تعارض منافع

تعارض منافع یا تزاحم منافع (Conflict of interest) به حالت و وضعیتی اطلاق می‌شود، که شخص یا اشخاصی وجود داشته باشند که از یک طرف در مقام و موقعیت محتاج به اعتماد قرار می‌گیرند، و از آن طرف خود دارای منافع شخصی یا گروهی مجزا و در تقابل و تعارض با مسؤولیت مورد نظر قرار دارند. تعارض منافع یکی از واژگانی است که در عمده علوم انسانی مثل حقوق و علوم سیاسی مورد بررسی قرار گرفته‌است. تعارض منافع/تعارض علائق/تضاد منافع/ مناقشه منافع از دیگر واژه های همسان برای این کلمه است. در کل به معنای در عرض هم قرار گرفتن منافع مختلف است به نحوی که نتوان یکی را بر دیگری ترجیح داد. به نظر میرسد کلمه تعارض منافع کافی و کامل نیست و کلمه تضاد منافع میتواند جانشین آن شود. تعارض منافع یا همان تضاد منافع یکی از شاخصه های وجود فساد میباشد.

مثال هاویرایش

تعارض منافع در افزایش ظرفیت پزشکی و برچیده شدن کنکور: کنکور از سال ۱۳۴۸[۱] به دلیل ناکافی بودن دانشگاه ها و به عنوان آزمونی ناقص[۲] برای غربال کردن دانش آموزان برگزار می شود. افرادی که به قبولی در آزمون بعدی امید دارند باید «یک سال» صرف آماده شدن کنند. به دلیل کیفیت پایین آموزش در ایران در سال ۲۰۲۰، هیچ دانشگاهی جز ۳۰۰ دانشگاه برتر دنیا نمی باشد.[۳] مشکلات اقتصادی[۴] نیز باعث افزایش بیکاری[۵][۶] شده است. بسیاری از افرادی که برای تحصیل به خارج می رفتند به دلیل عدم تخصیص ارز دولتی[۷][۸][۹][۱۰][۱۱] و افزایش قیمت ارز و به ویژه دلار، در کنار دیگر افراد به دنبال امتحان مجدد می باشند. برخی از فارغ التحصیلان مقطع کارشناسی نیز به دنبال کنکور مجدد تجربی هستند. از طرفی دیگر افرادی که بدون توجه به رشته تحصیلی، به شغل کاذب مشغول هستند و درآمد کلان دارند‍[۱۲] دارند، حداقل به طور لفظی با برداشتن کنکور مخالفت کردند[۱۳]. پزشکان، داروسازان، دندان پزشکان و دیگر اشخاصی که به دلیل کنکور دانشجویان کمتری پذیرش می کنند و به دلیل «کمبود افراد متخصص»[۱۴][۱۵][۱۶][۱۷][۱۸][۱۹] می توانند به درآمد های کلان برسند نیز با پذیرش بیشتر دانشجو که نتیجه آن برچیده شدن کنکور می باشد، مخالفند.[۲۰] پذیرش بیشتر دانشجو و تحصیل با کیفیت مناسب در رشته های درمانی در کنار ۸۵ درصد رشته دیگر[۲۱][۲۲] که می توان بر اساس سوابق تحصیلی به تحصیل پرداخت، باعث کاهش شدید تنش در کنکور می شود. یکی دیگر از مخالفت ها با افزایش ظرفیت پزشکی بدین گونه می باشد: « در مرداد ماه ۱۳۹۸ سعید نمکی با افزایش ظرفیت دانشجوی پزشکی صریحا مخالفت کردند. وزیر بهداشت بیان داشت که افزایش بیش از این ظرفیت پذیرش پزشکی به نفع کشور نیست.[۲۳] خبرگزاری دانشگاه آزاد اسلامی آن را مغالطه دانست. [۲۴]چرا که طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، در رتبه بندی جهانی سرانه پزشک به ازای هر هزار نفر در بین ۱۹۷ کشور بررسی شده است ایران در رتبه ۱۱۳ دنیا قرار دارد که این مسئله نشان دهنده بحران کمبود پزشک در ایران است. دکتر ایرج حریرچی، قائم مقام وزارت بهداشت، گفته است که استاندارد جهانی تعداد پزشک، ۳٫۵ نفر پزشک به ازای هر هزار نفر جمعیت است که این آمار در ایران از ۱٫۲۱ تا ۱٫۲۸ نفر پزشک به ازای هر هزار نفر جمعیت است. این بدان معناست که برای یک جمعیت هزار نفری، ۳٫۵ نفر پزشک مورد نیاز است که در ایران حدود ۱٫۳ نفر پزشک خدمات ارائه می­‌کنند. بسیاری از معضلات نظام سلامت کشور از کمبود پزشک نشأت می‌گیرد. از جمله معضلاتی که می­توان برشمرد دسترسی محدود بیماران به پزشک، افزایش فشار کاری بر پزشکان و کاهش کیفیت خدمات، بوجود آمدن صف­های طولانی برای دریافت خدمات و… است.[۲۵] در ۲۵ تیرماه میرزابیگی پس از همه گیری کرونا گفت: «با کمبود نیرو رو به رو هستیم.» [۲۶] تعارض منافع در کمیسیون بهداشت و درمان مجلس دهم به گونه ای بوده است که طرح افزایش ظرفیت (۲ برابر شدن ظرفیت)[۲۷] پزشکی با اکثریت آراء-تنها یک موافق-در این کمیسیون رد شد، در حالی که سرانه پزشکی کشور از میانگین جهانی بسیار پایین‌تر است. به‌گونه‌ای که بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۱۸، ایران در جایگاه ۸۵ جهان و در میان ۲۴ کشور منطقه نیز پایین‌تر از فلسطین، قرقیزستان، ترکمنستان، تاجیکستان، عربستان سعودی و لبنان در جایگاه هیجدهم قرار دارد. محاسبات نشان می‌دهد با ادامه روند موجود بیش از ۲۰ سال نیاز است که تعداد پزشک ما به سرانه میانگین جهانی برسد.[۲۸]»

تعارض منافع در ارسال مقالات علمی: برای ارسال و ثبت مقالات علمی به ژورنال‌های معتبر علمی زیر مجموعه «آی‌اس‌آی» و «اسکوپوس» در هنگام ارائه مقاله و ایجاد حساب کاربری مجله، معمولاً گزینه‌ای به نام تعارض منافع وجود دارد که از نویسنده درخواست می‌کند تا نام تمامی مؤسسات و سازمانهایی را که برای نوشتن مقاله از آن‌ها بهره گرفته‌است و عواید مقاله به آن‌ها هم منسوب می‌شود، بیان نماید. در این میان بیشتر مراد آن است که در صورتی که دو یا چند نویسنده از دانشگاه‌های مختلف در نوشتن مقاله با هم همکاری دارند نام تمام دانشگاه‌ها قید شود.

تعارض منافع در حقوق: به حالتی گفته می‌شود که یک شخص بین منافع شخصی و عمومی حیران است یا طرفین یک قرارداد مسئولیت خود نسبت حفظ منافع اشخاص ثالث را زیر پا می‌گذراند.[۲۹]

منابعویرایش

  1. https://www.khabaronline.ir/news/155588/%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-40-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%B4-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF
  2. https://www.alef.ir/news/3980401009.html
  3. http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings-2020/Iran.html
  4. https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%86-3/466403-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D9%88%DA%A9%D9%87-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF
  5. https://www.radiofarda.com/a/iran-unemployment-statistics/30669907.html
  6. https://www.trt.net.tr/persian/yrn/2020/05/03/bykhry-17-9-drsd-jwnn-18-t-35-slh-yrny-dr-sl-gdhshth-1409836
  7. https://www.mehrnews.com/news/4372621/%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%B7%D8%B9-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C
  8. https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%84%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-7/343505-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%A8%D9%88%D8%AF
  9. http://iusnews.ir/fa/print/277551/
  10. https://www.tabnak.ir/fa/news/824737/%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C
  11. https://ana.press/fa/news/5/303547/%D8%B9%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%B7%D8%B9-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C
  12. https://www.khabaronline.ir/news/712760/%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85-%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%82%DB%8C%D9%82%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DB%B4%DB%B4-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%DB%B5%DB%B0%DB%B0-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86
  13. https://www.khabaronline.ir/news/1228825/%D9%85%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%DB%B1%DB%B5-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%B1
  14. https://www.tabnak.ir/fa/news/908568/%DA%A9%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1
  15. https://www.irinn.ir/fa/news/713501/%DA%A9%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%AF-30-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9-%D9%85%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7
  16. http://www.jahannews.com/news/732846/%DA%A9%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%BA%D8%B0%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C
  17. https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%86-3/366144-%DA%A9%D9%85%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9-%D9%85%D8%AA%D8%AE%D8%B5%D8%B5-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1
  18. https://ana.press/fa/news/46/509772/%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D9%86%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%AC%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%87%E2%80%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C
  19. http://ayaronline.ir/1398/11/301402.html
  20. https://www.isna.ir/news/98050803936/%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA-%D8%B5%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C
  21. https://www.isna.ir/news/97112714015/%D8%AD%D8%B0%D9%81-%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DB%B8%DB%B5-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%B1
  22. https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-30/462092-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%B1-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF
  23. https://www.isna.ir/news/98050803936/%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA-%D8%B5%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C
  24. https://ana.press/fa/news/46/509772/%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D9%86%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%AC%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%87%E2%80%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C
  25. http://ayaronline.ir/1398/11/301402.html
  26. https://www.aa.com.tr/fa/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%B6-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/1926214
  27. https://plus.irna.ir/news/83450895/%D8%AF%D9%88%D8%A6%D9%84-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D9%88-%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C
  28. https://ana.press/fa/news/46/509772/%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%81%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D9%86%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%AC%D9%84%D9%88%DB%8C-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%BA%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%87%E2%80%8C%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C
  29. Black's Law Dictionary 2nd Ed