رامسس دوم

از قدرتمندترین فرمانروایان مصر

رامسس دوم یا رامسس کبیر (*Riʕmīsisu؛ معنا:زادهٔ رع) (زاده ۱۳۰۲، پادشاهی ۱۲۷۹–۱۲۱۳ (پیش از میلاد)) فرعون مصر باستان از دودمان نوزدهم پادشاهان آن سرزمین بود. بسیاری او را نیرومندترین فرعون تاریخ مصر باستان می‌دانند.

ستی یکم پدرش هنگامی که او چهارده ساله بود وی را به جانشینی برگزید. او از همین سن همراه پدرش در جنگ علیه اقوام نوبیایی و لیبی شرکت می‌کرد. رامسس در آغاز دهه سوم زندگی به پادشاهی رسید. او ۶۶ سال و دو ماه پادشاهی نمود و قریب به نود و شش سال زیست. او مؤثرترین فرعون در پاک کردن دورهٔ آمارنا از تاریخ مصرست. او پایتخت را از شهر تبس به رامسس برد. رامسس دوم سومین فرعون از دودمان نوزدهم بود. وی در جنگ با امپراتوری هیتی توانست بر سرزمینهای خاوری مدیترانه دست یابد.

برخی او را فرعون هم دوره موسی و سفر خروج او می‌دانند. او دارای ۴۴–۵۶ پسر و ۴۰–۴۴ دختر بود.[۱]

فرعون بزرگ، رامسس، علاقه زیادی به بناهای تاریخی داشت. در زمان رامسس دوم بیشترین ساختمان‌ها و بناهای معماری مطرح مصر باستان ساخته شد. بناهایی که بسیاری ازآنها هنوز هم در مصر در دسترس هستند. رامسس به دلیل داشتن قدرت نظامی و آبادانی که در مصر ایجاد کرد به عنوان یکی از بزرگترین فرمانروایان مصر باستان شناخته می‌شود. او در نود و دو سالگی و پس از شصت و هفت سال حکومت بر مصر، در حالی که بیش از صد فرزند از خود به جای گذاشت، درگذشت.[۲]

نبردهاویرایش

 
رامسس دوم

در نخستین سال‌های تاجگذاری، رامسس دوم عازم میادین جنگ شد، به هدف پس گرفتن قلمروهای قدیم مصر که تحت سلطهٔ نوبی‌ها و هیتی‌ها بود و همچنین حفاظت از مرزهای مصر. چند نبرد در لیبی و خاموش کردن شورش‌های نوبی‌ها هم در کارنامهٔ جنگی او نوشته شده‌است، اما هیچ‌کدام به اندازهٔ نبرد کادش، بزرگ و از لحاظ تاریخی بااهمیت نبوده‌اند. در این نبرد ۵٫۰۰۰ ارّابه و بیش از ۹٫۰۰۰ سرباز پیاده‌نظام شرکت داشتند.

تنفر از آمارناویرایش

رامسس دوم مؤثرترین فرعون در پاک کردن دورهٔ آمارنا از تاریخ مصرست. آمارنا که می‌توان از آن به عنوان نخستین حرکت سیاسی «یکتاپرستانه» یا «تک ایزدی» نام برد. آخناتون فرعون مسئول این حرکت، معتقد به توحید آتون بود که مسبب ویران کردن بسیاری از معابد دیگر خدایان از جمله معابد آمون بود. تلاش رامسس دوم بر این بود که آنچه را که در زمان آخناتون از دست رفته بود، بازیابد.

فستیوال هِب سِدویرایش

پس از سی سال سلطنت، رامسس دوم به معدود فراعنه‌ای پیوست که به دورهٔ «نیمه خدا شدن» وارد می‌شوند. طبق سنت، هر فرعونی که سی سال سلطنت بکند، مصر برای نیمه خدا شدن وی جشنی بر پا می‌کند که هِب سِد (Heb Sed) نام دارد. تنها در میان راهی که شصت و شش سال طول می‌کشد، رامسس دوم به یکی از بزرگترین پادشاهان تاریخ بشر تبدیل شده بود. مصر در صلح بود، مرزهای مصر حفاظت شده بود و معابد و یادواره‌های بیشماری در سرتاسر مصر ساخته شده بود. در سی سال نخست سلطنت رامسس دوم، مصر از دو قرن اخیر خود موفقیتهای بیشتری کسب کرده بود. رامسسیوم معبدی بود که رامسس دوم در نزدیکی روستای کرنا ساخت. ابوسمبل و معبد نفرتاری (همسر رامسس دوم) از جمله دیگر بناها و یادواره‌هایی هستند که از رامسس دوم به جای مانده‌اند.

شگفتی معبد ابوسمبلویرایش

یکی از شگفتی‌های ساخته شده به فرمان رامسس دوم، معبد ابوسمبل است که برای همسر زیبارویش نفرتاری ساخته شده‌است. شگفتی این معبد در آن است که هر ساله در روز تولد (۲۲ نوامبر) و تاج گذاری (۲۲ فوریه) رامسس دوم، خورشید از بیرون معبد به مجسمه او و خانواده‌اش در داخل معبد از ساعت ۰۵:۵۸ صبح به مدت ۲۰ دقیقه می‌تابد. کار ساخت این چهار مجسمه ۲۰ سال به طول انجامید. طراحی زیبا و زیرکانه ابوسمبل گردشگران زیادی را به مصر کشاند.

مرگ و میراثویرایش

حدود سن نود سالگی، رامسس دوم دچار ورم مفاصل و گرفتگی سرخرگ شد. او مصر را در وضعیتی ثروتمند و کامیاب ترک کرد در حالیکه بیشتر از بسیاری از فرزندان و همسرانش از جمله نفرتاری عمر کرده بود. رامسس دوم آن پادشاه افسانه‌ای که دوست می‌داشت شد، اما این برای مصر کافی نبود. کمتر از صد و پنجاه سال پس از او سلطنت مصر سقوط کرد و پادشاهی نوین مصر به پایان رسید.

مومیاییویرایش

رامسس دوم ابتدا در مقبره کی‌وی‌۷ و در دره پادشاهان دفن گردید اما به دلیل غارت مقبره، کاهنان مصری جسد پادشاه را در منطقه‌ای محفوظ نگاه‌داشتند. آنها سپس نوارهای کتانی مومیایی را از نو پیچیدند و درون مقبره ملکه احموس اینهاپی قرار دادند.[۳] ۷۲ ساعت بعد جسد رامسس دوم دوباره منتقل و به مقبره دی‌بی ۳۲۰، کاهن اعظم آمون پاینجم دوم گردید. تمام این سلسله مراتب به صورت نوشتاری بر روی کتانی که تابوت رامسس دوم را پوشانده بود ثبت‌شده است.[۴] سرانجام مومیایی وی در دی‌بی ۳۲۰ و درون یک تابوت چوبی معمولی کشف گردید[۵] و امروزه در موزه قاهره مصر قرار دارد.

در سال ۱۹۷۵ موریس بوکای ضمن بررسی مومیایی اظهار نمود که جسد رامسس دوم در وضعیت نامناسبی است. والری ژیسکار دستن بیستمین رئیس‌جمهور فرانسه توانست تا مقامات مصری را قانع نماید که مومیایی را برای بررسی و تحقیقات بیشتر، به فرانسه انتقال دهند. در سپتامبر ۱۹۷۶ و در فرودگاه پاری – لو بورژه، جسد مومیایی‌شدهٔ رامسس دوم با تشریفات کامل نظامی، همچون تشریفات مرسوم برای پادشاهان و افراد برجسته مورد استقبال قرار گرفت و سپس به لابراتوار می‌یوزه‌دو‌لوهم منتقل گردید.[۶][۷][۸] گزارش‌های متعدد اذعان می‌دارند که رامسس دوم با یک گذرنامهٔ مصری برای این جابجایی و سفر استفاده کرد و در قسمت شغل او عنوان پادشاه متوفی ذکر‌شده بود.[۹][۱۰] هدف از این تمهیدات، اعطای شهروندی مصری به وی برای اطمینان از بازگشت ایمن او به مصر و جلوگیری از نگهداری و ضبط غیرقانونی مومیایی توسط محققین فرانسوی عنوان گردید.[۹]

نگارخانهویرایش

پانویسویرایش

  1. Wikipedia contributors, "List of children of Ramesses II," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_children_of_Ramesses_II&oldid=599044466 (accessed March 27, 2014).
    برگرفته از: Aidan Dodson & Dyan Hilton, The Complete Royal Families of Ancient Egypt, Thames & Hudson (2004), p.166
  2. «بزرگان مصر باستان؛ کلئوپاترا، فرعونی که با نیش مار خودکشی کرد». BBC News فارسی. ۲۰۲۰-۰۱-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۲۹.
  3. Rohl 1995, pp. 72-73, 75.
  4. Rohl 1995, pp. 78-79.
  5. "Mummy of Ramesses II". Madain Project. Archived from the original on 6 September 2019. Retrieved 6 September 2019.
  6. Farnsworth, Clyde H. (28 September 1976). "Paris Mounts Honor Guard For a Mummy". New York Times. p. 5. Retrieved 31 October 2019.
  7. Stephanie Pain. "Ramesses rides again". New Scientist. Archived from the original on 15 August 2014. Retrieved 13 December 2013.
  8. https://www.manchester.ac.uk/discover/news/was-the-great-pharaoh-ramesses-ii-a-true-redhead/. Missing or empty |title= (help)
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ "In 1974, the Mummy of Pharaoh Ramesses II Was Issued a Valid Egyptian Passport So That He Could Fly to Paris!". Retrieved 2020-02-18.
  10. "Podcasts - Ramses II. erhielt 1974 einen ägyptischen Reisepass". webcache.googleusercontent.com. Retrieved 2020-02-19.

منابعویرایش

  • فورتی، جو، فراعنه مصر باستان؛ تبریز، وارطان سیمونز، ۱۳۸۵.
  • ویکی‌پدیا «رامسس دوم» انگلیسی
  • HerBak - Serpent in the Sky by John Anthony West