حسینقلی فراهانی

موسیقی‌دان ایرانی
(تغییرمسیر از آقا حسینقلی فراهانی)

میرزا حسین‌قلی فراهانی معروف به آقا حسینقلی (۱۲۳۰، تهران[۲] – ۱۲۹۴،[۱] تهران)، از نوازندگان سرشناس تار اواخر دوران قاجار بود. او فرزند کوچک‌تر علی‌اکبر فراهانی نوازنده معروف تار اوایل حکومت ناصرالدین‌شاه بود. آقا حسینقلی شاگرد برادر بزرگ خود میرزا عبدالله فراهانی و سپس شاگرد پسرعمو یا پدرخوانده خود آقا غلامحسین فراهانی شد.

آقا حسینقلی
آقاحسینقلی
آقاحسینقلی
اطلاعات پس‌زمینه
زاده۱۲۳۰ خورشیدی
۱۸۵۱ میلادی
تهران
درگذشته۱۲۹۴ خورشیدی[۱]
۱۹۱۵ میلادی
تهران
ژانرموسیقی سنتی ایرانی
ساز(ها)تار
شاگرد(ان)درویش‌خان، علی‌اکبر شهنازی، علینقی وزیری، مرتضی نی‌داوود، یوسف فروتن

آقا حسینقلی، برای پر کردن صفحهٔ گرامافون به همراه گروهی نوازنده به پاریس سفر کرد و صفحاتی را ضبط کرد که بعدها جریان این سفر دستمایه داستانی تاریخی-تخیلی برای علی حاتمی در فیلم دلشدگان گشت.[۱][۲]

دو فرزند او یعنی علی‌اکبر شهنازی و عبدالحسین شهنازی نیز بعدها از نوازندگان سرشناس تار شدند. ردیف آقا حسینقلی که فرزند بزرگش علی‌اکبر شهنازی، روایت و ضبط کرده، یکی از ردیف‌های معروف موسیقی ایرانی است.

آقا حسینقلی در سال ۱۲۹۴ خورشیدی[۱] (برابر با ۱۳۳۴ (قمری)[۳]) درگذشت.

شاگردانویرایش

از جمله شاگردان آقا حسینقلی می‌توان به ارفع الملک، غلامحسین درویش، علی‌اکبر شهنازی، باصرالدولهٔ راد، علینقی وزیری، علی‌محمد فخام بهزادی، یحیی‌خان قوام‌الدوله‌ای، آقا رضاخان (داماد آقاحسینقلی و پسر آقا غلامحسین فراهانی)، اسمعیل فرزند داود شیرازی، خلیل فهیمی (فهیم الملک)، یوسف فروتن، جهانشاه میرزا بیابانی، محسن میرزا ظلی، سلطان مجید میرزا رخشانی، که در اواخر عمر دیوانه شد و با وجود این در حال جنون نیز ساز می‌زد، اسماعیل قهرمانی، شهاب دفتری، سراج، محمدرضا سالارمعظم، مرتضی نی‌داوود، معزالدین غفاری و حسینقلی غفاری (فرزند کمال‌الملک)و محمود وقار اشاره کرد. [۴]

آثار ضبط‌شدهویرایش

آقا حسینقلی در سه دوره آثار خود را کرد: در سال ۱۲۸۴ خورشیدی (۱۹۰۵ میلادی)، او برای اولین بار قطعاتی را روی صفحه گرامافون ضبط کرد؛ در دو دورهٔ دیگر هم (در ۱۹۰۷ میلادی معادل ۱۲۸۶ خورشیدی در پاریس، و در ۱۲۹۱ خورشیدی در تهران) ضبط صفحه‌های موسیقی ضبط کرد.[۵]

گالری تصاویرویرایش

 
تصویری از موسیقی‌دانان دورهٔ قاجار. این تصویر در خلال مراسم روز طبخ آش در شهرستانک گرفته شده‌است.
نفرات نشسته از راست عبارتند از: حسین کریم کور و قلی خان (نوازندگان کمانچهسماع حضور که دستش را روی پاهایش گذاشته‌است، محمدصادق‌خان (سرور الملک) که رئیس گروه نوازندگان دربار بود و عصایی در دست دارد، آقا حسینقلی و میرزا عبدالله (نوازندگان تار)، آقا مطلب پسر محمدصادق‌خان نوازنده سنتور، و آقا غلامحسین (نوازنده کمانچه و پدر سماع حضور، که سازی ابداعی شبیه کمانچه در دست دارد).
نفرات ایستاده از راست عبارتند از: ابراهیم کربلایی سعید، میرزا ابوالقاسم ضرب گیر (خواننده)، یوسف خان معیری (خواننده) و عبدالله پسر کوچک محمدصادق‌خان (پسر نوجوان)

منبع عکس: کتاب موسیقی ایران در سده گذشته[۶]

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ «آقاحسینقلی فراهانی». وبگاه هنر و موسیقی. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۷ شهریور ۱۳۹۰.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «فراهانی – میرزاحسینقلی». وبگاه موسیقی هنری ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ ژانویه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۷ شهریور ۱۳۹۰.
  3. «آقاحسینقلی فراهانی». وبگاه آفتاب. دریافت‌شده در ۷ شهریور ۱۳۹۰.
  4. کتاب سرگذشت موسیقی ایران اثر روح‌الله خالقی آقا حسینقلی>شاگردان. کاراکتر line feed character در |عنوان= در موقعیت 44 (کمک)
  5. مبصری، فصلنامه خانه موسیقی، ‎۸–۹.
  6. موسیقی ایران در سده گذشته، بهمن کاظمی، مهدی فراهانی، وهرز پوراحمد، انتشارات فرهنگستان هنر، تهران، 1390

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش