پیمان ورشو

پیمان ورشو[۱] یا پیمان دوستی، همکاری، و کمک متقابل[۲] نام یک پیمان نظامی است که از سال ۱۹۵۵ تا ۱۹۹۱ برقرار بود. این پیمان در ۱۴ مه سال ۱۹۵۵[۳](۲۳ اردیبهشت ۱۳۳۴) به امضای هشت کشور آلبانی، آلمان شرقی، بلغارستان، چکسلواکی، شوروی، رومانی، لهستان و مجارستان رسید و در جنگ سرد رقیب اصلی پیمان ناتو محسوب می‌گردید.[۴][۵][۶][۷][۸][۶]

پیمان دوستی، همکاری، و کمک متقابل
روسی: Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи
Warsaw Pact Logo.svg
Accurate Location Warsaw Pakt.svg
اعضای پیمان ورشو
شعارСоюз мира и социализма  (روسی)
«اتحاد صلح و سوسیالیسم»
بنیان‌گذاری۱۴ مه ۱۹۵۵ «م»
انقراض۱ ژوئیه ۱۹۹۱ «م»
گونهپیمان اتحاد نظامی
ستادورشو، لهستان
(فرماندهی و کنترل)
مسکو، شوروی
شمار اعضا
بلغارستان بلغارستان

چکسلواکی چکسلواکی
آلمان شرقی آلمان شرقی
مجارستان مجارستان
لهستان لهستان
رومانی رومانی
اتحاد جماهیر شوروی شوروی

آلبانی آلبانی (خروج از پیمان در سال ۱۹۶۸)
فرمانده عالی
پتر لشف (آخرین)
رئیس ستاد مشترک
ولادیمیر لوبوف (آخرین)

این پیمان، که عنوان اصلی آن «پیمان همیاری اروپای شرقی» است، برای بیست سال بسته شده و در مه ۱۹۵۵ در ورشو به امضای نمایندگان این کشورها رسید. اما آلبانی در سال۱۹۶۱ از آن کنار گذاشته شد و خود در ۱۹۶۸ از آن کناره گرفت. هدف آن همکاری و همیاری دولت‌های اروپای شرقی است. به موجب این پیمان، ستاد فرماندهی یگانه‌ای برای تمام نیروهای مسلح کشورهای عضو به وجود آمد. دولت‌های امضاکنندهٔ این پیمان متعهد شدند که در روابط خود از تهدید و بکار بردن زور خودداری کنند و هرگاه به هریک از دولت‌های عضو در اروپا حمله شود، با تمام نیرو به آن یاری دهند. کنفرانس پیمان ورشو، که به امضای این پیمان انجامید، پنج روز پس از رسمیت یافتن «اتحادیهٔ اروپای غربی» و بازگشت حاکمیت کامل به جمهوری فدرال آلمان تشکیل شد. این پیمان در ۱۹۷۵ از سر گرفته شد.[۹]

اعضاویرایش

مفادویرایش

اعضاء پیمان ورشو متعهد شدند، که در صورت بروز حمله به یک یا چند کشور عضو، به دفاع از آنها بپردازند. همچنین طبق این قرارداد، روابط بین امضاء کنندگان قرارداد مستلزم عدم دخالت در امور داخلی و احترام به استقلال و حاکمیت ملی آنها بود. اندکی بعد، با دخالت شوروی در انقلاب مجارستان در سال ۱۹۵۶ «م» و چکسلواکی در سال ۱۹۶۸، قانون عدم دخالت نقض شد. در هر دو مورد شوروی ادعا کرد، که از او دعوت شده‌است و بنابراین رسماً این قانون نقض شده محسوب نشد.

انحلال پیمان ورشوویرایش

پس از سال ۱۹۸۹، حکومت‌های جدید اروپای مرکزی و شرقی تمایلی به پشتیبانی از پیمان ورشو نداشتند. در ژانویه ۱۹۹۱ کشورهای چکسلواکی، لهستان و مجارستان اعلام کردند، تا تاریخ ۱ ژوئیه ۱۹۹۱ از این پیمان کاملاً کناره‌گیری خواهند کرد.[۱۰][۱۱] در فوریه ۱۹۹۱، بلغارستان نیز به آنها پیوست. آلبانی قبلاً در سال ۱۹۶۸ از این پیمان خارج شده بود، که عملاً فقط سه کشور باقی‌ماندند.

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. https://history.state.gov/milestones/1953-1960/warsaw-treaty
  2. "Text of Warsaw Pact" (PDF). United Nations Treaty Collection. Archived from the original (PDF) on 2 October 2013. Retrieved 22 August 2013.
  3. BBC ON THIS DAY | 14 | 1955: Communist states sign Warsaw Pact
  4. Yost, David S. (1998). NATO Transformed: The Alliance's New Roles in International Security. Washington, DC: U.S. Institute of Peace Press. p. 31. ISBN 1-878379-81-X.
  5. "Formation of Nato and Warsaw Pact". History Channel. Archived from the original on 23 December 2015. Retrieved 22 December 2015.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ "In reaction to West Germany's NATO accession, the Soviet Union and its Eastern European client states formed the Warsaw Pact in 1955." Citation from: NATO website. "A short history of NATO". nato.int. Archived from the original on 26 March 2017. Retrieved 24 December 2015.
  7. "The Warsaw Pact is formed". History Channel. Archived from the original on 23 December 2015. Retrieved 22 December 2015.
  8. "The refusal to ratify the EDC Treaty". CVCE. Archived from the original on 2 February 2014. Retrieved 1 August 2013.
  9. دانشنامهٔ سیاسی- داریوش آشوری-نشر مروارید- چاپ شانزدهم 1387- ص92
  10. The New Fontana Dictionary of Modern Thought, third edition, 1999, pp. 637–8
  11. "Warsaw Pact and Comecon To Dissolve This Week". Csmonitor.com. 26 February 1991. Archived from the original on 4 August 2012. Retrieved 4 June 2012.