رشته‌های کیپو

کیپو ابزاری ابداعی از سوی اینکاها بود که برای محاسبه و ثبت اطلاعات از آن استفاده می‌شد. کیپو به صورت رشته‌های نخ که از پشم شتر لاما بدست می آمد ساخته می‌شد و بوسیلهٔ گره‌ها و رنگ‌ها و بافت‌های متفاوت نشانه‌های مختلفی را برای اهل استفاده از آن تداعی می‌نمود.[۱] کیپو همچنین واژه‌ای اصیل در زبان فارسی است به معنای شاپرک است.[۲] هر کیپو به تنهایی میتوانست شامل صدها ریسمان و هزاران گره باشد.با ترکیب گره های مختلف بر ریسمان های مختلف با رنگ های گوناگون می شد حجم عظیمی از اطلاعات ریاضی مثلا مربوط به جمع آوری مالیات ها و مالکیت اموال را ثبت کرد. در طی صدها و شاید هزاران سال کیپو نقشی اساسی در تجارت شهر ها و پادشاهی ها و امپراطوری ها داشت . کیپو در دوره امپراتوری اینکا به کارایی کامل خود رسید. این امپراتوری بر ۱۰ تا ۱۲ میلیون نفر حکومت می‌کرد و کشورهای پرو و اکوادور و بولیوی و بخش‌هایی از شیلی و آرژانتین و کلمبیا امروزی را در بر می گرفت . اینکاها به کمک کیپو توانستن حجم عظیمی از اطلاعات را ذخیره و پردازش کنند و بدون آن امکان حفظ چنان دستگاه اداری پیچیده‌ای که لازمه آن امپراتوری عظیم بود وجود نداشت . در حقیقت کیپو به حدی مؤثر و کارآمد بود که حتی اسپانیایی های فاتح که امپراتوری اینکاها را نابود کردند تا سال‌ها برای امپراطوری نوپای خود از کیپو استفاده می کردند . نکته مهم این بود که خود اسپانیایی‌ها توانایی استفاده از کیپو رو نداشتند و به همین دلیل به متخصصان محلی وابسته بودند . این وابستگی آنها را کاملاً در وضعیت شکننده قرار می داد .به این معنی که متخصصان محلی کیپو به آسانی می‌توانستند اربابانشان را گمراه کنند . بنابراین با تثبیت بیشتر تسلط اسپانیا، کیپو از دور خارج شد و امپراتوری جدید اطلاعات خود را به طور کامل بر پایه خط و اعداد لاتین ثبت و ضبط کرد .


منابعویرایش

  • مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا کیپو (انگلیسی). بازدید در ۱۷ ژوئن ۲۰۱۱