (2006). Real Life Economics. Routledge. pp. 91–93.
  6. Ekelund Jr, Robert B.; Hébert, Robert F. (2006). A History of Economic Theory and Method: Fifth Edition. Waveland Press. p. 226.
  7. Lutz, Mark A. (2002). Economics for the Common Good: Two Centuries of Economic Thought in the Humanist Tradition. Routledge. pp. 55–57.
  8. Stedman Jones, Gareth (2006). "Saint-Simon and the Liberal origins of the Socialist critique of Political Economy". In Aprile, Sylvie; Bensimon, Fabrice (eds.). La France et l'Angleterre au XIXe siècle. Échanges, représentations, comparaisons. Créaphis. pp. 21–47.
  9. Cf., Sidney Hook, Marx and the Marxists (Princeton: Van Nostrand 1955) at 13.
  10. Marx, Karl (1887). "Chapter Six: The Buying and Selling of Labour-Power". In Frederick Engels (ed.). Das Kapital, Kritik der politischen Ökonomie [Capital: Critique of Political Economy]. Moscow: Progress Publishers. Retrieved 10 February 2013.
  11. Lumpenproletariat | Marxism". Encyclopedia Britannica

منابعویرایش

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Proletariat». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۷.

آشوری، داریوش. دانشنامهٔ سیاسی. چاپ شانزدهم. تهران: مروارید، ۱۳۸۷.