ابوالفتح والاتبار

ابوالفتح میرزا حشمت‌الدوله والاتبار (۱۲۵۳ تبریز - ۱۳۳۷) شاهزاده قاجار، وزیر دوران قاجار و استاندار و سناتور دوره پهلوی و از درباریان بانفوذ هر دو خاندان سلطنتی قاجار و پهلوی بود.

ابوالفتح میرزا حشمت‌الدوله والاتبار
وزیر امور خارجه ایران
مشغول به کار
۱۲۹۸ – ۱۲۹۸
در زمانِاحمد شاه قاجار
نخست‌وزیرمیرزا حسن خان وثوق‌الدوله
پیش ازاکبر میرزا صارم‌الدوله
وزیر داخله
مشغول به کار
۱۲۹۸ – آبان ۱۲۹۹
نخست‌وزیرمیرزا حسن خان مشیرالدوله
وزیر جنگ
مشغول به کار
شهریور ۱۲۹۵ – خرداد ۱۲۹۶
نخست‌وزیرمیرزا حسن خان وثوق‌الدوله
سناتور
مشغول به کار
۱۳۲۸ – ۱۳۳۷
حوزه انتخاباتیآذربایجان شرقی
(دوره‌های اول و دوم)
استاندار آذربایجان
مشغول به کار
۴ اردیبهشت – ۲۲ بهمن ۱۳۲۸
در زمانِمحمدرضا شاه پهلوی
پس ازخلیل فهیم‌الملک
والی کرمان و بلوچستان
مشغول به کار
۱۳۰۶ – ۱۳۰۸
در زمانِرضا شاه پهلوی
اطلاعات شخصی
زاده۱۲۵۳
تبریز، ایران
درگذشت۱۳۳۷
مذهباسلام، شیعه

پدرش ابوتراب میرزا وكیل‏‌الملک در دربار مظفرالدین میرزا ولی‌عهد، صاحب مقام بود. از پنج سالگى نزد معلمان خصوصى تحصیل کرد و در ده سالگى به استدعاى پدرش از منشیان و محرران ولیعهد شد. پس از آنكه مدتى در دربار مظفرالدین میرزا خدمت کرد با سمت مستوفى اول جزو كاركنان محمدعلى میرزا اعتضادالسلطنه (محمدعلى شاه بعدی) درآمد.[۱]

در سال ۱۳۰۸ هجری قمری (۱۲۶۹ یا ۱۲۷۰ خورشیدی) منشى‌‏باشى ولیعهد شد و سه سال بعد لقب ثقة‏الدوله گرفت. پس از آن‌که در سال ۱۲۷۵ مظفرالدین میرزا به تخت نشست و محمدعلى میرزا ولی‌عهد شد، ابوالفتح میرزا با لقب وكیل‏‌الملک رئیس دفتر مخصوص و مهردار محمدعلى میرزا و یكى از محارم و نزدیكان او شد و امور مالی و اداری ولی‌عهد کاملا زیر نظر او بود.[۱]

در سال ۱۲۸۵ که محمدعلی میرزا به سلطنت رسید، ابوالفتح میرزا همراه او به تهران رفت و از درباریان بانفوذ شد. ابتدا درجه امیر تومانى و سپس سردارى گرفت و لقب حشمت‏‌الدوله نیز به او اعطا شد. در جریان نهضت مشروطه و مبارزه مجلس و محمدعلى شاه، حشمت‌‏الدوله هوادار مشروطه‏‌خواهان بود و پس از به توپ بستن مجلس و بازداشت مشروطه‌خواهان، عده زیادی از آنان را از مجازات رهایی داد.[۱]

پس از فتح تهران به دست مشروطه‌خواهان در سال ۱۲۸۸ و خلع محمدعلى شاه از سلطنت، تا چند سال از کار کنار گذاشته شد تا اینکه در شهریور ۱۲۹۵ در كابینه وثوق‌‏الدوله وزیر جنگ شد و نزدیک به نه ماه عضو دولت بود. در سال ۱۲۹۸ در كابینه وثوق‌‏الدوله مدتی وزیر امورخارجه بود و در دولت بعدی که میرزا حسن خان مشیرالدوله تشکیل داد، وزیر داخله شد و تا آبان ۱۲۹۹ در این سمت بود.

در دوران رضا شاه پهلوی، حشمت‌الدوله که نام خانوادگی والاتبار برگزیده بود از سال ۱۳۰۶ تا ۱۳۰۸ والی کرمان شد. سپس از کار دولتی کناره گرفت و در تبریز به املاک خود رسیدگی می‌کرد تا اینکه پس از کناره‌گیری رضا شاه از سلطنت، وارد خدمت دربار محمدرضا شاه شد.

والاتبار در چهارم اردیبهشت ۱۳۲۸ استاندار آذربایجان و همان سال با تشکیل نخستین دوره مجلس سنا، سناتور انتصابی آذربایجان شد و تا پایان عمر این عنوان را داشت.

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ عاقلی، باقر (۱۳۸۰). شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران - جلد سوم. تهران: نگاه. صص. ۱۶۸۶ - ۱۶۸۹.