بورس اوراق بهادار تهران

بورس ایرانی

بورس اوراق بهادار تهران، بازاری متشکل و خودانتظام است که اوراق بهادار در آن توسط کارگزاران یا معامله‌گران طبق قانون مورد دادوستد قرار می‌گیرد. بورس اوراق بهادار در قالب شرکت سهامی عام تأسیس و اداره می‌شود.[۶]

شرکت بورس اوراق بهادار تهران
بنیانگذارانسازمان بورس و اوراق بهادار[۱]
دفتر مرکزیتهران، ایران[۲]
محدودهٔ فعالیت ایران
مدیر عامل اجراییحسن قالیباف
رئیس هیئت مدیرهمحمداسمعیل فدائی‌نژاد[۳]
درآمد ۶۴۴ میلیارد ریال (۱۳۹۵)[۴]
سود خالص ۳۱۱ میلیارد ریال (۱۳۹۵)[۴]
مجموع دارایی۲٫۱۴۲ میلیارد ریال (۱۳۹۵)[۴]
مالکپتروشیمی شازند اراک (۱۰٪)
تعداد کارکنان۳۲۸ نفر (۱۳۹۵)[۵]
بورس اوراق بهادار تهران
نوع شرکتبورس
مکانتهران، ایران
موقعیت۳۵°۴۱′۳۴″شمالی ۵۱°۲۴′۴۰″شرقی / ۳۵٫۶۹۲۹°شمالی ۵۱٫۴۱۱۰°شرقی / 35.6929; 51.4110
بنیان‌نهاده۱۵ بهمن ۱۳۴۶[۱]
مالکسهامی عام
واحد پولریال ایران
شمار فهرست‌ها۶۵۵ شرکت (۱۳۹۹)
ارزش بازار۵٬۳۰۰٬۰۰۰ میلیارد تومان (۱۳۹۹)
شاخص‌هاتپیکس، تدپیکس
وبگاهwww.tse.ir

فکر اصلی ایجاد بورس اوراق بهادار در ایران، به سال ۱۳۱۵ برمی‌گردد. در این سال، یک کارشناس هلندی و یک کارشناس بلژیکی به‌منظور بررسی و اقدام در مورد تهیه و تنظیم مقررات قانونی به ایران آمدند؛ اما مطالعات آن دو، با آغاز جنگ جهانی دوم متوقف شد. در سال ۱۳۳۳، مأموریت تشکیل بورس اوراق بهادار به اتاق بازرگانی و صنایع و معادن، بانک مرکزی و وزارت بازرگانی محول شد. این گروه، پس از ۱۲ سال تحقیق و بررسی، در سال ۱۳۴۵ قانون و مقررات تشکیل بورس اوراق بهادار تهران را تهیه کردند. لایحه تشکیل بورس اوراق بهادار تهران در اردیبهشت ۱۳۴۵ در مجلس شورای ملی تصویب شد. در پانزدهم بهمن ۱۳۴۶، بورس تهران، با ورود سهام بانک صنعت و معدن و نفت پارس آغاز به کار نمود.

از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷، تعداد شرکت‌ها و موسسه‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران از ۱۰ بنگاه اقتصادی با سرمایه ۶/۲ میلیارد ریال به ۱۴۲ شرکت با بیش از ۳۰۸ میلیارد ریال افزایش یافت.

در اوایل دوران پس از انقلاب سال ۱۳۵۷، نظام تازه ایران با هدف مبارزه با سرمایه‌داری تلاش‌هایی برای تعطیلی بورس تهران انجام داد که نافرجام ماند.[۷]

با پیروزی انقلاب اسلامی، تعداد شرکت‌های پذیرفته‌شده از ۱۰۵ شرکت، به ۵۶ شرکت در پایان سال ۱۳۶۷ تقلیل یافت. علت این امر، تملک بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی توسط دولت بوده‌است. از سال ۱۳۶۸ و در چارچوب برنامه پنج‌ساله اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، تجدید فعالیت بورس به‌عنوان پیش‌زمینه اجرای خصوصی‌سازی آغاز گردید. نخستین رویداد تأثیرگذار بر بورس نیز تصویب لایحه قانون اداره بانک‌ها در تاریخ ۱۷ خرداد ۱۳۵۸ توسط شورای انقلاب بود.

تاریخچهویرایش

 
ساختمان قدیم بورس تهران در خیابان حافظ
 
ساختمان جدید بورس تهران در سعادت آباد
 
لوگوی بورس تهران برگرفته از یک نشان برنجی مربوط به دوره هخامنشایان است که در استان لرستان کشف شده‌است. در این لوگو چهار انسان دست در دست یکدیگر (اتحاد و همکاری) در درون دایره‌ای قرار دارند که نشان گر دنیا است. دنیایی که بر اساس افسانه‌های قدیمی ایران بر روی شاخ دو گاو قرار دارد؛ که خود نشانه ثروت و بهره‌وری هستند. این نشان هم‌اکنون در موزه لوور پاریس نگهداری می‌شود.[۸]

ایدهٔ اولیهٔ ایجاد بورس اوراق بهادار در ایران به سال ۱۳۱۵ بازمی‌گردد که به درخواست دولت ایران، شخصی بلژیکی به نام «وان لوترفلد» دربارهٔ تشکیل بورس اوراق بهادار در ایران بررسی‌هایی انجام داد و طرح قانونی تأسیس و اساسنامهٔ آن را نیز تهیه کرد.

هر چند که در همان زمان بانک ملی ایران نیز به عنوان سازمان متولی امور پولی کشور، مطالعاتی در این زمینه انجام داد، اما به علت نامساعد بودن شرایط برای ایجاد بورس اوراق بهادار، و وقوع جنگ جهانی دوم تمام کارهای انجام شده متوقف شد.

به‌دنبال تحولات اقتصادی و اجتماعی دههٔ ۱۳۴۰ و با توجه به ارتباط گسترده سیاسی و اقتصادی ایران آن دوره با غرب، نحوهٔ تأسیس و ادارهٔ بورس، تشکیلات و سازمان آن، و کیفیت تصدی دولت، کم و بیش مشخص شد و در اردیبهشت ۱۳۴۵ لایحهٔ قانون بورس اوراق بهادار در مجلس شورای ملی به تصویب رسید. به دنبال آن، قانون تأسیس بورس اوراق بهادار از سوی وزارت اقتصاد به بانک مرکزی ابلاغ و از آن درخواست شد که نسبت به اجرای مفاد قانون مزبور اقدام کند، اما در عمل به دلیل آماده نبودن بخش صنعتی و بازرگانی، اجرای این قانون تا بهمن ۱۳۴۶ به تعویق افتاد.

بورس اوراق بهادار تهران از پانزدهم بهمن ۱۳۴۶، فعالیت خود را به‌طور رسمی با پذیرش سهام بانک توسعه صنعتی و معدنی ایران به عنوان بزرگترین مجتمع واحدهای تولیدی و اقتصادی آن زمان و سپس سهام شرکت نفت پارس، اوراق قرضه دولتی، اسناد خزانه و اوراق قرضه عباس‌آباد آغاز کرد. در آن زمان برقراری معافیت‌های مالیاتی برای شرکت‌ها و مؤسسات پذیرفته شده در بورس، عامل مهمی در جهت تشویق شرکت‌ها به عرضه سهام خود در بورس اوراق بهادار تهران بود. حجم معاملات در بورس اوراق بهادار تهران تا سال ۱۳۵۷ به دلیل تبعیت از افزایش آهنگ رشد محصول ناخالص داخلی و ارزش افزوده حاصل در بخش صنعت و همچنین به دلیل پذیرش و دادوستد اوراق قرضه، از ۸۳ میلیارد ریال به ۱۵۰ میلیارد ریال افزایش یافت. طی پانزده سال فعالیت آغازین بورس، در مجموع سهام ۱۰۵ شرکت در بورس پذیرفته شد.

از نیمه دوم سال ۱۳۵۷ با بروز اعتصاب و تعطیلی واحدهای تولیدی و بازرگانی در جریان انقلاب اسلامی، بورس اوراق بهادار تهران به‌دلیل بی‌اعتمادی به دولت و وضع مالی شرکت‌ها، و فرار سرمایه با سقوط سهام و کاهش معاملات روبه‌رو شد و به حالت نیمه‌تعطیل درآمد. همچنین تصویب قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران در تیر ۱۳۵۸ باعث دسته‌بندی صنایع در چهار گروه شد که به موجب آن سازمان صنایع ملی ایران برای اداره امور آن‌ها پدید آمد. بدین‌ترتیب بر اثر ملی شدن بانکها، بیمه و صنایع کشور تعداد زیادی از بنگاه‌های اقتصادی پذیرفته‌شده در بورس از آن خارج شدند؛ ضمن آن که دادوستد اوراق قرضه نیز به دلیل داشتن بهرهٔ مشخص، ربوی تشخیص داده شد؛ بنابراین به‌دلیل عوامل فوق و وقوع جنگ ایران و عراق، دادوستد سهام و اوراق قرضه در بورس اوراق بهادار تهران تا سال ۱۳۶۱ تقریباً متوقف شد. در سال ۱۳۶۲ تا حدودی تقاضا برای سهام وجود داشت، ولی به دلیل پایین‌بودن قیمت‌های پیشنهادی خریداران، عرضه‌کنندگان چندان زیاد نبودند. در سال ۱۳۶۳، به دنبال تصمیم دولت مبنی بر واگذاری تعدادی از کارخانه‌های دولتی، به کارگران و سایر افراد بخش خصوصی، مبادلات سهام، اندکی افزایش یافت و تا سال ۱۳۶۷ افزایش حجم معاملات با نرخ کاهشی ادامه یافت. پذیرش قطعنامه ۵۹۸ سازمان ملل متحد از جانب ایران در تابستان ۱۳۶۷ و همچنین تصویب قانون جدید مالیات‌های مستقیم و قانون مالیات تعاون ملی برای بازسازی در اواخر سال ۱۳۶۷ و مهم‌تر از هر چیز تصویب قانون برنامه پنج ساله اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در همین سال، باعث رونق بورس اوراق بهادار تهران و رشد حجم معاملات شد.

بررسی روند فعالیت بورس در دوره ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۵ نشان می‌دهد که روند یکنواختی بر فعالیت بورس حاکم نبوده‌است.

بورس اوراق بهادار تهران از سال ۱۳۷۶، دورهٔ تازه‌ای از فعالیت خود را تجربه کرده‌است و زمینه‌های تحولات بعدی بازار سرمایه با اعمال برنامه‌های اصلاحی از این سال پایه‌ریزی شده‌است. ایجاد فضای رقابتی سالم، افزایش علاقه‌مندی و اعتبار فعالیت‌ها و به‌کارگیری شیوه‌های مؤثر تنظیم و نظارت از سال ۱۳۷۷ به‌طور نسبی ایجاد شد و بورس نشانه‌های مثبتی مبنی بر بازگشت رونق را تجربه کرد.[۹]

از سال ۱۳۸۹ سامانه معاملات برخط (آنلاین) با هدف توسعه بازار سرمایه، سهولت و عدالت در معاملات راه‌اندازی شد و رفته‌رفته منجر به افزایش حجم معاملات و فعالان این بازار گردید.[۱۰][۱۱]

شروع سرمایه‌گذاری در بورسویرایش

برای شروع سرمایه‌گذاری در بورس نیاز است تا ابتدا کد بورسی دریافت کنید. در ادامه توضیح خواهیم داد که کد بورسی چیست. برای دریافت کد بورسی باید ابتدا در سامانه سجام ثبت نام کرده و بعد از دریافت کد بورسی برای افتتاح حساب معاملاتی در یکی از کارگزاری‌ها ثبت نام کنید. برای تأیید شدن حساب کاربری شما، باید برای احزار هویت به صورت حضوری به دفاتر پیشخوان یا کارگزاری مراجعه کنید.

کد بورسی چیست؟ویرایش

کد بورسی، مانند کد ملی برای هر شخص منحصر به فرد است. هر شخص فقط می‌تواند یک کد بورسی داشته باشد. این کد شامل حرف و عدد است. سه حرف ابتدایی فامیل به همراه یک عدد ۵ رقمی است، به‌طور مثال اگر فامیل شما صادقی باشد کد بورسی شما می‌تواند صاد۵۳۶۲۱ شود.

رکوردهای بازار بورس تهرانویرایش

یکشنبه سیاهویرایش

بی‌سابقه‌ترین سقوط شاخص بورس در تاریخ ۴۷ ساله این بازار تا قبل از ۱۳۹۳/۱۲/۲۳ که با افت شدید ۲۳۸۸ واحدی دماسنج بازار سرمایه در روز یکشنبه ۱۳۹۲/۱۰/۲۲ به ثبت رسید موجب بازگشت بازار به محدوده ۸۵ هزار واحدی شد که به «یکشنبه سیاه» معروف گشت.[۱۲][۱۳]

گمانه‌های مختلفی در خصوص علل واکنش منفی بازار سرمایه وجود داشت. دلایلی همچون تصمیم دولت در خصوص مهار نقدینگی، افزایش نرخ سود بانکی، افزایش نرخ خوراک واحدهای پتروشیمی و دستور رئیس‌جمهور در خصوص مبارزه با مفاسد اقتصادی مهم‌ترین این حدسیات بود.

سایت بورس نیوز در ۴ بهمن ماه ۹۳ در مطلبی با عنوان سرمایه سوزی به جای سرمایه‌گذاری نوشت:

استنباط می‌شود که دولتی‌ها تمایل به سرمایه سوزی در بازار سرمایه در جهت مهار نقدینگی جامعه داشتند، ولی اکنون عملاً کنترل آن از دستشان خارج شده‌است و همه چیز خواسته یا ناخواسته به مذاکرات اسفند ماه گره خورده‌است؛[۱۴]

پس از یکشنبه سیاه، شاخص کل بورس تهران سیر نزولی گرفت و سرانجام به ۷۰ هزار واحد سقوط کرد. در حالی که شاخص کل افت حدود ۱۰ درصدی را تجربه کرد، سهامداران در بسیاری از نمادها تا ۵۰ درصد سقوط را تجربه کردند. پس از سقوط ناگهانی، شاخص بورس تهران روند آرام و نزولی خود را تا اوائل زمستان ۱۳۹۴ ادامه داده بود. به‌طوری‌که تا آن زمان شاخص بورس در ۶۲ هزار واحد به سر می‌برد.[۱۵]

دوشنبه سیاهویرایش

در روز ۲۰ مرداد ۱۳۹۹ شاخص بورس درحالی که به تازگی عدد ۲ میلیون واحد را رد کرده بود شروع به ریزش کرد تا تاریخ ۸ مهر ۱۳۹۹ حدوداً ۲۵ درصد از ارزش خود را از دست داد. البته برخی از شرکت‌ها افت تا ۷۰ درصد را تجربه کردند.در روز دوشنبه 28 مهر 99 شاخص بورس باقدرت بسيار حمايت 1500000 را از دست داد. به گفته برخی از تحلیل گران حباب بورس ترکیده‌است و تا جلب مجدد اعتماد عمومی مردم این ریزش ادامه خواهد داشت.

رکورد بیشترین نزول شاخصویرایش

رکورد نزول شاخص در روز شنبه ۱۳۹۳/۱۲/۲۳ با افت شدید ۳۵۹۰ واحدی با بازگشایی چند نماد پالایشی شکسته شد که بیشترین اثر کاهشی مربوط به نماد شپنا پالایش نفت اصفهان با ۱۴۴۷ واحد کاهش بوده و پس از آن شبندر پالایش نفت بندرعباس که ۱۳۵۳ واحد در کاهش شاخص اثرگذار بود.

همچنین در روز سه شنبه ۱۳۹۹/۲/۲۳ شاخص کل بورس با کاهش ۲۶۳۱۸ واحدی (معادل ۲٫۵۱٪) سقوط کرد و به شاخص ۱٬۰۲۱٬۴۴۴‬ بازگشت. یکی از دلایل این اتفاق منفی شدن سهم‌های بزرگ بانکی و پتروشیمی در بازار بود که به دنبال آن اکثر سهم‌های بازار در این روز با افت ۵- درصدی و صف‌های فروش سنگین روبرو شدند. برخی از کارشناسان معتقدند دلیل این اتفاق نابلدی و عدم آشنایی سهامداران تازه‌وارد به بازار بورس و عدم توانایی کنترل هیجان و همچنین انتظارات رشدهای پی در پی بوده‌است.[۱۶] البته امسال یعنی سال ۱۳۹۹ رکورد نزول و ریزش شاخص نیز شکسته شد</ref>

رکورد بیشترین افزایش شاخصویرایش

رکورد افزایش شاخص در روز یکشنبه ۱۳۹۴/۰۱/۱۶ با صعود شدید ۲۴۳۵ واحدی شاخص بازار سرمایه با اعلام توافق اولیه برجام برنامه جامع اقدام مشترک بین ایران و ۱+۵ دارندگان حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل به علاوه آلمان رقم خورد.

در روز شنبه ۱۳۹۹/۰۲/۲۰ شاخص کل بورس با افزایش ۴۲۲۹۴ واحدی (معادل ۴٫۳۲٪) توانست از شاخص ۱٫۰۰۰٫۰۰۰ واحدی عبور کند و رکورد تاریخی جدیدی را در بازار سرمایه ایران به ثبت برساند. کارشناسان دلیل رونق بازار سرمایه و استقبال مردم از این بازار را در سال ۹۹، عرضه سهام شرکت‌های دولتی توسط دولت، آزادسازی سهام عدالت و عدم جذابیت بازارهای موازی همچون ارز، طلا، مسکن و … می‌دانند.[۱۷]

رکورد بیشترین حجم تقاضاویرایش

نماد شرکت خودروسازی سایپا (با نام خساپا) بعد از حدود دوماه توقف در رور دوشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۹ با صف خرید تاریخی ۱۳ میلیاردی بازگشایی شد. دلیل استقبال سهامداران که عمدتاً هم سهامداران تازه‌وارد بودند افزایش نرخ قیمت خودرو و عقب افتادگی خساپا در این دوماه از بازار بوده‌است. به نحوی که در روزهای یکشنبه، دوشنبه و سه شنبه هفته آخر اردیبهشت۹۹ عده زیادی از سهامداران، سهم‌های خود را به فروش گذاشتند تا برای خرید این نماد در صف میلیاردی بنشینند. بازگشایی نمادهای خساپا و خودرور رفتار هیجانی سهامداران تازه‌وارد و سیو سود توسط سهامداران قدیمی توانست کل بازار بورس را در سه روز به وضعیت قرمز رنگ در بیاورد. صف خرید ۱۳ میلیاردی نماد شرکت سایپا در تاریخ بورس تهران بی نظیر بوده و این صف به علت ناآشنا بودن تازه واردان بورسی با وضعیت معاملات است. این موضوع یکی از عوامل عجیب معاملات در بورس تهران بود که در هیچ جای دنیا شباهت نداشته‌است. این پدیده نشان داد بازار ایران تا حرفه ای شدن راه طولانی در پیش خواهد داشت.[۱۸]

چشم‌انداز و مأموریتویرایش

فلسفه وجودی: ایجاد بازاری منصفانه، کارآ و شفاف با ابزارهای متنوع و دسترسی آسان به‌منظور ایجاد ارزش افزوده برای ذی‌نفعان

چشم‌انداز سازمانی: بورس برتر منطقه و موتور محرک رشد اقتصادی کشور

اهداف کلانویرایش

  • ارتقای سهم بازار سرمایه در تأمین مالی فعالیت‌های مولد اقتصادی
  • به‌کارگیری مقررات و رویه‌های مؤثر برای حفظ سلامت بازار و رعایت حقوق سهامداران
  • تعمیق و گسترش بازار با بهره‌گیری از فناوری و فرایندهای به‌روز و کارآمد
  • توسعه دانش مالی و گسترش فرهنگ سرمایه‌گذاری و سهامداری در کشور
  • توسعه و تسهیل دسترسی به بازار از طریق کاربردهای فناوری اطلاعات
  • رعایت اصول پاسخگویی و شفافیت در همکاری‌ها و تعاملات با ذی‌نفعان
  • توسعه مستمر دارایی‌های فکری و سرمایه انسانی شرکت

ساعت انجام معاملهویرایش

معاملات سهام در بورس تهران از شنبه تا چهارشنبه هر هفته به جز روزهای تعطیل عمومی، از ساعت ۹ تا ۱۲:۳۰(ساعت ۸:۳۰ الی ۹ زمان پیش گشایش بازار است، در این زمان هر کس سفارشات خرید یا فروش خود را ثبت می‌کند و راس ساعت ۹ معاملات انجام می‌شود) و در یک نشست معاملاتی و از طریق تالارهای معاملات انجام می‌شود. معاملات سهام فقط از طریق سامانه معاملات بورس که یک سیستم کاملاً مکانیزه است، قابل انجام است و دارندگان سهام نمی‌توانند خارج از سامانه معاملاتی اقدام به خرید و فروش اوراق بهادار کنند و معاملات باید به لزوم از طریق کارگزاران و طی نشست معاملاتی انجام شود. در حال حاضر علاوه بر تالار سعادت آباد که تالار اصلی معاملات است، تالارهای دیگری توسط بورس یا شرکت‌های کارگزاری در شهرهای دیگر دایر شده‌اند که سهامداران می‌توانند با مراجعه به آنان از تسهیلات مستقر در این تالارها از جمله سیستم‌های نمایش‌گر قیمت و سفارش‌ها، بروشورهای اطلاع‌رسانی و دوره‌های آموزشی پیش‌بینی شده‌استفاده کنند. یاداوری می‌شود که خرید و فروش اوراق بهادار مستلزم حضور سهامداران در تالارها نیست و سهامداران می‌توانند با دریافت مجوز معاملات آنلاین (برخط) از شرکت‌های کارگزاری، بدون دخالت مستقیم کارگزار و از طریق اینترنت برای خرید و فروش اوراق بهادار اقدام کنند.

ساعات معاملات می‌تواند برای مدیریت ترافیک و جلوگیری از اختلال هسته برای برخی نمادهای بورسی تغییر پیذا کند.

ساعت معاملات قراردادهای آتی از ساعت ۹ صبح تا ۱۲:۳۰ می‌باشد.

نرخ کارمزد معاملات[۱۹]ویرایش

فروش خرید
سقف کارمزد (میلیون ریال) نرخ سقف کارمزد (میلیون ریال) نرخ موضوع ردیف
۳۰۰ ۰٫۰۰۳۸ ۳۰۰ ۰٫۰۰۳۸ کارمزد کارگزاران ۱
۳۰۰ ۰٫۰۰۰۳۲ ۳۰۰ ۰٫۰۰۰۳۲ کارمزد شرکت بورس ۲
۱۰۰ ۰٫۰۰۰۳ ۱۰۰ ۰٫۰۰۰۳ حق نظارت سازمان ۳
۲۴۰ ۰٫۰۰۰۱۸ ۱۶۰ ۰٫۰۰۰۱۲ کارمزد شرکت سپرده گذاری ۴
۱۲۰ ۰٫۰۰۰۱۵ ۸۰ ۰٫۰۰۰۱ فناوری ۵
۰ ۰٫۰۰۵ ۰ ۰ مالیات ۶
۰٫۰۰۹۷۵ ۰٫۰۰۴۶۴ جمع

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «اطلاعات شرکت». بورس اوراق بهادار تهران. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۱۰-۱۴.
  2. «بورس اوراق بهادار تهران». بورس اوراق بهادار تهران. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۱۰-۱۴.
  3. «بورس اوراق بهادار تهران». بورس اوراق بهادار تهران. دریافت‌شده در 2017-11-9. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۹ نوامبر ۲۰۱۷.
  5. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۸ مارس ۲۰۲۰.
  6. بند ۳ ماده ۱ قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱ آذر ۱۳۸۴)
  7. Iran in Crisis?: Nuclear Ambitions and the American Response. Roger Howard. Zed Books, 2004. ISBN 1-84277-475-1 pp.155

  8. http://www.tse.ir/cms/Default.aspx?tabid=108
  9. سیر تاریخی بورس اوراق بهادار در ایران، مجموعه مقالات مرکز توسعهٔ نبوغ مالی
  10. «با انجام معاملات «آنلاین» روی می‌دهد/ انقلاب در بورس تهران». روزنامه ایران. ۲۲ دی ۱۳۸۹.
  11. «معاملات برخط بورس ۵ ساله شد». خبرگزاری تسنیم. ۱۴ دی ۱۳۹۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ اکتبر ۲۰۱۶.
  12. «سقوط بی‌سابقه شاخص». دنیای اقتصاد. ۲۶ دی ۱۳۹۲.
  13. «یکشنبه سیاه در بورس تهران و هجوم سهامداران برای فروش/ روزهای زیان ده بورس پایان می‌یابد؟». اقتصاد ایران آنلاین. ۲۲ دی ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ مارس ۲۰۱۴.
  14. «زیرکی دولتی‌ها و گروگانگیری نفتی و بازی که از کنترل خارج شد». بورس نیوز. ۴ بهمن ۱۳۹۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ ژانویه ۲۰۲۰.
  15. «روند نزولی بورس تا 62 هزار واحد». سایت خبری تحلیلی بورسی. ۲۴ خرداد ۱۳۹۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ ژوئن ۲۰۱۵.
  16. صفوف فروش تازه‌واردها و ریزش ۲۰ هزار واحدی شاخص کل بورس - تحلیل بازار 23 اردیبهشت 99
  17. روزی که شاخص بورس هفت رقمی شد، خبر آنلاین 20 اردیبهشت 99
  18. حقوقی‌های خسته و ناامید/ عرضه خساپا و منفی شدن کل بازار - تحلیل بازار 22 اردیبهشت 99
  19. «نرخ کارمزد معاملات».

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش