ابوالخیر حسن بن سوار بن بابا بن بهرام یا بن بهنام (۹۴۲ م – ۱۰۱۷ م) پزشک، متکلم، فیلسوف و مترجم مسیحی ایرانی بود که بعدها مسلمان شد.

تألیف و ترجمه آثار فراوانی در زمینه‌هایی چون پزشکی، علوم طبیعی، منطق، فلسفه، کلام و اخلاق به ابن خمار منسوب است که نسخه‌هایی از برخی از آن‌ها موجود است.[۱]

وی از مترجمین نهضت ترجمه بوده و در دارالحکمه حضور پیدا میکرده است.

ابن خمار در فرهنگ نامه زندگینامه ابن ابی اصیبعه مدخلی دارد.

وی در بغداد متولد شد. او جراح بیمارستان "عدودی" در بغداد شد جایی که ابن طیب و ابن هندو شاگردانش بودند. [۲] به گفته ظهیرالدین بیهقی ، ابن خمار آخرین سالهای زندگی خود را در خوارزم و غزنه گذراند و به اسلام گروید.

نسخه خطی Arabe 2346 در Bibliothèque nationale de France شامل یک ترجمه عربی از ارغنون ارسطو است که از نسخه ی ابن الخمار کپی شده است ، و خود نیز از نسخه ی استادش ، یحیی بن عدی ، کپی شده است.

Arabe 2346 شامل حاشیه نویسیهایی توسط فیلسوفان بغداد است که برخی توسط ابن الخمار انجام شده اند.

ابن خمار در مباحثات متکلمان (دین شناسان) و فلاسفه (فیلسوفان اسلامی) در مورد این که آیا خدا با شهود شناخته می شود یا با استدلال طرفدار فلاسفه بود.

اکثر آثار او از بین رفته اند ، اما عنوان دو مورد از آنها مشهور است: (رساله وحدت و تثلیث) و رساله توفیق بین الارای فلاسفه و النصارا (همخوانی دیدگاه های فیلسوفان و مسیحیان).

ابن خمار مقالات ، تفسیر و تجزیه و تحلیلهای پیشین ارسطو را از سریانی به عربی ترجمه کرده است.ایساگوگ و دو کتاب تاریخ فلسفه پورفیری ؛ پدیده های هواشناسی تئوفراستوس ؛ و کتاب آلانس. ترجمه های او توسط علی ابن محمد ابن عباس التوحیدی به دلیل ظرافت آنها مورد ستایش قرار گرفت.

ابن خمار توسط معاصرانش مورد احترام بود. ابن ندیم ، که او را می شناخت ، او را به عنوان منطق دان می ستاید. علي بن رضوان ، پزشك مصري ، نوشته است كه سلطان محمود به احترام او زمين را میبوسيد. شهرت او به حدی بود که ابن سینا آرزوی ملاقات با وی را داشت که در نهایت محقق نشد.

ابوریحان بیرونی چند مرتبه از ابن خمار در کتاب صیدنه نقل قول کرده‌است. مطابق گفته نظامی عروضی، ابوالخیر خمار و ابن سینا و ابوسهل مسیحی و ابوریحان بیرونی در دربار مأمون خوارزمشاه «با یکدیگر انسی در محاورت و عیشی در مکاتبت می‌کردند.» اما صحت این گفته مشخص نیست زیرا ابن سینا یک مرتبه به صراحت از آرزوی خود برای دیدار با ابن خمار سخن به میان آورده‌است.[۳]

پانویس

  1. سجادی، «ابن خمار»، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  2. Or Kitāb al-wifāq bayna raʾy al-falāsifa wa-l-Naṣāra.
  3. سجادی، «ابن خمار»، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.

منابع