باز کردن منو اصلی

مرتضی نی‌داوود

آهنگساز و موسیقی‌دان ایرانی

مرتضی نی‌داوود (۱۲۷۹ اصفهان – ۲ مرداد ۱۳۶۹ سان فرانسیسکو) موسیقیدان، آهنگساز و نوازندهٔ تار اهل ایران بود. او در خانواده‌ای یهودی و دوستدار موسیقی پرورش یافت.

مرتضی نی‌داوود
Neydavood-Morteza.jpg
مرتضی نی‌داوود
اطلاعات
تولد ۱۲۷۹ خورشیدی
اصفهان، ایران
ملیت ایرانی
مرگ ۲ مرداد ۱۳۶۹ (۹۰ سال)
سان فرانسیسکو، آمریکا
سبک‌(ها) موسیقی سنتی ایرانی
استاد(ها) آقا حسینقلی، درویش خان
ساز(ها) تار، تنبک
همکاری(‌های) مشترک قمرالملوک وزیری
سازهای برجسته
تار
علت معروف‌شدن تصنیف مرغ سحر

محتویات

زندگی‌نامهویرایش

مرتضی نی‌داوود در شهر اصفهان به دنیا آمد؛ ولی در سن ۳ سالگی به همراه خانواده‌اش به تهران رفت و در آنجا ساکن‌شد. در کودکی استعداد موسیقی وی آشکار شد و پدرش «بالا خان» که خود اهل موسیقی بوده و با تار و تنبک آشنایی داشت، او را نزد «رمضان ذوالفقاری» (از شاگردان آقا حسینقلی) برد. مرتضی خان به مدت هفت ماه تحت تعلیم رمضان ذوالفقاری قرار گرفت و سپس نزد آقا حسینقلی رفت و به مدت دو سال و نیم نیز از آموزش‌های این استاد بهره جست.

وی بعد از آقا حسینقلی، نزد شاگرد برجسته او درویش خان ردیف موسیقی و نواختن تار را آموخت و پس از سه سال موفق به دریافت نشان «تبرزین طلایی»، که به شاگردان ممتاز داده می‌شد، گردید.

از شاگردان مشهور مرتضی نی داوود، فرهنگ شریف میباشد.

فعالیت‌هاویرایش

نی‌داوود در اوایل ۱۳۰۴ اقدام به تأسیس کلاسی برای تدریس تار و ردیف موسیقی ایرانی نمود و اسم آن را به احترام استادش، درویش نام‌گذاری کرد که پس از مرگ نابهنگام استاد درویش خان ادامه آموزش شاگردان استادش را نیز در آنجا برعهده گرفت.

آشنایی او با قمرالملوک وزیری در یک محفل خصوصی منجر به کشف یکی از بزرگ‌ترین استعدادهای آواز ایرانی می‌شود که در ادامه به همکاری آن دو انجامیده و قمر با آموختن از او بسیاری از ترانه‌های مشهور خود را اجرا کرد. بیشتر تصنیف‌ها و آوازهای قمر از سال ۱۳۰۶ به بعد با تار مرتضی خان نی‌داوود همراه بوده‌است.

نی‌داوود پس از تأسیس رادیو مانند هنرمندان دیگری چون رضا محجوبی، علی اکبر شهنازی، حبیب سماعی، ابوالحسن صبا و موسی معروفی، به همکاری با رادیو پرداخت. او برای خوانندگان معروفی چون قمرالملوک وزیری، ملوک ضرابی، روح‌انگیز، ادیب خوانساری، جواد بدیع زاده و غلامحسین بنان تصنیف ساخته یا با آوازشان تار نواخته‌است.

وی در سال ۱۳۴۸ اقدام به اجرا و ضبطِ حدود ۳۰۰ گوشه از ردیف موسیقی ایرانی نمود که توسط «انتشارات ماهور» چاپ و نشر یافته‌است. مرتضی حنانه در سال‌های پس از انقلاب ۵۷، پیش‌درآمد اصفهان را برای ارکستر سمفونیک تنظیم نمود که موسیقی اصلی هزاردستان (مجموعه تلویزیونی) به حساب می‌آید.

مرتضی نی‌داوود، سال‌ها در خیابان منوچهری تهران مغازه لوازم خانگی داشت، ولی بعد از حدود ۳۰ سال در سال ۱۳۵۵ تقریباً دو سال قبل از انقلاب اسلامی ایران به همراه فرزندانش به آمریکا مهاجرت کرد و در شهر سن فرنسیسکو ساکن شد و تا آخر عمرش در ان شهر زندگی کرد.

درگذشتویرایش

وی در ۲ مرداد سال ۱۳۶۹ به علت کهولت سن در سن نود سالگی در آمریکا درگذشت.

آثارویرایش

  • تصنیف مرغ سحر
  • تصنیف شاه من، ماه من
  • تصنیف مرغ حق
  • تصنیف آتش دل
  • پیش‌درآمد اصفهان
  • اجرای مفصل گوشه‌ها که توسط مؤسسهٔ ماهور منتشر شده‌است.
  • ترانه نازکی مثل گل با صدای شاهرخ

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش