عضو هیئت علمی عنوان کلی برای مدرس دانشگاه است که به مراتب اصلی زیر تقسیم می‌شود:

مربی، از مراتب علمی دانشگاهی برای اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و سایر مراکز علمی و پژوهشی است و ازنظر بین‌المللی معادل Instructor می‌باشد. این عنوان به دارندگان مدارک دانشگاهی پایین‌تر از دکتری داده می‌شود.

استادیار، از مراتب علمی دانشگاهی برای اعضای هیئت علمی و معمولاً معادل Assistant Professor در سیستم آمریکایی-کانادایی است. در ایران این مرتبه بالاتر از مرتبهٔ مربی و پایین‌تر از مرتبهٔ دانشیاری است.

دانشیار از مراتب علمی دانشگاهی برای اعضای هیئت‌علمی و معادل Associate Professor است. این مرتبه بالاتر از مرتبهٔ استادیاری و پایین‌تر از استادی است. برای رسیدن به این مرتبه، هیئت‌علمی باید بر اساس آیین‌نامهٔ ارتقای وزارت علوم و تحقیقات و فناوری یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، به حداقل امتیاز لازم دست پیدا کند. از فاکتورهای مهم برای رسیدن به مرتبهٔ دانشیاری، امتیاز پژوهشی است که بر اساس تعداد مقاله‌ها، کتاب‌ها و فعالیت‌های تحقیقاتی مشابه ارزیابی می‌شود.

استاد یا پروفسور (به لاتین: Professor) یکی از درجه‌های علمی برای اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها ومراکز تحقیقاتی است که بالاترین درجهٔ علمی در بین مدرسان دانشگاه به‌شمار می‌آید.

در ایران مطابق با سیستم آموزشی دانشگاهی یک استاد در یک نظام ارتقای سلسله‌مراتبی، بالاتر از درجات مربی(Instructor)، استادیار (Assistant Professor) ودانشیار (Associate Professor) و پایین‌تر از رتبه استاد ممتاز (Academic tenure) قرار می‌گیرد.

در برخی از موارد به کسانیکه رتبه استادی را در دانشگاه دارند استاد تمام (Full Professor) گفته می‌شود.

همچنین اداره دانشگاه عموماً به عهده اعضای هیات علمی همان دانشگاه است. عضو هیات علمی وقتی استخدام می شود و جایگاه استادیاری را دریافت می نماید، علاوه بر آموزش باید در بخش های پژوهش ،اجرایی، فرهنگی و تعامل با دانشجو نیز فعال باشد. در ایران عضو هیات علمی جدید، برای تبدیل وضعیت از پیمانی به رسمی باید ۸۰% امتیازات دانشیاری را کسب نماید که از طریق راهنمایی دانشجو، ارایه مقالات علمی و پژوهشی و علمی ترویجی ، مقالات کنفرانسی،گرنت ها،قراردادهای پژوهشی با بیرون از دانشگاه کسب می نماید.[۱]

هیئت علمی در ایران به دو دستهٔ هیئت علمی آموزشی و هیئت علمی پژوهشی تقسیم‌بندی می‌شود.

عضو هیئت علمی پژوهشی، به‌صورت موظف تدریس انجام نمی‌دهد و به امور پژوهشیِ صِرف می‌پردازد (در پژوهشگاه‌ها بسیار رایج است)

عضو هیئت علمی آموزشی، علاوه بر امور پژوهشی، موظف است ساعاتی در هفته را (بین ۱۰ تا ۱۶ ساعت، بسته به مرتبهٔ علمی و بعضی معیارهای دیگر) به امور آموزشی بپردازد.

همچنین در ایران اعضای هیات علمی جدید در سال اول به جای ۱۰ واحد موظف، ۶ واحد موظف داده می شود برای این که بتوانند طرح درس تهیه و آماده کنند ولی در سال دوم ۸ واحد موظف و در سال سوم ۱۰ واحد موظف را باید داشته باشند.[۱]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ هوشنگ طالبی، حسن سبزیان (۲۷ شهریور ۱۳۹۹). «جلسه معارفه و توجیهی با اعضای هیات علمی جدید دانشگاه اصفهان». دانشگاه اصفهان.