ارگ مورچه خورت

ارگ تاریخی مورچه خورت بزرگترین ارگ مسکونی کشور پس از ارگ بم است و از ویژگی‌های منحصر به فرد معماری و شهرسازی برخوردار است.[۱]

ارگ مورچه خورت
نامارگ مورچه خورت
کشور ایران
استاناستان اصفهان
شهرستانشاهین‌شهر و میمه
بخشبخش مرکزی
اطلاعات اثر
نوع بناارگ
کاربریقلعه
کاربری کنونیمتروکه
اطلاعات ثبتی
تاریخ ثبت ملی۱۳۹۴

این ارگ به صورت یک قلعه خشتی بزرگ با برج و باروهای بلند فضایی در فاصله ۵۰ کیلومتری شمال اصفهان و در قلب روستای مورچه خورت قرار دارد که حدود ۳۰ هزار مترمربع وسعت این قلعه است. این قلعه ۲ دروازه و ۸ برج تدافعی دارد که در بخش فوقانی دیوارها، روزنه‌ها و تیرکش‌هایی ایجاد شده‌است. از طریق ورودی های تعبیه شده در ۲ برج اصلی حصار در شمال و غرب مجموعه ، علاوه بر بالا بردن ضریب ایمنی ، دسترسی آسان به درون قلعه را ممکن می سازد. در گذر از ورودی جنوبی قلعه و عبور از کنار بقعۀ امامزاده علی که گنبد فیروزه ای آن از تمامی نقاط قلعه می درخشد ، ساباطی وجود دارد که فضایی است برای آنان که در گرمای طاقت فرسای کویر به دنبال پناهی می گردند.

تاریخچهویرایش

به اعتقاد برخی کارشناسان، قدمت این قلعه و منطقه تاریخی به قرن نهم هجری قمری می‌رسد و عده ای نیز قدمت آن را قبل از دوران صفویه می‌دانند، ولی تاریخ دقیق بنای این قلعه که از آثار دوره اسلامی است، مشخص نیست.[۲] این ارگ تاریخی شاهد پیروزی نادرشاه افشار بر اشرف افغان در سال ۱۱۴۲ هجری قمری بوده که در نهایت منجر به فرار افغان‌ها از اصفهان می‌شود.[۳]

معماریویرایش

چیدمان فضاهای خدماتی در نوع خود بسیار جالب توجه است. بازار اصلی با مغازه‌هایی که از رونق گذشته آن حکایت می‌کنند، در کنار حمام‌های زنانه و مردانه قرار گرفته که در عین سادگی حکایت از پاکیزگی در نزد مردمان آن روزگار دارند. هرگوشه‌ی این مجموعه یک معماری منحصر به فرد دارد.[۴]

از دیدگاه آماری در سال ۱۳۵۳ تعداد ۲۵ خانوار در این قلعه زندگی می‌کردند و اکنون نیز ساکنین محدودی دارد که در خانه‌های متروکه زندگی می‌کنند.

مرمتویرایش

پروژه مرمت و بازسازی این مجموعه در سال ۱۳۸۶ شرکت تعاونی گردشگری روستای مورچه خورت با سهامدارانی از جمله بنیاد مسکن، شرکت توسعه گردشگری، شرکت عمران ومسکن‌سازان منطقه مرکزی شروع به کار کرد که هنوز به سرانجام نرسیده‌است. همچنین گزارش شده‌است که از بهمن ماه ۱۳۹۵ استحکام‌بخشی و مرمت برج‌ها و دیوارهای بیرونی قلعه، که بر اثر مرور زمان و فرسایش و آب‌شستگی آسیب دیده‌اند، شروع شده‌است.[۵]

منابعویرایش

  1. نیما ولی بیگ. شفق توکلی، اولین همایش ملی جغرافیا، شهرسازی و توسعه پایدار، مقاله‌های همایش‌های ایران، 1392
  2. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ آوریل ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۵ آوریل ۲۰۱۸.
  3. https://kayhan.london/fa/1396/09/01/%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D9%88%D8%B1%DA%86%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%B0%D8%B1%D9%87-%D8%B0%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF
  4. https://kayhan.london/fa/1396/09/01/%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D9%88%D8%B1%DA%86%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%B0%D8%B1%D9%87-%D8%B0%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF
  5. http://www.mizanonline.com/fa/news/279899/%D9%85%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B1%DA%86%D9%87%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF