راه حل نهایی

راه حل نهایی (به آلمانی: Die Endlösung) برنامهٔ آلمان نازی برای کشتار جمعی سیستماتیک یهودیان در طول جنگ جهانی دوم بود که موجب به وقوع پیوستن هولوکاست شد. هاینریش هیملر طراح اصلی آن بود و آدولف هیتلر آن را راه حل نهایی مسئله یهود (به آلمانی: die Endlösung der Judenfrage) نامید.

راه حل نهایی
Heydrich-Endlosung.jpg
نامه راینهارت هایدریش به دیپلمات آلمانی مارتین لوتر مبنی بر درخواست کمک اداری در اجرای راه حل نهایی، ۲۶ فوریه ۱۹۴۲
تاریخ۱۹۴۱–۱۹۴۵
موقعیتاروپای تحت اشغال آلمان
با نام دیگرEndlösung der Judenfrage
شرکت‌کننده(گان)اس‌اس، پلیس مخفی (سی‌پو)، گشتاپو، اس دی، وافن اس‌اس، ورماخت
نگاره‌ای تاریخی از نطق آدولف هیتلر، پیشوای رایش سوم در رایشتاگ به تاریخ ‏۳۰ ژانویهٔ ۱۹۳۹ میلادی. در این سخنرانی که به پیشگویی هیتلر (en) مشهور شد، او در مقابل نمایندگان رایشس‌تاگ سخنرانی پُرشوری می‌كند و خطاب به ملت آلمان و جهان پیش‌بینی می‌كند که با شروع جنگ، جامعه یهودیان اروپا رو به زوال خواهد رفت.
این پیش‌بینی با برنامهٔ «راه حل نهایی» به واقعیت پیوست.

طراحی و تصمیم‌گیری در مورد این مسئله در سال ۱۹۴۲ در کنفرانس وانزی در عمارتی در نزدیکی برلین اتفاق افتاد و در نهایت منجر به هولوکاست و کشته شدن دو سوم یهودیان اروپا و نود درصد یهودیان لهستان شد. به گفتهٔ تاریخ نویسان تصمیم‌گیری در مورد مسئلهٔ راه حل نهایی به یکباره اتفاق نیفتاد و نتیجهٔ پیشرفت تدریجی و مداوم بحث‌ها و مطالعات پیرامون «کشتن تمام یهودیان باقی‌مانده در دست آلمان نازی» در ۲۵ ماه اول شروع جنگ جهانی دوم بوده‌است. در سال ۱۹۴۰ پس از سقوط فرانسه آدولف آیشمان پیشنهاد نقل مکان و تبعید یهودیان را به فرانسه به عنوان مستعمره آلمان عنوان کرد. اما این پیشنهاد به دلیل هزینه بالای تدارکات لغو شد. به گفتهٔ رائول هیلبرگ، یک سال بعد واحدهای کشتار سیار و پس از آن قطارهای مرگ که یهودیان را به کمپ‌های مجهز به سیستم اجرای راه حل نهایی انتقال می‌داد شروع به کار کردند.


منابعویرایش