نشان‌وارهٔ بورس تهران برگرفته از یک نشان برنجی مربوط به دورهٔ هخامنشیان است که در استان لرستان کشف شده‌است. در این نشان‌واره چهار انسان دست در دست یکدیگر (اتحاد و همکاری) در درون دایره‌ای قرار دارند که نشان‌گر دنیا است. دنیایی که بر اساس افسانه‌های قدیمی ایران بر روی شاخ دو گاو قرار دارد؛ که خود نشانهٔ ثروت و بهره‌وری هستند. این نشان هم‌اکنون در موزهٔ لوور پاریس نگهداری می‌شود.[۱]

بورس (به فرانسوی: Bourse) یا بهابازار به بازاری سازمان‌یافته گفته می‌شود که قیمت‌گذاری، خرید و فروش کالا، قرارداد آتی و اوراق بهادار در آن انجام می‌پذیرد. بورس به دو نوع بورس کالا و بورس اوراق بهادار طبقه‌بندی می‌شود. در بورس کالا، کالا و در بورس اوراق بهادار، سهام و اوراق قرضه مورد معامله قرار می‌گیرد. هر چند کلمهٔ بورس عموماً در معنی بورس اوراق بهادار به‌کار گرفته می‌شود.

تاریخچهویرایش

به روایتی واژهٔ بورس از نام خانوادگی شخصی به نام «واندر بورس» وام گرفته شده که در اوایل قرن پانزدهم میلادی در شهر بروژ، بلژیک می‌زیسته و صرافان شهر در مقابل خانهٔ او گرد هم می‌آمدند و به دادوستد کالا، پول و اوراق بهادار می‌پرداختند. این نام بعدها به کلیهٔ اماکنی اطلاق شد که محل دادوستد پول، کالا و اسناد مالی و تجاری بوده‌اند. سال ۱۴۶۰ میلادی اولین مرکز بورس اوراق بهادار جهان، در شهر «انورس» بلژیک تأسیس شد. اما رسمیت بورس اوراق بهادار با انتشار سهام کمپانی هند شرقی هلند در سال ۱۶۰۲ میلادی در بورس آمستردام شکل گرفت. البته کمپانی هند شرقی هلند اولین شرکت سهامی به‌شمار نمی‌آید، بلکه اولین شرکت سهامی در سال ۱۵۵۳ میلادی با نام «مسکووی» در روسیه ایجاد شد.

انواع بورسویرایش

بورس کالاویرایش

بازاری که در آن خرید و فروش کالاهای معین صورت می‌گیرد و به‌طور منظم و دائم فعال است، بورس کالا نام دارد. در بورس کالا معمولاً مواد خام و مواد اولیه مورد معامله قرار می‌گیرد. هر بورسِ کالا را با نام همان کالایی که مورد معامله قرار می‌گیرد، نام‌گذاری می‌کنند. مثل بورس نفت یا بورس گندم.

بورس ارزویرایش

در بورس ارز، همان طور که از نام آن مشخص است، کار خرید و فروش پول های خارجی انجام می گیرد. این بورس در کشور ایران فعال نیست اما در کشورهای پیشرفته فعالیت چشمگیری دارد.

بورس اوراق بهادارویرایش

در بورس اوراق بهادار دارایی‌های مالی از قبیل سهام، اوراق مشارکت و… مورد معامله قرار می‌گیرد. در ایران، به بازار خرید و فروش اوراق بهادار که به‌طور رسمی و دائمی در محل معینی تشکیل می شود، «بورس اوراق بهادار» می‌گویند.

بورس ایرانویرایش

بورس اوراق بهادار تهران در سال ۱۳۴۶ و فرابورس ایران نیز در ۱۹ آبان ۱۳۸۷ افتتاح شد.

بورس ایران از عوامل زیر رنج می‌برد:

  • تأثیرات سیاست‌های خارجی ایران در بورس
  • وابستگی شدید واردات و صادرات ایران به حامیان سیاسی ایران
  • مدیریت داخلی کشور در تناقض با فعالیت تولید داخلی

تأثیرات بورس بر اقتصاد ملی ایرانویرایش

بورس اوراق بهادار یک بازار متشکل سرمایه‌ای است که در آن سهام شرکت‌های خصوصی و دولتی طبق قانون خاصی خرید و فروش می‌شود و از سویی محلی برای جمع‌آوری پس‌انداز و نقدینگی بخش خصوصی به‌منظور انجام پروژه‌های سرمایه‌گذاری بلندمدت است و مرجعی است برای مردم که وجوه مازاد خود را برای سرمایه‌گذاری در شرکت‌ها به‌کار انداخته و از سود آن برخوردار شوند. بورس از طریق جذب و به‌کار انداختن سرمایه‌های راکد، حجم سرمایه‌گذاری در جامعه را بالا می‌برد. بورس بین عرضه‌کنندگان و تقاضاکنندگان سرمایه ارتباط برقرار می‌کند و معاملات بازار سرمایه را تنظیم می‌نماید. همچنین با قیمت‌گذاری سهام و اوراق بهادار تا حدودی از نوسان شدید قیمت‌ها جلوگیری می‌کند. بورس مردم را به پس‌انداز تشویق، و بدین‌وسیله باعث به‌کارگیری پس‌انداز مردم در فعالیت‌های اقتصادی می‌شود. بورس سرمایهٔ لازم برای اجرای پروژه‌های دولتی و خصوصی را فراهم می‌آورد. طبق آمار شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویهٔ وجوه (سمات) تعداد افرادی که در ایران کد سهامداری (کد معاملاتی) دریافت کرده‌اند از ۹٫۶ میلیون نفر فراتر رفته‌است.[۲]

نوسانات شاخص بورس ایران در سال ۱۳۹۸ویرایش

تالار شیشه‌ای امسال دوره­ٔ بی‌مانند خود را در شرایطی طی نمود که اکثر بازارهای رقیب از جمله طلا، سکه، دلار و مسکن حداکثر رشد ۳۵ درصدی را تجربه کردند. این در حالی است که بورس تهران کار خود را در فرودین ماه با شاخص ۹۶ هزار واحدی شروع و تا اواخر اسفند ماه به شاخص‌های بالاتر از ۵۰۰ هزار به پایان رسانید. به عبارتی این بازار در سال ۱۳۹۸ با افزایش ۵ برابری همراه بوده‌است. عده‌ای از صاحب‌نظران علت افزایش شاخص کل را در پی افزایش بی‌سابقهٔ نرخ دلار در سال ۱۳۹۷ و تضعیف شدید ارزش ریال می‌دانند. آنها بر این باورند که بازار و سهم‌ها خود را با نرخ دلار تعدیل کرده‌اند. عده‌ای دیگر نیز افزایش شاخص کل را به علت افزایش جذب سرمایه‌های سرگردان، محدود شدن بازار ارز و معاملات آن از سوی سیاست‌گذار و سرایت اثر آن به بازار سکه و نیاز نقدینگی بالا برای ورود به معاملات مسکن و عدم جذابیت سپرده‌های بانکی می‌دانند. به این ترتیب، با مشاهدهٔ رشد ممتد قیمت‌های سهام از سوی جامعه و سرمایه‌گذاران به تدریج یک موج توجه به بورس شکل گرفت که در نهایت منجر به ایجاد تصوری کاذب مبنی بر امکان کسب سود در این بازار شده‌است. بازیگران بازار بورس ریسک‌های سیاسی پیش روی بازار، احتمال گسترش ویروس کرونا و اثرات آن بر اقتصاد کشور در بهار و افزایش مبتلایان و قربانیان آن و در نتیجه تعطیلی واحدهای تولیدی و نبود خوش‌بینی در میان معامله‌گران مبنی بر خروج از تحریم‌ها و احتمال کاهش بیشتر قیمت نفت را از جمله متغیرهای دیگری می‌دانند که احتمال کاهش و یا رکود قیمت‌ها را در بازار سهام موجب می‌شود. از سوی دیگر شروع مجلس جدید در تابستان ۱۳۹۹ که بیشتر از طیف مخالف دولت هستند، می‌تواند منجر به افزایش تنش‌ها و تضادها در ارکان تصمیم‌گیری شده و سیگنال‌های عدم اطمینان را به جامعه و سهام‌داران انتقال دهد. از این رو نوسان‌گیران می‌توانند با جوسازی پیرامون اتفاقات سیاسی، نوسانات و التهابات جدیدی را ایجاد کنند. در این میان پیش‌بینی­ انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در سال ۲۰۲۰ میلادی برابر با ۱۳۹۹ ه.ش جایی که ادامهٔ ریاست‌جمهوری ترامپ و یا بازگشت یک دموکرات به کاخ سفید می‌تواند انتظارت بهبود و یا شدت گرفتن روند کنونی را بالا ببرد، از دیگر متغیرهای جهت‌ساز شرایط حساس بازار سرمایه در سال پیش رو خواهد بود.

ورود به بازارویرایش

معاملات سهام و کالا در بورس فقط از طریق دلال سهام که کارگزار نامیده می‌شود، امکان پذیر است. کارگزاران بورس شرکت‌هایی هستند که واسط بین سازمان بورس و معامله‌گر قرار می‌گیرند. این شرکت‌ها تحت مجوز بانک مرکزی و سازمان بورس اوراق بهادار فعالیت می‌کنند. کارگزار در واقع واسط بین معامله‌گر و بازار بورس می‌باشد. افراد عادی جامعه نیز می‌توانند با دریافت کد معاملاتی از کارگزاری‌های رسمی، خرید و فروش سهام و اوراق بهادار را در بورس انجام دهند. امکان معاملات آنلاین سهام، پیگیری قیمت‌ها و سایر اطلاعات مورد نیاز تحلیل سهام از طریق اینترنت، باعث شده‌است رغبت بیشتری برای حضور در بورس در بین افراد ایجاد شود.[نیازمند منبع] همچنین باید توجه داشت که علاوه‌بر خرید مستقیم می‌توان با روش‌های غیر مستقیم نظیر صندوق‌های مشترک سرمایه‌گذاری یا صندوق‌های قابل معامله در بورس یا قراردادهای سبدگردانی نیز در بازار سرمایهٔ ایران اقدام به خرید و فروش سهام نمود.

روش های معاملهویرایش

  • معامله‌گری روزانه: در این روش معاملات به‌صورت روزانه و ساعتی برای کسب سود انجام می‌شود که نیاز به تخصص بالا و مطالعهٔ بالا دارد.[۳]
  • معاملات بلندمدت: در روش معاملات بلندمدت، تحلیل‌ها و هدف‌گذاری‌ها در بازهٔ زمانی بسیار بزرگ‌تری مانند ۶ ماهه، یک‌ساله و بیشتر بررسی می‌شود.[۳]

بورس‌های معتبر دنیاویرایش

جستارهای وابستهویرایش

اصطلاحات بورسیویرایش

  • تحلیل تکنیکال (فنی)
  • تحلیل فوندامنتال (بنیادی)
  • بازار اولیه
  • فرابورس
  • سبد سهام
  • صورت‌های مالی
  • سیگنال خرید و فروش
  • نسبت ریسک به پاداش Risk/Reward
  • نقشهٔ بازار

پانویسویرایش

  1. «بورس اوراق بهادار تهران». web.archive.org. ۲۰۱۳-۱۰-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۵.
  2. «تعداد سهام‌داران به ۹ میلیون و ۶۰۰ هزار کد رسید». روزنامهٔ تعادل. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۵.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ جانسون، اندرو (۱۳۹۷). معامله‌گری روزانه: به سرعت یک معامله گر شوید.

منابعویرایش

  • ایمان حیدری نژاد، اقتصاد چیست؟، نشر نی، چاپ دوم، ۱۳۸۱