اعتدال پائیزی

(تغییرمسیر از اعتدال پاییزی)

اعتدال پاییزی یا سَر میزو یا ترازوی تیرماهی[۲] یا هموگان ِ پاییزی، (در نیم‌کره شمالی) در ستاره‌شناسی به برابری شب و روز گفته می‌شود که اندک اندک حرکت خورشید از خط وسط یا محور صفحه استوای زمین به سمت جنوب آسمان می‌رود. میزان یا ترازوی پائیزی یکی از دو اعتدالی است که در هر سال رخ می‌دهد (برابری دیگر اعتدال بهاری است ).

برج میزان
Virgo IAU.svg برج میزان در امتداد دایرةالبروج (قوس آبی)
نمادLibra.svg
ترتیبهفتمین برج دایرةالبروج
بعد ساعتی۱۲:۰۰ ← ۱۳:۴۹
میل۰ ← ۱۱/۴۷- درجه
برج قبلسنبله
برج بعدعقرب
صور منطبقدوشیزه
ماه مطابقمهر
اقامت خورشید۳۰٫۳۹۳روز
دایره سرخ صفحه استوا و دایره زرد مسیر ظاهری حرکت خورشید را نشان می‌دهد. نقطه برخورد این دو، اعتدال بهاری یا اعتدال پائیزی است.
تاریخ و زمان (UT)
انقلابین و اعتدالین روی زمین[۱]
زمان اعتدال
بهاری
انقلاب
تابستانی
اعتدال
پاییزی
انقلاب
زمستانی
ماه مارس ژوئن سپتامبر دسامبر
سال
روز ساعت روز ساعت روز ساعت روز ساعت
۲۰۱۵ ۲۰ ۲۲:۴۵ ۲۱ ۱۶:۳۸ ۲۳ ۰۸:۲۰ ۲۲ ۰۴:۴۸
۲۰۱۶ ۲۰ ۰۴:۳۰ ۲۰ ۲۲:۳۴ ۲۲ ۱۴:۲۱ ۲۱ ۱۰:۴۴
۲۰۱۷ ۲۰ ۱۰:۲۸ ۲۱ ۰۴:۲۴ ۲۲ ۲۰:۰۲ ۲۱ ۱۶:۲۸
۲۰۱۸ ۲۰ ۱۶:۱۵ ۲۱ ۱۰:۰۷ ۲۳ ۰۱:۵۴ ۲۱ ۲۲:۲۳
۲۰۱۹ ۲۰ ۲۱:۵۸ ۲۱ ۱۵:۵۴ ۲۳ ۰۷:۵۰ ۲۲ ۰۴:۱۹
۲۰۲۰ ۲۰ ۰۳:۵۰ ۲۰ ۲۱:۴۴ ۲۲ ۱۳:۳۱ ۲۱ ۱۰:۰۲
۲۰۲۱ ۲۰ ۰۹:۳۷ ۲۱ ۰۳:۳۲ ۲۲ ۱۹:۲۱ ۲۱ ۱۵:۵۹
۲۰۲۲ ۲۰ ۱۵:۳۳ ۲۱ ۰۹:۱۴ ۲۳ ۰۱:۰۴ ۲۱ ۲۱:۴۸
۲۰۲۳ ۲۰ ۲۱:۲۴ ۲۱ ۱۴:۵۸ ۲۳ ۰۶:۵۰ ۲۲ ۰۳:۲۷
۲۰۲۴ ۲۰ ۰۳:۰۷ ۲۰ ۲۰:۵۱ ۲۲ ۱۲:۴۴ ۲۱ ۰۹:۲۰
۲۰۲۵ ۲۰ ۰۹:۰۲ ۲۱ ۰۲:۴۲ ۲۲ ۱۸:۲۰ ۲۱ ۱۵:۰۳
تاریخ و زمان متوسط (به وقت ایران)
     اعتدالین (°۰) و انقلابین ('۲۶ °۲۳±) روی زمین     
نقاط
فصول
اعتدال
بهاری
انقلاب
تابستانی
اعتدال
پاییزی
انقلاب
زمستانی
زمان ۱ فروردین ۳۱ خرداد ۱ مهر ۱ دی
ساعت ۰۰:۰۰ ۱۷:۵۶ ۰۹:۳۷ ۰۶:۰۶

تساوی یا ترازوی پائیزی در نیم‌کره شمالی هم‌زمان با آغاز فصل پائیز است و در خراسان به آن سر میزو می گویند و برابر است با اعتدال بهاری در نیم‌کره جنوبی که هم‌زمان با آغاز فصل بهار است.

جشن سر میزان و اعتدال پاییزیویرایش

اعتدال پاییزی همزمان است باسر میزان که با مهرگان پیوند دارد. زمان برگزاری سر میزان اگر آن را با جشن مهرگان همسان بدانیم در یکم ماه مهر و آغاز فصل پاییز بوده‌است و این شیوه دستکم تا پایان دوره هخامنشی و احتمالاً تا اواخر دوره اشکانی نیز دوام داشته‌است. اما از این زمان و شاید در دوره ساسانی، جشن مهرگان به مهر روز از مهر ماه یا شانزدهم ماه مهر منتقل می‌شود.[۳] اما در خراسان یکی از مهمترین جشنهای سنتی خراسان جشن سَرِ میزو یا جشن اول میزان بوده که همان اول مهر شروع آن بوده است. میزان به معنای برابری و اعتدال است. روز اول مهر معمولا شب و روز برابر است و برابری پاییزی نام دارد در مقابل برابری بهار که نوروز نام دارد. به عبارتی روشن تر اول مهر را می توان روز نوروز پاییزی نامید.هر سال در روز اول مهر و اول پاییز زمین در حالت اعتدال و تساوی پاییزی قرار می‌گیرد. به این معنی که در این زمان طول روز و شب برابر شده و رفته رفته هرچه به سمت زمستان پیش می‌رویم از ارتفاع خورشید در آسمان کاسته و هوا رو به سردی می‌رود..[۴]

در قدیم کشاورزان با شروع فصل سرما و پایان چرای علوفه ناچار بودند قوچ و بّز نَر و حتی گاو نر که بیشتر کاربرد پَرواری دارد را سر ببرندبرای اینکه با آغاز زمستان گیاهان و علف کافی برای خوراک نبود و اینها در فصل سرما لاغر می شدند بعلاوه جا برای نگهداری آنها در سرما و یخبندان نبود بناچار چارپایان پرواری ذبح می شدند که به این کار پرواربندی و جشن غلیه کنان می گفتند. و گوشت آن را سرخ غیمه و کاملا خشک می کردند و نمک می زدند و در کیسه گونی در محلی بلند آویزان می کردند تا در طول پاییز و زمستان از گوشت آن برای خوراک خود استفاده کنند. سایر دام ها برای زاد و ولد نگهداری میشدند و در این فصل موقع جفت گیری نیز به پایان می رسید که دام ها در اوایل بهار نوزاد خود را بدنیا می آوردند.

  • خیزید و خز آرید که هنگام خزانست
  • باد خنک از جانب خوارزم وزانست
  • آن برگ رزان بین که بر آن شاخ رزانست
  • گویی به مثل پیرهن رنگ‌رزانست.منوچهری_ دامغانی(به نقل از مجله دریای پارس 1394 )

در بعضی کشورهای جهان از جمله ژاپن اعتدال پاییزی روز تعطیل رسمی کشور است.

معنی میزانویرایش

 
میزان

معنی میزان در فرهنگ معین: ترازو، اندازه، مقدار، جمع موازین، هفتمین برج از برج های دوازده گانه که خورشید در حرکت ظاهری خود ماه مهر در آن قرار می گیرد، بنابر نوشته دکتر عجم در کتاب 5 هزار واژه معربات میزان واژه عربی نیست بلکه محرف و یا تغییر یافته میان هست . ترازو یعنی برابری تساوی به چم میانه هر چیز وسط هر چیز .

نگارخانهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. United States Naval Observatory (2010-06-10). "Earth's Seasons: Equinoxes, Solstices, Perihelion, and Aphelion, 2000-2020".
  2. علی‌اکبر دهخدا و دیگران، سرواژهٔ «اعتدال تیرماهی»، لغت‌نامهٔ دهخدا.
  3. جشن میتراکانا، جشن مهرگان
  4. [parssea.org/?p=7520 ‎مجلهٔ دریای پارس: چلهٔ تموز و تیرگان]، محمد عجم
  • ویکی‌پدیای انگلیسی